ธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB) ลงพื้นที่สหกรณ์เก้ามงคลพัฒนา จ.ปทุมธานี ศึกษากระบวนการ ‘บ้านมั่นคง’ ภายใต้โครงการพัฒนาลุ่มน้ำเจ้าพระยาตะวันออกตอนล่าง มุ่งยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนริมคลองด้วยกระบวนการชุมชนเข้มแข็งและการจัดการที่ดินราชพัสดุ เพื่อสร้างความมั่นคงในที่อยู่อาศัย
ปทุมธานี/ 14 พฤษภาคม 2569 – สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ร่วมกับธนาคารพัฒนาเอเชีย (Asian Development Bank: ADB) ลงพื้นที่ศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนเรียนรู้กระบวนการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยภายใต้โครงการ “บ้านมั่นคง” เพื่อบูรณาการความร่วมมือด้านการพัฒนาสังคมควบคู่กับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ณ สหกรณ์เก้ามงคลพัฒนา จังหวัดปทุมธานี
คณะศึกษาดูงานนำโดย Mr. Qingfeng Zhang, Senior Director for Agriculture, Food, Nature and Rural Development พร้อมด้วยคณะเจ้าหน้าที่จาก ADB Thailand Resident Mission โดยมีสมาชิกและคณะกรรมการสหกรณ์เก้ามงคลพัฒนา และเจ้าหน้าที่ พอช. ร่วมให้ข้อมูลสถานการณ์ปัญหาและแนวทางการดำเนินงาน ซึ่งการลงพื้นที่ในครั้งนี้ถือเป็นส่วนหนึ่งของความร่วมมือสำคัญภายใต้โครงการ “Lower East Chao Phraya Irrigation System Improvement – Climate Adaptive Strengthening Program” ซึ่งเป็นแผนงานที่ ADB ให้ความสำคัญอย่างยิ่งในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและการบริหารจัดการน้ำให้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) โดยต้องดำเนินควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่อย่างเป็นเอกภาพ
สำหรับสหกรณ์เก้ามงคลพัฒนา เดิมเป็นกลุ่มสมาชิกชุมชนที่อาศัยอยู่ริมคลองและต้องเผชิญกับปัญหาความไม่มั่นคงในที่อยู่อาศัย ทั้งจากปัญหาข้อกฎหมายและผลกระทบจากอุทกภัยที่เกิดขึ้นซ้ำซาก ชุมชนจึงได้ร่วมกันจัดตั้งสหกรณ์และใช้กระบวนการ “บ้านมั่นคง” เป็นเครื่องมือหลักในการแก้ไขปัญหา โดยมีมติร่วมกันในการรื้อย้ายจากพื้นที่เดิมเพื่อไปเริ่มต้นชีวิตใหม่ในพื้นที่ที่ปลอดภัยและถูกกฎหมาย
แนวทางการพัฒนาที่น่าสนใจคือ การประสานความร่วมมือกับกรมธนารักษ์เพื่อเช่าที่ดินราชพัสดุในระยะยาว 30 ปี ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากชุมชนเดิมเพียง 3 กิโลเมตร ทำให้สมาชิกยังคงสามารถประกอบอาชีพและรักษาสัมพันธภาพเดิมในท้องถิ่นไว้ได้ ขณะเดียวกันก็ได้กรรมสิทธิ์ในที่อยู่อาศัยที่มั่นคง มีระบบสาธารณูปโภคที่ได้มาตรฐาน และมีสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพัฒนาสุขภาวะของเด็กและผู้สูงอายุในชุมชน
คณะผู้บริหาร ADB ได้แสดงความสนใจในระบบการบริหารจัดการโดยชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Development) ตั้งแต่กระบวนการรวมกลุ่มออมทรัพย์ การออกแบบบ้านที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต ไปจนถึงการบริหารจัดการสหกรณ์ที่โปร่งใส ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยจะสำเร็จได้ต้องเกิดจากความต้องการและความร่วมมือของคนในชุมชนเอง
นอกจากนี้ คณะ ADB ยังได้ร่วมหารือถึงการขับเคลื่อนความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคชุมชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้โครงการบ้านมั่นคงแห่งนี้เป็นโมเดลต้นแบบในการพัฒนาพื้นที่ริมคลองอื่นๆ ภายใต้โปรแกรม Climate Adaptive Strengthening ที่มุ่งเน้นการสร้างภูมิต้านทานให้ชุมชนสามารถรับมือกับภัยธรรมชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านการออกแบบผังชุมชนและการจัดการน้ำที่มีส่วนร่วม
