พอช. เทศบาลนครเกาะสมุย และเครือข่ายองค์กรชุมชน ร่วมขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ “สมุยโมเดล” พลิกโฉมการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยเชิงพื้นที่แบบบูรณาการ 7 ตำบล 118 ชุมชน มุ่งสร้างความมั่นคงในที่ดินท่ามกลางมูลค่าอสังหาริมทรัพย์ที่พุ่งสูง ย้ำแนวคิด “ทำทั้งเกาะ” ที่ผสานทั้งมิติด้านที่อยู่อาศัย เศรษฐกิจฐานราก และนวัตกรรมพลังงานสะอาด พร้อมยกระดับจากผู้เดือดร้อนสู่การเป็น “หุ้นส่วนการพัฒนาเมือง” เพื่อสร้างความยั่งยืนให้แก่ภาคประชาชน
เกาะสมุย/ 15 พฤษภาคม 2569 – สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. เครือข่ายบ้านมั่นคงและท้องถิ่นนครเกาะสมุย ร่วมกำหนดจังหวะก้าวใหม่ภายใต้ “สมุยโมเดล” มุ่งเน้นการพัฒนาที่อยู่อาศัยที่เชื่อมโยงกับระบบเศรษฐกิจและการจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ เพื่อตอบโจทย์เมืองท่องเที่ยวระดับโลกที่มีความเสมอภาคทางสังคม
นางสาวเฉลิมศรี ระดากูล รองผู้อำนวยการ พอช. และคณะ ลงพื้นที่เพื่อติดตามผลการดำเนินงานโครงการบ้านมั่นคงและเข้าร่วม การประชุมเชิงปฏิบัติการ “ทิศทางการพัฒนาที่อยู่อาศัยและบูรณาการเชิงพื้นที่ Model นครเกาะสมุย” ระหว่างวันที่ 13-15 พฤษภาคม 2569 ในการยกระดับงานพัฒนาขบวนองค์กรชุมชนสู่การจัดการตนเองแบบเต็มพื้นที่ โดยครอบคลุมพื้นที่ 7 ตำบล 39 หมู่บ้าน และ 118 ชุมชนทั่วทั้งเกาะ
สถานการณ์พื้นที่เกาะสมุยในปัจจุบัน ประสบความท้าทายอย่างยิ่งจากมูลค่าที่ดินที่เติบโตอย่างรวดเร็วตามภาคการท่องเที่ยว ทำให้กลุ่มคนจนเมืองและผู้ใช้แรงงานในภาคบริการประสบปัญหาความไม่มั่นคงในที่อยู่อาศัย พอช. จึงนำแนวคิด “สมุยโมเดล” เข้ามาเป็นกลไกกลางในการเชื่อมโยงเครือข่ายเมืองและหน่วยงานท้องถิ่น เพื่อสำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนในทุกมิติ และออกแบบแผนปฏิบัติการที่มากกว่าแค่การสร้างบ้าน แต่รวมถึงการสร้างระบบเศรษฐกิจที่ชุมชนเป็นเจ้าของร่วมกัน
นายรามเนตร ใจกว้าง
นายรามเนตร ใจกว้าง นายกเทศมนตรีนครเกาะสมุย กล่าวย้ำ ความสำคัญของการทำงานที่โปร่งใสและระบบบัญชีที่ตรวจสอบได้ โดยเทศบาลพร้อมจะเข้ามาสนับสนุนในฐานะหุ้นส่วนการพัฒนา เพื่อให้คนทำงานในเกาะสมุยทุกคนมีบ้านอยู่อาศัยที่มั่นคง มีสวัสดิการ และมีความรักสามัคคีในฐานะเครือข่ายเดียวกัน
จากการลงพื้นที่ติดตามผลการดำเนินงานรายโครงการ พบรูปธรรมที่ชัดเจนในหลายพื้นที่ สรุปได้ดังนี้
สมุยโครงการ 1 (สหกรณ์เคหสถานบ้านมั่นคงเกาะสมุย จำกัด) โครงการประวัติศาสตร์กว่า 20 ปี ดูแลสมาชิก 300 ครัวเรือน ขณะนี้กำลังอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของการหมดสัญญาเช่าที่ดินในปี 2573 ทางกลุ่มได้เตรียมแผนเชิงรุกด้วยการสร้าง “กองทุนภายใน” ที่มีเงินออมรวมกว่า 2 ล้านบาท เพื่อรองรับ 2 แนวทาง คือการต่อสัญญาเช่าเดิมหรือการจัดซื้อที่ดินใหม่เพื่อให้เป็นกรรมสิทธิ์ของสหกรณ์อย่างถาวร ทั้งนี้ได้มีการกำหนดแผนจังหวะก้าวระยะต่อไป เพื่อฟื้นฟูองค์กรอย่างต่อเนื่อง การจัดกระบวนการเพื่อวิเคราะห์และจัดทำข้อมูลสถานการณ์รายครัวเรือนในปัจจุบัน ทบทวนสิทธิ์สมาชิก การประชุมสมาชิกรายโซน จำนวน 16 โซน เพื่อเป็นทิศทางในการประชุมหารือร่วมกับส่วนหน่วยที่เกี่ยวข้องในการหาทางออกให้กับสมาชิกต่อไป ทั้งนี้กระบวนการ/แนวทางที่ออกแบบมาเพื่อรองรับปัญหาดังกล่าว ต้องมีการบริหารโครงการร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด และเกิดประโยชน์กับสมาชิก และสร้างคุณค่าร่วมกันในชุมชน
