เวที “สานพลังเอกชนขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมจากฐานรากสู่ความยั่งยืนด้วยมาตรการ BOI-CSR” ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูล ประธานกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน ร่วมด้วยผู้แทนจาก BOI มูลนิธินวัตกรรมทางสังคมภาคเอกชนชั้นนำ ถกแนวทางขับเคลื่อนการนำสิทธิประโยชน์ทางภาษีจาก BOI มาใช้ยกระดับชุมชนและเศรษฐกิจฐานรากผ่านการจับคู่โครงการพัฒนาอาชีพ แหล่งน้ำ การศึกษา และนวัตกรรม โดยไม่ต้องเพิ่มภาระงบประมาณองค์กร ชูความสำเร็จเกษตรกรออร์แกนิกรายได้พุ่งกระฉูด พร้อมเปิดแผน 18 โครงการพร้อมขับเคลื่อนจาก พอช. เพื่อสร้างห่วงโซ่อุปทานและสังคมที่ยั่งยืนร่วมกัน
กรุงเทพฯ/ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์/ 11 พฤศจิกายน 2569 — มีการจัดประชุมผู้บริหารระดับสูงในหัวข้อสำคัญ “สานพลังเอกชนขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมจากฐานรากสู่ความยั่งยืนด้วยมาตรการ BOI-CSR” โดยมีผู้นำภาคธุรกิจ ผู้บริหารหน่วยงานรัฐ สถาบันวิจัย และเครือข่ายภาคสังคมกว่า 150 คน เพื่อร่วมกันหาแนวทางและกลไกในการนำสิทธิประโยชน์ทางภาษีจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ไปใช้สร้างความเปลี่ยนแปลงและพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชนทั่วประเทศอย่างยั่งยืน โดยไม่เพิ่มภาระงบประมาณขององค์กรธุรกิจ ณ ห้องประชุม 208-209 ชั้น 2 ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์
ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูล ประธานกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กล่าวว่า ความร่วมมือในลักษณะดังกล่าวได้ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องกว่า 3 ปี และมีภาคีเครือข่ายเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยมีมาตรการของ BOI เป็นตัวเชื่อมสำคัญที่ทำให้ทุกภาคส่วนได้มาบูรณาการทำงานร่วมกัน
“แนวคิดในอดีตคือเอาเงินไปแจกให้เท่าไหร่ก็ไม่พอ แต่ BOI ช่วยปลดล็อกเรื่องน้ำ ป่า สินค้า บ้าน ทั้งหมดนี้ไม่ได้นำเงินไปแจก” ดร.กอบศักดิ์ กล่าวเน้นย้ำ
ปัญหาสำคัญของชุมชนในอดีตคือการผลิตสินค้าได้แต่เข้าไม่ถึงตลาด แต่เมื่อภาคเอกชนเข้ามาช่วยเชื่อมโยงและหนุนเสริม ผลลัพธ์ที่ได้จึงเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน เช่น กรณีเกษตรกรอินทรีย์รายหนึ่งที่เดิมเคยขายผลผลิตได้เพียงกิโลกรัมละ 14 บาท แต่หลังเข้าร่วมโครงการสามารถยกระดับราคาขายได้ถึง 120 บาท โดยมีบริษัทคูโบต้ารับซื้อทั้งหมดอย่างไรก็ตาม ดร.กอบศักดิ์ ได้ฝากข้อคิดเตือนใจว่า การสนับสนุนเงินทุนไปยังชุมชนที่ยังไม่พร้อมอาจไม่เกิดความยั่งยืน เปรียบเสมือนโครงการปลูกป่าที่ต้องปลูกซ้ำในที่เดิมเพราะชุมชนยังไม่มีความเข้มแข็งพอที่จะดูแลต่อได้ ดังนั้น จึงควรคัดเลือกและร่วมงานกับชุมชนที่มีความพร้อมและเข้มแข็งอย่างแท้จริง
