Page 106 - สานต่อความคิดบัณฑร_29-1-63

106 • สานฝัน ตั้งมั่นต่อไป

ภูมิปัญญาชาวบ้านได้พิจารณาถึงรูปแบบต่างๆ ของประเพณีและวัฒนธรรม
อันได้แก่ ระบบการสื่อสารแบบดั้งเดิม ภาวะผู้นำาและบทบาทหน้าที่แบบดั้งเดิม
องค์กรท้องถิ่นและแนวทางการพึ่งตนเอง ภูมิปัญญาชาวบ้าน เทคโนโลยี ตลอดจน
ระบบความเชื่อแบบดั้งเดิม

ระบบการสื่อสารแบบดั้งเดิมนั้น รวมถึงกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวกับ
ข่าวสารของชุมชน การรื่นเริงบันเทิง และระบบการตักเตือนของชุมชน สำาหรับ
“สื่อชาวบ้าน” และ “การแสดงพื้นบ้าน” นั้น ก็ยังเป็นที่นิยมอยู่ในภาคชนบท
ส่วนใหญ่ สิ่งเหล่านี้เป็นสื่อนำาข้อมูลข่าวสารแบบดั้งเดิม รวมทั้งเป็นวิถีในการ
ตอบโต้ต่อการกดขี่ ภาวะผู้นำาและบทบาทหน้าที่ตามแบบดั้งเดิมมักจะอยู่อย่าง
ไม่เป็นทางการในชุมชนชนบท ซึ่งรวมถึงผู้นำาทางศาสนา “หมอเท้าเปล่า”
หมอตำาแย และผู้อาวุโสในกลุ่มเครือญาติ องค์กรชุมชนแบบดั้งเดิมจะมีลักษณะ
29
ไม่เป็นทางการ คณะกรรมการพัฒนาชนบทแห่งมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ ระบุว่า
องค์กรเหล่านี้อาจมีหน้าที่ในด้านการให้หลักประกัน การสวัสดิการ การแลกเปลี่ยน
ตอบแทน การจัดบริการสาธารณะ และการระดมทรัพย์สินเพื่อการผลิต
กลุ่มเหล่านี้อาจมีหน้าที่เดียวหรือหลายหน้าที่ รูปแบบขององค์กรการพึ่งตนเอง
แบบดั้งเดิมอาจรวมถึงกลุ่มตามวัยต่างๆ กลุ่มช่วยเหลือซึ่งกันและกัน และ

สมาคมผู้ใช้นำ้าในจังหวัดเชียงใหม่นั้นมีระบบการชลประทานแบบดั้งเดิมขนาดเล็ก
หลายแห่ง ซึ่งยังมีการใช้อยู่โดยชาวบ้านเป็นผู้ดำาเนินการและจัดการ ดั้งนั้นจึงมี
ข้อสังเกตที่สำาคัญต่อองค์กรแบบดั้งเดิม 2 ประการ คือ

ประการที่หนึ่ง องค์กรเหล่านี้มักไม่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ
จากภาครัฐ แต่องค์กรเหล่านี้จะได้รับการสนับสนุนจากชาวบ้านมากกว่าองค์กร
ที่ได้รับการส่งเสริมอย่างเป็นทางการ
ประการที่สอง องค์กรเหล่านี้ไม่เพียงแต่จะมีกลไกภายในเกี่ยวกับการ
มีส่วนร่วม แต่ยังมีกลไกทางด้านการศึกษาและระเบียบวินัยอีกด้วย ภูมิปัญญา
ชาวบ้านและเทคนิควิทยาพื้นบ้านที่ทางการมักจะมองไม่เห็น นอกจากนี้ส่วนใหญ่

29 Feasibility and Application of Rural Development Participation: A State-of-the-
Art-Paper, Rural Development Committee, Center for International studies, Cornell
University, N.T. Uphoff, J.M. Cohn and A.A., Goldsmith, 1979, pp. 36-49.