Page 81 - สานต่อความคิดบัณฑร_29-1-63
P. 81
สานต่อความคิด บัณฑร อ่อนดำา • 81
ที่ได้อธิบายและวิเคราะห์กรณีศึกษาเหล่านี้แล้ว เราพบว่าโครงการมีส่วนเล็กน้อย
ในการพัฒนาชนบท เพราะโครงการบางโครงการได้สร้างชนชั้นขึ้นระหว่างชาวนา
ผู้ยากจนและรำ่ารวย ซึ่งเป็นสิ่งตรงกันข้ามกับความเชื่อพื้นฐานในมนุษยชาติที่ว่า
มนุษย์ทุกคนนั้นเท่าเทียมกัน
บทสำาคัญของหนังสือเล่มนี้ ได้พิจารณาดูสถานการณ์ปัจจุบันของ
เกษตรกรขนาดเล็ก คำาพูดของพวกเขาอันแสดงถึงสถานการณ์ที่พวกเขาประสบ
อยู่นั้นสอดคล้องกับปัญหาหลักและความต้องการของเกษตรกร ซึ่งเป็นสิ่งที่ตรง
กันข้ามกับคำาประกาศของนักการเมือง จากจุดนี้ที่เราพยายามที่จะแสดงให้เห็นว่า
ความด้อยพัฒนาของภาคชนบทนั้นได้วิวัฒนาการมาจนถึงสภาพปัจจุบัน
ซึ่งสิ่งนี้จะเป็นไปได้ก็ต่อเมื่อมีการพิจารณาประวัติศาสตร์ของการพัฒนาของ
สังคมไทยตราบจนปัจจุบัน จากนั้นหนังสือก็แสดงให้เห็นถึงจุดเน้นของการพัฒนา
และความพรำ่าเพรื่อของวลี “การมีส่วนร่วม” ได้มีการอภิปรายกันในประเด็น
เรื่องการพัฒนาแบบบนสู่ล่างหรือล่างขึ้นบนอย่างละเอียด รวมทั้งได้มีการชี้แจง
ถึงความแตกต่างในแนวคิดนี้เช่นกัน ส่วนสุดท้ายนั้นได้พูดถึงส่วนประกอบของ
กระบวนการพัฒนาชนบท ซึ่งได้มีการยกตัวอย่าง แนวทางการมีส่วนร่วมอย่าง
แท้จริงของชาวบ้านในระดับหมู่บ้าน และได้ขยายส่วนประกอบของการวิเคราะห์
สังคมอย่างต่อเนื่อง การมีกิจกรรมที่ดำาเนินการอย่างต่อเนื่องร่วมกัน องค์กรชุมชน
และบทบาทที่สำาคัญของนักพัฒนา รวมทั้งบทบาทของภาคเอกชนและภาครัฐบาล
ในการพัฒนาชนบท
หนังสือเล่มนี้ได้เขียนขึ้นโดยกลุ่มบุคคลผู้มีความสนใจ และ
มีประสบการณ์ในการพัฒนาเกษตรกรขนาดเล็ก การอภิปรายกันอย่างกว้างขวาง
และลึกซึ้งในระหว่างการประชุมได้ทำาให้เราประจักษ์ว่ากรอบความคิดนั้น
มีความจำาเป็นในการที่จะแนะนำาและประเมินแนวทางและยุทธศาสตร์ต่างๆ
เราไม่ได้ตั้งจุดมุ่งหมายว่าเราจะสามารถให้คำาตอบได้ ในขณะเดียวกันเราก็ไม่ได้
อ้างว่า เราสามารถให้คำาตอบได้แก่ปัญหาทุกปัญหาของความด้อยพัฒนา และ
เราก็ไม่ได้พยายามที่จะสร้างยุทธศาสตร์แบบใหม่ขึ้น
ประการแรก ไม่มีคำาตอบหรือยุทธศาสตร์เพียงประการเดียวในงานพัฒนา
