เมื่อวันที่ 28 มี.ค 2565 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช.จัดเวทีกำหนดแนวทางการยกระดับรูปธรรมการพัฒนาสู่การสื่อสารสาธารณะ เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ งานพัฒนากับการสื่อสารเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลง และหาแนวทางการยกระดับรูปธรรมงานพัฒนาสู่การสื่อสารสาธารณะ นำโดย นายสยาม นนท์คำจันทร์ ผช.ผอ.พอช. และเจ้าหน้าที่ พอช.ทั่วประเทศ เข้าร่วมกว่า 50 คน ณ ห้องประชุม 301-302 ชั้น 3 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน) และผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (ระบบApplication Zoom)
ปูพรม วิเคราะห์สถานการณ์ เหลียวหลัง แลหน้างานพัฒนากับการสื่อสารเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลง
นางสาวสุธิดา บัวสุขเกษม หัวหน้าสำนักพัฒนานวัตกรรมชุมชนจัดการความรู้และสื่อสาร กล่าวว่า ภารกิจของ พอช.งานเชิงประเด็นมีงานที่อยู่อาศัยโดยแบ่งเป็น บ้านมั่นคงเมืองชนบท บ้านริมคลอง รวมถึงกรณีที่อยู่อาศัยถูกไฟไหม้ และถูกไล่รื้อ ประเด็นเหล่านี้เป็นประเด็น ที่ พอช.ต้องไปสนับสนุน รวมถึงงานสวัสดิการชุมชน เศรษฐกิจฐานราก ปัจจุบันจากสถานการณ์ covid-19 มาต่อยอดมาถึงงานพัฒนาคุณภาพชีวิต
งานพอช. เมื่อเชื่อมโยงกับงานประเด็นต่าง ๆ คือ งานที่แก้ไขปัญหาความเดือดร้อนให้แก่พี่น้องประชาชน สภาองค์กรชุมชนเองเป็นพื้นที่กลางในการสร้างพื้นที่ให้เป็นที่ยอมรับ งานสื่อสารองค์กรนำมาออกแบบงานประเด็นสำคัญต่าง ๆ รวมถึงงานระดับนโยบายที่เข้ามาในแต่ละช่วง ที่ผ่านมาได้กำหนดแผนงานปีต่อปี นำไปหารือต่องานวิชาการ และส่วนหน่วยต่าง ๆ และต้องทำให้สอดรับกับตัวชี้วัด และกำหนดแผนงานในแต่ละปี ภายใต้งบประมาณในแต่ละปี รวมถึงการแลกเปลี่ยนกับ พม.ด้วยเข่นกัน
การทำแผนต้องกำหนดประเด็น หลังจากวิเคราะห์ประเด็นกลุ่มเป้าหมาย นำมาสู่การกำหนดช่องทางการสื่อสาร ภายใต้งบประมาณในแต่ละปี ข้อมูล หรือประเด็นที่จะสื่อสาร ควรต้องมากำหนดร่วมกัน ช่องทางกสื่อสาร TV วิทยุ วิดีทัศน์ สิ่งพิมพ์ การพัฒนานักสื่อสารชุมชน 5 ภาค ในระหว่างการทำแผนพยายามยกร่าง เพื่อให้สำนักงานภายในต่าง ๆ ได้เห็นภาพ แต่ยังไม่ได้ถูกขับเคลื่อนอย่างมีพลังมากนัก พยายามยามออกแบบแต่ละไตรมาส ว่าควรมีการสื่อสารประเด็นอย่างไรบ้าง
โดยบรรยกาศในเวทีมีผู้เข้าร่วมจากจากสำนักงานภาคทั้ง 5 ภาค โดยแลกเปลี่ยนมุมมองในการสื่อสาร ได้ให้ความเห็นและข้อเสนอแนะเพื่อพัฒนาด้านการสื่อสารดังนี้
นายธิปไตย ฉายบุญครอง จนท.สื่อสารการพัฒนา กล่าวว่า การทำงานของทีมสื่อสารปัจจุบันตอนนี้ ทาง พอช. เรามีเนื้อหาเยอะมาก เราควรมีระบบการจัดเก็บข้อมูลจากสำนักงานภาค มีหลายพื้นที่ที่มีเนื้อหาและข้อมูลที่ดี แต่เวลาจะนำมาใช้ต้องใช้เวลาในการรวบรวมเนื้อหาพอสมควร เพราะไม่ได้มีระบบจัดเก็บข้อมูลหรือผู้ดูและที่เป็นระบบ คนที่จะสื่อสารได้ดีที่สุด เจ้าหน้าที่สามารถสื่อสารงานได้ และหากทำด้วยความสนุกสนาน จะเกิดความน่าสนใจมากขึ้น
