พอช. วุฒิสภา เครือข่ายขบวนองค์กรชุมชน ขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบายแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัย ถกบทเรียนพื้นที่ริมรางและริมคลอง พร้อมจัดเวทีเสวนา “Unlock เมืองเหลื่อมล้ำ พลิกนโยบาย คืนสิทธิ์ที่อยู่อาศัยให้คนจนเมือง” ในวันที่ 18 สิงหาคม 2569 นี้ เพื่อผลักดันสู่การปฏิบัติจริง
กรุงเทพมหานคร/20 กรกฎาคม 2569 — สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. จัดประชุมหารือร่วมกับคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา เพื่อร่วมกันกำหนดทิศทางและจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายด้านที่อยู่อาศัยสำหรับคนจนเมืองและผู้มีรายได้น้อย นำโดย นางสาวเฉลิมศรี ระดากูล รักษาการแทนผู้อำนวยการพอช. นายสยาม นนท์คำจันทร์ และนางสาวสุภสิตา โชติทวีศักดิ์ศรี ผู้ช่วยผู้อำนวยการ พอช. นายนรเศรษฐ์ ปรัชญากร สมาชิกวุฒิสภาและประธานคณะกรรมาธิการฯ นายประภาส ปิ่นตบแต่ง สมาชิกวุฒิสภาและกรรมาธิการฯ นายกิตติพัฒน์ ปราการรัตน์ นายสมภพ พร้อมพอชื่นบุญ คณะทำงานจัดทำรายงานการศึกษาฯ ผู้แทนชุมชนบ้านมั่นคงและชุมชนริมราง ณ ห้องประชุม 301 พอช. บางกะปิ กรุงเทพฯ
ที่ประชุมได้ร่วมกันแลกเปลี่ยนจากกรณีศึกษาจริงในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ อาทิ ชุมชนริมราง ชุมชนริมคลอง และพื้นที่ลุ่มน้ำ เพื่อนำมาวิเคราะห์ปัญหาอุปสรรคและหาแนวทางแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม โดยประเด็นขับเคลื่อนสำคัญประกอบด้วย การยกระดับโครงการบ้านมั่นคงและการแก้ไขปัญหาที่ดินเพื่อรองรับสิทธิ์การอยู่อาศัยอย่างเป็นธรรม การผลักดันจัดตั้งกองทุนที่อยู่อาศัยเพื่อให้ผู้มีรายได้น้อยเข้าถึงแหล่งทุน การพัฒนานวัตกรรมที่อยู่อาศัยและจัดตั้งศูนย์ข้อมูลที่อยู่อาศัยของประเทศไทย รวมถึงการสร้างกลไกติดตามนโยบายร่วมกันระหว่าง พอช. และวุฒิสภา
นอกจากนี้ ยังได้หยิบยกข้อจำกัดและข้อติดขัดสำคัญในการขับเคลื่อนงานพัฒนาที่อยู่อาศัยในปัจจุบันมาพิจารณาอย่างรอบด้าน ไม่ว่าจะเป็นประเด็นข้อจำกัดของสหกรณ์บริการที่กฎหมายยังไม่เอื้อต่อการบริหารจัดการที่ดินแปลงรวมและระบบออมทรัพย์ของชุมชนผู้มีรายได้น้อย ปัญหาเพดานเงินอุดหนุนเดิมที่ใช้มานานและไม่สอดคล้องกับต้นทุนปัจจุบันที่สูงขึ้น ความซับซ้อนและใช้เวลานานในการขอใช้ที่ดินของหน่วยงานรัฐ เช่น การรถไฟแห่งประเทศไทย กรมอุทยานฯ หรือกรมป่าไม้ รวมถึงผลกระทบจากร่างผังเมืองรวมกรุงเทพมหานครที่เน้นความหนาแน่นสูง ซึ่งอาจทำให้ชุมชนเดิมเสี่ยงถูกไล่รื้อและไม่สามารถรับภาระค่าเช่าหรือภาษีได้
จากข้อจำกัดดังกล่าว ได้ร่วมกันเสนอแนวทางแก้ไขเชิงนโยบาย ได้แก่ การผลักดันให้มีการแก้ไขระเบียบหรือจัดตั้งสหกรณ์ประเภทที่ 8 (สหกรณ์เคหสถานบ้านมั่นคง) เพื่อให้มีกฎระเบียบเอื้อต่อการบริหารจัดการที่อยู่อาศัยโดยเฉพาะ การปรับเพิ่มวงเงินอุดหนุนให้สอดคล้องกับต้นทุนจริง การจัดตั้งกลไกระดับนโยบายเพื่อปลดล็อกการใช้ที่ดินรัฐและการกำหนดอัตราค่าเช่าผ่อนปรนระยะยาว ตลอดจนการผลักดันให้มีตัวแทนขบวนองค์กรชุมชนเข้าไปมีส่วนร่วมในคณะกรรมการผังเมืองรวม และการกำหนดสัดส่วนพื้นที่เพื่อที่อยู่อาศัยและทำมาหากินของผู้มีรายได้น้อยในทุกผังสี
ที่ประชุมจึงมีมติเห็นชอบร่วมกันในการจัดเวทีเสวนา ในหัวข้อ “Unlock เมืองเหลื่อมล้ำ พลิกนโยบาย คืนสิทธิ์ที่อยู่อาศัยให้คนจนเมือง” ซึ่งจะมีขึ้นในวันอังคารที่ 18 สิงหาคม 2569 เวลา 09.00 – 16.00 น. ณ ห้องประชุมไพบูลย์ ชั้น 1 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) เป็นการร่วมมือครั้งสำคัญของภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน ทั้งคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) หน่วยงานเจ้าของที่ดิน กรุงเทพมหานคร องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ตลอดจนนักวิชาการด้านผังเมืองและสิทธิมนุษยชน เพื่อร่วมปาฐกถาพิเศษ เวทีแลกเปลี่ยนวิกฤตที่อยู่อาศัย และนำเสนอรายงานการศึกษาแนวทางการพัฒนานโยบายที่อยู่อาศัยคนจนเมืองสู่การปฏิบัติจริง สร้างระบบที่อยู่อาศัยที่เป็นธรรมและยั่งยืนให้แก่ประชาชนต่อไป
