Page 207 - สานต่อความคิดบัณฑร_29-1-63
P. 207
สานต่อความคิด บัณฑร อ่อนดำา • 207
กระบวนการพัฒนาที่เกิดขึ้นภายใน หมายถึง การที่เราเสวนากับ
เกษตรกรอยู่เสมอ การเสวนานี้จะต้องเป็นการสนทนาที่ท้าทายเกษตรกรให้มี
ความรู้และมีจิตสำานึก เมื่อเกษตรกรมีความรู้มีจิตสำานึกเท่านั้น เขาจึงจะปฏิบัติ
อย่างมีความรู้และมีจิตสำานึก สิ่งที่ถูกท้าทายได้แก่ โลกของวัฒนธรรมการเกษตร
และประวัติศาสตร์ การที่เราสามารถจะทำาให้เกษตรกรมีความรู้และความสำานึก
ได้อย่างไรนั้น จำาเป็นต้องตอบคำาถามประการหนึ่งให้ได้คำาถามนั้นได้แก่
การมีส่วนร่วมในทางปฏิบัตินั้นกระทำาได้อย่างไร มีข้อเท็จจริงอยู่ประการหนึ่งคือ
คำาว่า “การมีส่วนร่วม” มีความหมายแตกต่างไปตามความคิดของแต่ละคนซึ่ง
ไม่เหมือนกัน บางคนมีความเห็นว่าการมีส่วนร่วม ได้แก่ กระบวนการปรึกษาหารือ
หรือ ความร่วมมือของเกษตรกรขนาดเล็กในโครงการของรัฐตามที่กล่าวไว้แล้ว
ข้างต้น บางคนถือว่า การมีส่วนร่วมหมายถึง การที่ประชาชนมีสิทธิมีเสียงในการ
กำาหนดสถานการณ์ ปัญหาและการกระทำาของตน กระบวนการของการมีส่วนร่วม
หมายถึง การสนทนาแบบวิภาษวิธีระหว่างเกษตรกรกับนักพัฒนา ในการสนทนา
ดังกล่าวนักพัฒนาจะต้องอยู่ในสภาพสอดคล้องกับเกษตรกร ในกระบวนการ
มีส่วนร่วมนี้เกษตรกรในฐานะที่เป็นมนุษย์ในสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมและ
ประวัติศาสตร์หนึ่งๆ มีสิ่งที่จะให้แก่นักพัฒนาในรูปของเทคโนโลยี ทรัพยากร
และนวัตกรรมใหม่ๆ ดังนั้น การพัฒนาจากภายในเป็นกระบวนการเรียนรู้ซึ่งกัน
และกันอย่างถาวรสำาหรับทั้ง 2 ฝ่าย คือ ทั้งเกษตรกรและนักพัฒนา ส่วนการที่
ชาวชนบทผู้ซึ่งไม่ค่อยสามารถจะกำาหนดชัดให้เห็นถึงปัญหาของตนได้บรรลุถึง
สภาวะของการมีส่วนร่วมได้อย่างไรนั้น กล่าวไว้แล้วอย่างคร่าวๆ ในยุทธศาสตร์
การพัฒนาขององค์กรประชาชน (2.2) โครงการพัฒนานิคม ฯ สมบูรณ์แบบไทย-
เนเธอร์แลนด์ (2.4) และโครงการพัฒนาหมู่บ้านชายแดนจังหวัดสุรินทร์ (2.6-เนท)
องค์ประกอบมูลฐานก็คือ การรวมกันของสิ่งต่างๆ ต่อไปนี้
- ความต้องการที่แท้จริงของประชาชน
- การใช้การเสวนา
- ความสามารถของประชาชนที่จะสะท้อนถึงเรื่องที่เกี่ยวข้อง และ
- นักพัฒนา