สุวัฒน์ กิขุนทด สื่อสารการพัฒนาอาวุโส อยากได้ทางภาคช่วยเพิ่มข้อมูล เพราะข้อมูลที่ได้มาจากพื้นที่ บางครั้งไม่ครบถ้วน เช่น ใคร ทำอะไร ที่ไหน อย่างไร เมื่อไหร่ ข้อมูลจากพื้นที่มีความน่าสนใจ กรณีหนังสือพิมพ์ จะมีส่วนกลางรับข้อมูลจากภูมิภาค คล้าย ๆ กองบรรณาธิการร่วม จะเป็นคนช่วยพัฒนาเนื้อหาและส่งข้อมูลไปสู่ช่องทางที่พอช. สื่อสาร
สุวัฒน์ กิขุนทด กล่าวต่อว่า การสื่อสารสาธารณะ facebook กับกลุ่ม line ที่ผ่านมายังสื่อแค่เฉพาะกลุ่ม ยังไม่สื่อสารออกไปภายนอก เป็นการสื่อสารภายในเท่านั้น ที่ผ่านมา
- มีการสื่อสารเชิงนโยบายเรื่องชุมชนริมคลอง
- การสื่อสารขบวนองค์กรชุมชนพื้นที่เครือข่าย
- การสื่อสารเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลง ถือว่ากว้างขวางมาก มีตัวอย่าง กรณีรัสเซียกับยูเครน หากจะสร้างการเปลี่ยนแปลง จะต้องมานั่งวางแผนการสื่อสารให้มีผลทางด้านนโยบายหรือไม่
ธีรวัฒน์ รังแก้ว จนท.สื่อสารการพัฒนาอาวุโส การทำงานของ พอช. ตอนนี้เหมือนต่างคนต่างทำ ขาดการสื่อสารกันภายในเนื่องจากแต่ละคนมีภารกิจรัดตัว เห็นว่าควรมี บก.ร่วม มอบหมายเจ้าหน้าที่แต่ละภาคเพื่อดูแลข้อมูล สร้างเป็นกลุ่มไลน์หรือช่องทางที่สามารถรายงานเรื่องเด่นๆจากพื้นที่ จะทำให้เห็นข้อมูล 5 ภาคได้ไวขึ้น และนำมาออกแบบว่าจะสื่อสารงานร่วมกันอย่างไร การเปลี่ยนรูปแบบการสื่อสารแบบรายงานให้ดูทันสมัย อาจจะทำให้การนำเสนอมีความน่าสนใจมากขึ้น
นายวิริยะ แต้มแก้ว ผู้ช่วยผู้อำนวยการสนง.ภาคใต้ ช่องทางการสื่อสาร เรามี facebook ทุกภาค หากสื่อสารงานทุกวัน สิ่งที่เราต้องมีคือ 1) ใครจะเป็นคน monitor ทั้งหมด 2) ภายในหนึ่งสัปดาห์ เราควรจะกำหนดประเด็นการสื่อสารหรือไม่ บางทีเป็นงานพอช. แต่คนอื่นนำไปเสนอข่าว 3) ไม่มีคนรับผิดชอบหลักในระดับภาค ด้วยแต่ละคนมีภารกิจจำนวนมาก การสื่อสารเลยเป็นงานรอง 4) ปัจจุบันการสื่อสารเป็นการสรุปเพื่อรายงาน
รุ่งโรจน์ เพชระบูรณิน เจ้าหน้าที่สื่อสารการพัฒนาภาคอีสาน กล่าวว่า “สื่อภาคอีสาน ทำสื่อไม่ใช่เพื่อสื่อ แต่ทำสื่อเพื่อการเปลี่ยนแปลง” ทางภาคอีสานมีการทำสื่อร่วมกับ Thai PBS การปักหมุด C-site ผลิตสื่อโดยใช้มือถือผลิตคลิป VDO มีห้อง line ห้องเรียน CBMC มีการจัดเวลาโสเหล่ออนไลน์ เพื่อได้แลกเปลี่ยนข้อมูลในพื้นที่ เราสื่อสารองค์กรชุมชน สื่อสารองค์กร สื่อสาธารณะ อยากเห็นการออกแบบเนื้อหา Massage มากกว่าช่องทางการสื่อสาร
นายธนชัย อาจหาญ เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการชุมชนชำนาญการพิเศษ ที่ผ่านมามีโอกาสแลกเปลี่ยนสื่อของ พอช. สื่อของกระทรวง พม. ต่อไปต้องจัดกับกลุ่มเป้าหมายคนรุ่นใหม่ เนื้อหา สื่อเรื่ององค์กร ขบวนองค์กรชุมชน งานประเด็น สื่อให้เจ้าหน้าที่ เมื่อลงพื้นที่ยังมีคำถามว่า พอช.ทำอะไร สภาองค์กรชุมชนทำอะไร เรื่องที่อยู่อาศัยคนรู้แค่เพียงบางมุม ที่ผ่านมาเรามีเนื้องานเยอะนำเสนอหลายรูปแบบ ที่ผ่านมาเสนอเรื่องของเราให้คนอื่นรู้ แต่คนฟังอาจรู้สึกว่าเรื่องของคุณ และเป็นเพียงเรื่องการรายงาน
