Page 206 - สานต่อความคิดบัณฑร_29-1-63
P. 206
206 • สานฝัน ตั้งมั่นต่อไป
ผู้กำาหนดเป้าหมายและทำาไมจึงกำาหนดเป้าหมายขึ้น วิธีการพัฒนาทั้ง 2 แบบนี้
เราอาจมองได้ว่าเป็นส่วนของจุด 2 ด้านบนเส้นตรงเส้นเดียวกัน บนเส้นๆ นี้
จะเห็นได้ว่า ไม่มีการพัฒนาใดๆ จะเกิดจากภายนอกอย่างเดียวหรือภายใน
อย่างเดียว การพัฒนาอาจจะอยู่ ณ จุดใดจุดหนึ่งบนเส้นตรงเส้นนี้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่า
ภายนอกเข้ามากำาหนดวัตถุประสงค์ ค่านิยมและแบบจำาลอง (Model) มากน้อย
เพียงใด เราจะต้องเข้าใจว่าแบบจำาลองนั้นเป็นเครื่องมือที่จะใช้เชื่อมช่องว่าง
ระหว่างทรรศนะการมองโลกเชิงอัตวิสัย กล่าวคือ เรามองโลกอย่างไร กับ
ความเป็นจริงเชิงวัตถุวิสัย กล่าวคือ โลกเป็นอย่างไร
กระบวนการพัฒนาที่เกิดจากภายนอก ภายนอกเป็นผู้กำาหนด
วัตถุประสงค์ ค่านิยม และแบบจำาลอง การพัฒนาจากภายนอกนี้ตามปกติแล้วจะ
มีอคติโดยอุดมการณ์ของหน่วยงานของรัฐและหน่วยงานเอกชน จะเป็นการพัฒนา
ที่พยายามหลอมโลกให้เป็นไปตามระบบค่านิยมของตน จะมีการสร้างเกษตรกรให้
มีรูปร่าง จนกระทั่งเหมาะกับแบบจำาลอง นโยบายการพัฒนาแบบยึดอุดมการณ์
และนิยมอำานาจนี้ จะกำาหนดวัตถุประสงค์และผลไว้ล่วงหน้า การพัฒนาแบบนี้
จึงต้องเรียกร้องการเชื่อฟังอย่างหลับหูหลับตา ไม่ต้องการให้เห็นและเข้าใจอะไร
ทั้งนั้น ความพยายามในการพัฒนาจบลงด้วยสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป แต่ในที่สุด
แล้ว สถานการณ์ก็ยังเป็นอย่างเดิมทุกอย่าง เราจะไม่บรรลุถึงกระบวนการพัฒนา
ที่พัฒนาต่อเนื่องไปด้วยตนเองโดยผ่านยุทธศาสตร์แบบบนลงล่าง
อย่างไรก็ตาม มนุษย์และสิ่งแวดล้อมจะต้องเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ
การที่จะถือว่าการพัฒนาใดๆ จะก่อให้เกิดการแก้ไขปัญหาได้ชั่วนิรันดร์นั้น
ไม่มีทาง ไม่มีความรู้ใดที่อยู่นิ่งซึ่งจะเป็นความรู้ที่ถูกต้องสำาหรับสถานการณ์
ทุกอย่างได้ ความรู้ไม่อาจเป็นสิ่งที่นำามาจัดปรับกับความเป็นจริงได้เช่นกัน
ถ้าหากการจัดปรับนั้นหมายถึงการจัดปรับกับโลกที่สมบูรณ์แบบ เกี่ยวกับความรู้นี้
มีคำาถามที่สำาคัญประการหนึ่งคือ การเรียนรู้นี้เกิดขึ้นตามความเป็นจริงหรือไม่
กล่าวคือ เราสามารถนำาความรู้มาใช้กับชีวิตโดยมองเข้าไปถึงแกนของชีวิตไม่ใช่
มองไปที่ชีวิตได้หรือไม่