นอกกจากนี้ยังมีการร่วมแลกเปลี่ยนสถานการณ์ในโครงการอื่นๆ ในเมือง ได้แก่ สมุยโครงการ 2 (สหกรณ์บ้านมั่นคงเกาะสมุย 2 จำกัด) มุ่งเน้นการสร้างวินัยทางการเงินและเตรียมขยายโครงการเฟส 2-3 ในกลุ่มแม่น้ำและกลุ่มอุดมสุขรองรับครอบครัวขยาย โดยเน้นการพึ่งพาตนเองหลังหมดภาระหนี้กับ พอช. และ สมุยโครงการ 3 (สหกรณ์เคหสถานบ้านมั่นคงไทยพุทธ-มุสลิมหัวถนน จำกัด) ประสบความสำเร็จในการจัดระเบียบหนี้และการบริหารบัญชีสหกรณ์โดยมีวินัยการชำระหนี้ที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด สะท้อนถึงความเข้มแข็งของกรรมการและสมาชิก
สมุยโครงการ 4 (กลุ่มอุดมสุข) โครงการนำร่องบนเนื้อที่ 6 ไร่ ที่ถูกออกแบบภายใต้แนวคิด “อยู่อาศัย 4.5 ไร่ และเศรษฐกิจ 1.5 ไร่” โดยมีทั้งบ้านแถวแนวราบและอาคารอยู่อาศัยรวม (ที่อยู่อาศัยแนวสูง) พร้อมจัดสรรพื้นที่ส่วนกลางเป็นตลาด ถนนคนเดิน และศูนย์รีไซเคิลขยะ เพื่อสร้างรายได้ให้สมาชิกสามารถผ่อนชำระที่ดินและบ้านได้ในระยะยาว เป็นโมเดลการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยที่มีแผนการพัฒนาเศรษฐกิจร่วม
กลุ่มออมทรัพย์อุดมสุข ปัจจุบันมีสมาชิก 70 ราย โดยระยะแรกเป็นการพัฒนาที่อยู่อาศัยเพื่อรองรับสมาชิกที่มีความพร้อม จำนวน 55 ราย ทั้งนี้อยู่ระหว่างการเสนอขอสินเชื่อเพื่อการพัฒนาที่ดินและที่อยู่อาศัยจากพอช. ภายใต้สหกรณ์บ้านมั่นคงเกาะสมุย 2 จำกัด ส่งเสริมการจัดตั้งวิสาหกิจชุมชนเพื่อยกระดับงานด้านเศรฐกิจของสมาชิก เพื่อให้เกิดการสร้างรายได้ การสร้างทุนภายใน เพื่อมาบริหารจัดการ สร้างสวัสดิการให้กับสมาชิกอย่างหลากหลาย
นางสาวเฉลิมศรี ระดากูล
นางสาวเฉลิมศรี ระดากูล รองผู้อำนวยการ พอช. กล่าวว่า การพัฒนาสมุย 4 จะเป็นพื้นที่รูปธรรมที่พิสูจน์ว่า หากเราจัดการที่ดินได้เรียบร้อยและมีแผนเศรษฐกิจที่ชัดเจน คุณภาพชีวิตของสมาชิกจะดีขึ้นอย่างก้าวกระโดด โดย พอช. จะเร่งผลักดันให้เกิด “ศูนย์ปฏิบัติการร่วม” ระหว่าง พอช.-เครือข่าย-ท้องถิ่น เพื่อประกาศเป็นวาระที่อยู่อาศัยและออกเทศบัญญัติสนับสนุนงานพัฒนาในระยะยาว เชื่อมโยงแผนงานด้านเศรษฐกิจ พัฒนาคุณภาพชีวิตทุกมิติของชุมชน ที่มากกว่าเรื่องบ้าน พร้อมผลักดันการสร้างความร่วมมือกับภาคธุรกิจเอกชน และโรงแรมบนเกาะสมุย
ประเด็นที่น่าสนใจของสมุยโมเดล คือการบรรจุแผน “พลังงานทางเลือกและสิ่งแวดล้อม” เข้าเป็นส่วนหนึ่งของระบบสาธารณูปโภคชุมชน โดยมีแผนติดตั้งโซลาร์เซลล์เพื่อลดค่าไฟฟ้าส่วนกลาง การจัดตั้งจุดชาร์จรถไฟฟ้า (EV Charger) และธุรกิจรีไซเคิลขยะ (กลุ่มยูนี่ซึ่งเป็นกลุ่มพัฒนาเมือง) ซึ่งนอกจากจะช่วยลดรายจ่ายครัวเรือน สร้างรายได้ สร้างความยั่งยืน สร้างกิจกรรมการมีส่วนร่วมแล้ว ยังเป็นการสร้างภาพลักษณ์ชุมชนที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สอดรับกับความเป็นเมืองท่องเที่ยวระดับสากล และ“เชื่อมโยงระบบสิ่งแวดล้อมทั้งเกาะ“