อุทัยวรรณ วัฒนสุวกุล ที่ปรึกษาด้านการลงทุน BOI ได้กล่าวถึง บทบาทของ BOI ว่าต้องการเป็นมากกว่าผู้ส่งเสริมการลงทุนทั่วไป แต่ปรารถนาจะเป็น “ตัวเชื่อม” ที่ทำให้ภาคธุรกิจเติบโตไปพร้อมกับชุมชนที่เข้มแข็ง การลงทุนเพื่อชุมชนคือการเติบโตอย่างยั่งยืน หากชุมชนมีทักษะและอาชีพ ภาคธุรกิจก็ไม่ต้องย้ายแรงงานเข้าพื้นที่ และชุมชนที่มีทรัพยากรก็สามารถป้อนวัตถุดิบให้แก่ภาคธุรกิจได้ในอนาคต เสมือนเป็นระบบนิเวศเดียวกัน พร้อมกันนี้เธอยังเตือนว่า หากไม่มีชุมชนเข้ามาช่วยดูแลรักษา เครื่องจักรหรือโรงเรือนที่เอกชนนำไปสนับสนุนไว้อาจกลายเป็นสิ่งที่น่าเสียดาย สำหรับรายละเอียดสิทธิประโยชน์และเงื่อนไขของมาตรการ BOI-CSR มีความน่าสนใจดังนี้ ผู้มีสิทธิ์เข้าร่วม แม้แต่ผู้ที่ไม่เคยได้รับสิทธิส่งเสริมจาก BOI มาก่อนก็สามารถเข้าร่วมได้ โดยมีเจ้าหน้าที่คอยให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด วงเงินลงทุน เริ่มต้นขั้นต่ำที่ 5 ล้านบาท โดยสามารถกระจายการลงทุนในหลายพื้นที่ได้ แต่แต่ละพื้นที่ต้องมีมูลค่าไม่ต่ำกว่า 500,000 บาท สิทธิประโยชน์ทางภาษี ผู้เข้าร่วมจะได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสูงสุด 3 ปี ครอบคลุมทั้งโครงการใหม่และโครงการที่หมดสิทธิประโยชน์ไปแล้ว ขอบข่ายกิจกรรม ครอบคลุมโครงการแปรรูปสินค้าเกษตร, การบริหารจัดการน้ำ, สาธารณสุข, การท่องเที่ยวชุมชน, การจัดการสิ่งแวดล้อม รวมถึงการบริจาคเครื่องมือแพทย์หรือคอมพิวเตอร์ให้แก่สถานพยาบาลและสถานศึกษาของรัฐ ในวงเงิน 2.5 ล้านบาท ระยะเวลาโครงการ: มาตรการนี้สามารถดำเนินการได้ถึงปี 2570
ให้ฝ่ายธุรกิจ การเงิน และภาษีของแต่ละองค์กรหารือร่วมกัน เนื่องจากมาตรการนี้ช่วยต่ออายุสิทธิประโยชน์ทางภาษีที่กำลังจะหมดลงได้ และหัวใจสำคัญคือต้องค้นหาความต้องการที่แท้จริงของชุมชนเพื่อให้ทุกฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกัน
อภิชาติ การุณกรสกุล ประธานมูลนิธินวัตกรรมทางสังคม กล่าวว่า มาตรการนี้มีความ “ใจดีมาก” และช่วยปลดล็อกข้อจำกัดด้านงบประมาณ CSR ที่ปกติมักจะมีจำกัดในแต่ละปี เพราะเงินที่นำมาสนับสนุนสามารถนำไปหักลดหย่อนหรือทดแทนการจ่ายภาษีในปีถัดไปได้ และบางมาตรการยังให้สิทธิประโยชน์สูงถึง 200% โดยปัจจุบันมีภาคธุรกิจหลากหลายอุตสาหกรรมเข้าร่วม ตั้งแต่โรงพยาบาล โรงแรม อุตสาหกรรมเกษตร กลุ่มผลิตไฟฟ้า ไปจนถึงบริษัทในเครือ CP ALL โดยมูลนิธิฯ ทำหน้าที่เป็นสะพานบุญในการช่วยจับคู่และเชื่อมต่อโครงการให้ตรงกับความต้องการของแต่ละองค์กร
กุลวดี ธำรงธนกิจ Innovation Group เผยว่า จากเดิมที่เคยตั้งงบ CSR เพียงหลักแสนบาท เมื่อมีมาตรการนี้ทำให้สามารถยกระดับทำโครงการขนาดใหญ่ระดับ 5 ล้านบาทขึ้นไปได้ ปัจจุบันดำเนินงานครอบคลุมถึง 22 จังหวัด ทั้งด้านการศึกษา การแพทย์ และการสร้างอาชีพ
ชาญกิจ ลีวรวัฒน์ บริษัท บี.กริม เพาเวอร์ จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า กำลังเตรียมยื่นข้อเสนอต่อ BOI โดยร่วมกับมูลนิธิฯ พัฒนา 12 โครงการด้านเกษตรแปรรูปและผลิตภัณฑ์ชุมชน ด้วยเงินลงทุนระยะแรก 20 ล้านบาท และสนใจต่อยอดไปสู่การบริหารจัดการน้ำ
