Page 34 - สานต่อความคิดบัณฑร_29-1-63
P. 34
34 • สานฝัน ตั้งมั่นต่อไป
ช่วยเหลืออย่างไร ซึ่งเมื่อชาวบ้านได้เรียนรู้ มีประสบการณ์และมีความเชื่อมั่นแล้ว
ต่อไปเมื่อไม่มีโครงการ ไม่มีอาจารย์บัณฑรทำางานอยู่ในพื้นที่ ชาวบ้านก็สามารถ
ดำาเนินการแก้ปัญหาของตนเองได้ ผมเห็นว่าวิธีการนี้มีประโยชน์ และมีความ
เหมาะสมมากในการใช้เพื่อพัฒนาชนบทไทย
(5) วิธีการทำาวิจัยที่เป็นวิชาการจากหลากหลายสาขาวิชา ผสมผสานกับ
การทดลองปฏิบัติพัฒนา เพื่อนำามาใช้วางแผน เป็นรูปแบบของการพัฒนาชนบท
แบบผสมผสาน ที่จะสามารถนำาไปใช้ขยายผลปฏิบัติพัฒนา ในเขตพื้นที่อื่นๆ
นอกเขตโครงการพัฒนาชนบทลุ่มนำ้าแม่กลอง เป็นสิ่งที่ไม่เคยมีใครทำามาก่อน
ในประเทศไทย เป็นการเรียนรู้จากการทำาอย่างแท้จริง หรือลองผิดลองถูก
กล่าวได้ว่าอาจารย์บัณฑรเป็นผู้หนึ่งที่ร่วมสร้างบทเรียน บททดลองการปฏิบัติ
พัฒนาชนบทไทย ซึ่งเป็นประโยชน์มากในการพัฒนาชนบทไทยในยุคต่อๆ มา
การร่วมทำางานกับอาจารย์บัณฑรที่สำาคัญอีกโครงการหนึ่ง คือโครงการ
วิจัยเรื่อง “วิวัฒนาการการบุกเบิกที่ดินท�ากินในเขตป่าในภาคตะวันออก
เฉียงเหนือ” เสนอต่อกรมป่าไม้และธนาคารโลก เป็นโครงการวิจัยขนาดใหญ่
ที่ทำาทั่วประเทศ ศึกษาวิเคราะห์ด้านเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งผมได้ร่วมทำากับ
อาจารย์บัณฑร รับผิดชอบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โครงการนี้เป็นโครงการ
วิจัยที่มุ่งเน้นการนำาความรู้ทางสังคมศาสตร์หลายสาขา มาวิเคราะห์เจาะลึก
อย่างละเอียดลึกซึ้ง โดยไม่มีการทดลองปฏิบัติพัฒนาเหมือนเช่นโครงการพัฒนา
ชนบทลุ่มนำ้าแม่กลอง
ปัญหาสำาคัญที่ทำาให้ต้องทำาโครงการนี้ก็คือ ในอดีตที่ผ่านมาพื้นที่ป่า
ถูกทำาลายมากขึ้นทุกปี ทำาให้พื้นที่ป่าลดลงเป็นลำาดับ และเมื่อดูข้อมูลพื้นที่ป่า
ที่ถูกทำาลายเหล่านี้ จะพบว่าชาวบ้านบุกเบิกถากถางทำาการเกษตร ตั้งบ้านเรือน
ส่วนราชการที่รับผิดชอบพื้นที่ ตำาบล อำาเภอ บางพื้นที่ มีการตัดถนนเข้าหมู่บ้าน
สร้างสถานีอนามัย โรงเรียน และสถานที่ราชการอื่นๆ รวมทั้งอนุญาตหรือ
ปล่อยให้มีวัด ในพื้นที่ซึ่งเป็นเขตป่าสงวนแห่งชาติ ทางราชการและสังคมส่วนหนึ่ง
มีความเห็น กล่าวหาหรือสรุปว่า ชาวบ้านเข้าไปบุกรุกทำาลายป่า เพื่อใช้ที่ทำา
การเกษตรในเขตป่าสงวนแห่งชาติ เป็นการทำาผิดกฎหมาย ควรจะต้องดำาเนินการ
