Page 210 - สานต่อความคิดบัณฑร_29-1-63
P. 210
210 • สานฝัน ตั้งมั่นต่อไป
ในการวางแผนการดำาเนินการและการประเมินโครงการ และการมีส่วนร่วมของ
กลุ่มเป้าหมายดังกล่าว เป็นองค์ประกอบของโครงการมีส่วนร่วมที่ถูกสร้างขึ้นมา
การพูดถึงการมีส่วนร่วมแต่ปากนั้นชี้ให้เห็นชัดแล้วว่า ผู้พูดมีความเชื่อว่าจะ
ไม่มีวันที่เราจะบรรลุถึงกระบวนการพัฒนาจากล่างขึ้นบนได้อย่างแน่นอน
วิธีการพัฒนาจากบนลงล่างเป็นวิธีที่ใช้กันอยู่อย่างมากในหน่วยงานของรัฐบาล
และเอกชน ดังนั้น จึงถือว่าวิธีการเหล่านี้เกิดจากนโยบายพัฒนาเมือง หน่วยงาน
ของรัฐบาลหรือเอกชนที่ใช้วิธีการแบบบนลงล่างมีความเห็นว่า เป็นการเสี่ยงมาก
ที่จะใช้วิธีการแบบล่างขึ้นบน จึงไม่ค่อยยอมรับการเปลี่ยนแปลงที่จำาเป็น และ
จบลงโดยการไม่มีการเปลี่ยนแปลงใดๆ เลย เป็นการสูญเสียทรัพยากรต่างๆ
อย่างมาก และก่อให้เกิดความผิดหวังทั้งส่วนของผู้ดำาเนินการและเกษตรกร
วิธีการแบบล่างขึ้นบน หมายถึง กระบวนการตัดสินใจร่วมกัน วิธีการนี้
เกี่ยวข้องกับเกษตรกร ผู้วางแผน และนักพัฒนา ทั้งสามฝ่าย
ประการแรก ประชาชนในชนบทจำาต้องยอมรับถึงฐานะตำาแหน่งของตน
ภายในสิ่งแวดล้อมของสังคมและเศรษฐกิจที่ใหญ่กว่า (ซึ่งถือว่าเป็นองค์ประกอบ
ด้านระเบียบวินัยของการพัฒนา)
ประการที่สอง จำาเป็นที่จะต้องคำานึงถึงปัญหาความต้องการ ความเห็น
และความหวังของประชาชนในชนบท ดังนั้น ประชากรในชนบททุกคนจะต้อง
เข้ามามีส่วนร่วม นับตั้งแต่การวางแผนไปสู่การดำาเนินการและจากนั้นก็ไปสู่
การประเมินผล กระบวนการสื่อสารระหว่างกันและกันอย่างต่อเนื่องจะต้องเกิด
ขึ้นโดยที่มีทั้งการฟัง (ให้) และการพูดเท่าเทียมกัน นักพัฒนานั้นตอนแรกจะต้อง
มีบทบาทเข้มแข็งในการท้าทาย วิเคราะห์ โต้เถียง แม้กระทั่งการจุดไฟและ
การกระตุ้นให้เป็นไปในทางที่ต้องการ แต่นักพัฒนาจะไม่มีบทบาทในการตัดสินใจ
เลย ประชาชนเท่านั้นจะเป็นผู้ทำาการตัดสินใจด้วยตนเอง ทั้งนี้เพราะ ประชาชนเป็น
ผู้ที่อยู่ในสถานการณ์จะต้องได้รับการปรับปรุงให้ดีขึ้น ถ้าหากนักพัฒนาตัดสินใจ
แทนประชาชน การตัดสินใจดังกล่าวก็จะไม่มีผลอะไรทันทีที่นักพัฒนามิได้
อยู่ในที่นั้น องค์ประกอบสำาคัญๆ ของกระบวนการพัฒนาแบบล่างขึ้นบน หรือ
แบบการมีส่วนร่วมมีดังนี้