รัชพล โรจน์ไชยอรุณ บริษัท ดินสวยน้ำใส จำกัด ในเครือคาราบาวกรุ๊ป ระบุว่า ทางบริษัทได้สนับสนุนกองทุนวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดลและมหาวิทยาลัยสุรนารี โดยใช้กระบวนการไม่เกิน 2 เดือนก็ได้รับบัตรส่งเสริม และกำลังพิจารณาสนับสนุนชุมชนในจังหวัดฉะเชิงเทรา
มีการนำเสนอโครงการที่พร้อมขยายผลจากสถาบันและหน่วยงานชั้นนำ ได้แก่
มูลนิธิยุวพัฒน์ นำเสนอโครงการ ICAP ซึ่งพัฒนาห้องเรียนเด็กปฐมวัย ปัจจุบันดำเนินการแล้ว 2,000 ห้อง จากเป้าหมาย 10,000 ห้อง โดยที่อำเภอขุนหาญ ท้องถิ่นได้ลงทุนขยายผลต่อยอดเองหลังจากเห็นผลสัมฤทธิ์อย่างชัดเจน
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล นำเสนองานวิจัยด้าน AI วินิจฉัยโรค Precision Medicine และ Mobile Stroke Unit ซึ่งให้การดูแลผู้ป่วยแล้วกว่า 3,000 คน
ศูนย์นวัตกรรมการวิจัยและพัฒนาโกโก้ไทยเพื่อความยั่งยืน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดรับผู้สนับสนุนวงเงิน 15 ล้านบาท เพื่อยกระดับห่วงโซ่โกโก้ตั้งแต่เกษตรกรไปจนถึงปศุสัตว์
สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) มีโครงการปรับปรุงฝายและแหล่งน้ำชุมชนรวม 38 โครงการ
นางสาวจันทนา เบญจทรัพย์ รองผู้อำนวยการ พอช. กล่าวว่า สถาบันฯ ทำหน้าที่ค้นหาและคัดกรองชุมชนที่มีผู้นำเข้มแข็งและมีผลิตภัณฑ์พร้อมต่อยอด ปัจจุบันมี 18 โครงการ กระจายตัวอยู่ทั่วทุกภูมิภาค ขนาดโครงการประมาณ 2 ล้านบาท เช่น น้ำดอกมะพร้าวและเห็ดในภาคกลาง, กาแฟชาวเขาและไม้แผ่นในภาคเหนือ, จิ้งหรีด ลอดช่อง และเมล็ดพันธุ์ข้าวในภาคอีสาน, และทองม้วนในภาคใต้ โดยรายละเอียดของโครงการส่วนใหญ่มีความพร้อมแล้วราว 80% เธอย้ำว่าชุมชนที่เข้มแข็งไม่ได้ต้องการเพียงเงินทุนเท่านั้น แต่ต้องการพันธมิตรที่ดีที่จะคอยอยู่เคียงข้างกัน
ผลจากการประชุมครั้งนี้สร้างประโยชน์วิน-วินให้แก่ทั้งสองฝ่าย โดยชุมชนจะได้รับทั้งเงินทุน เครื่องจักร องค์ความรู้ และโอกาสเข้าสู่ห่วงโซ่ตลาดจริง ทำให้สามารถขายสินค้า มีรายได้ต่อเนื่อง และพึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว ขณะที่ภาคธุรกิจได้ใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีเพื่อขยายขอบเขตงาน CSR ให้เกิดผลกระทบเชิงบวกอย่างแท้จริงโดยไม่กระทบงบประมาณองค์กร สร้างความภาคภูมิใจให้แก่พนักงาน และเปิดโอกาสสร้างห่วงโซ่อุปทานที่ยั่งยืน พร้อมกันนี้ ที่ประชุมยังได้เสนอให้ BOI พัฒนาแพลตฟอร์มกลางสำหรับจับคู่ผู้ให้และผู้รับ พร้อมเร่งรัดกระบวนการพิจารณาให้รวดเร็วยิ่งขึ้น
ปัญหาหลายอย่างในสังคมมักเกิดจาก “ทุนนิยมที่ไม่มีหัวใจ” แต่มั่นใจเป็นอย่างยิ่งว่าบุคลากรและผู้บริหารในห้องประชุมแห่งนี้คือผู้ที่จะร่วมกันเปลี่ยนแปลงสังคมไทยให้ดีขึ้นได้ ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูล กล่าวทิ้งท้าย