และในเวทีช่วงบ่าย เป็นช่วงระดมความคิดเห็น แนวทางการยกระดับรูปธรรมงานพัฒนาสู่การสื่อสารสาธารณะโดยแบ่งเป็นสี่ประเด็น โดยมีความเห็นดังนี้
1.ทิศทาง/แนวทางการยกระดับรูปธรรมงานพัฒนาสู่การสื่อสารสาธารณะ
การจัดการความรู้ content นำ content ที่น่าสนใจ เนื้อหางานวิชาการมาแปลงให้ง่าย มาขยายประเด็นพัฒนาต่อ การจัดทำแผนงาน ตัวแทนหน่วยงาน monitor คัดเลือก ร่วมกัน วางแผนการทำงานจัดลำดับความสำคัญในแต่ละปี แต่ละช่วง หาภาคีร่วมเชิงประเด็น/เชิงนโยบาย/งานวิชาการ เช่น คนจนเมืองของไทยพีบีเอส+ กลุ่มคนจนเมือง +กลุ่มนักวิชาการ +หน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ภาคีเล่นประเด็นไหน วางผังการสื่อสารขององค์กร ผังรายการ เช่น ข่าว บันเทิง ชาวบ้าน ภาคีร่วม ความรู้ บก.โต๊ะข่าว ร่วมตัดสินใจในการเผยแพร่ความเหมาะสมเนื้อหา นโยบายและการสนับสนุนจากผู้บริหาร ต้องชัดเจน งบประมาณ ต้องให้ความสำคัญกับงานด้านการสื่อสารเปลี่ยน mindset ผู้บริหารเกี่ยวกับงานสื่อสาร งานสื่อสารที่ทุกคนอยากเห็นเป็นหน้าตาภาพลักษณ์องค์กร เพิ่มความเป็นเจ้าของให้กับคนต้นเรื่อง
2.สิ่งที่จะร่วมกัน
ควรมีกอง บก. ส่วนกลางรับข้อมูลส่วนภูมิภาค พิจารณาร่วมกันว่าควรเผยแพร่ ควรเพิ่มอย่างไรบ้าง พัฒนาเนื้อหาร่วมกัน ร่วมถึงช่องทางการสื่อสารที่เหมาะสม หนังสือพิมพ์ คลิป วิทยุ ทีวี ออนไลน์ Social media อื่นๆ ประเด็นร่วมเชิงนโยบายประเด็นพูดคุยให้บ่อยขึ้นเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลง ต้องมีคนคอยหาประเด็นที่น่าสนใจมาสื่อสารร่วมกัน
3.แนวทางการพัฒนาศักยภาพ “ทีมโฆษก” – “ทีมสื่อสาร”
การยกระดับคนทำงาน ผู้ปฎิบัติงาน ผู้นำขบวนฯ เพิ่มทักษะคนทำงาน เพิ่มความรู้เกี่ยวกับงานสื่อสาร ภูมิทัศน์สื่อ content ที่น่าสนใจ รูปแบบการนำเสนอที่สอดรับกับผู้รับสารและยุคสมัย และเพิ่มเรื่องการจัดการกับความกังวลของ จนท. พอช. ในการเป็นผู้สื่อสาร
4.แนวทางอื่นๆ
สิ่งที่ต้องพัฒนาคือเครื่องมือสื่อสาร อุปกรณ์มีความทันสมัย ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยกันทำปฏิทิน การนำเสนอเนื้อหา (งานเย็น) action plan ใน 1 ปี ของ พอช. กำหนดทิศทางประเด็น ระดับของข้อมูล content เป็นอย่างไร ให้ content สอดคล้องกับผู้รับสาร เช่น หน่วยงาน กลุ่มเป้าหมายทั่วไป หรือกลุ่มเฉพาะ การเก็บข้อมูล เพื่อนำไปสื่อสารต้องกำหนดขอบเขตก่อน ว่าจะนำไปใช้ทำอะไร ต้องมีการตรวจสอบข้อมูล ทำเนียบพื้นที่เด่น เรื่องเด่นในพื้นที่ ข้อมูลการติดต่อ
ทั้งนี้การจัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการ Online ในครั้งนี้ เพื่อเป็นการออกแบบแผนงานด้านการสื่อสารร่วมกันกับสำนักงานภาค และให้เห็นถึงแผนงานที่ผ่านมา เพื่อนำมาวิเคราะห์ส่วนที่ต้องปรับปรุงแก้ไข และออกแบบร่วมกัน เพื่อนำไปสู่การสื่อสารที่มีคุณภาพสำหรับงานด้านการสื่อสารเพื่อการพัฒนาต่อไป
