จังหวัดสุพรรณบุรี : ณ ห้องประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยขมิ้น สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) โดยสำนักงานภาคกลางและตะวันตก และสำนักงานประสานงานขบวนองค์กรชุมชนและประชาสังคม ร่วมกับคณะประสานงานขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสุพรรณบุรี จัดเวทีสรุปผลการสังเคราะห์ข้อมูลผู้เดือดร้อนและแผนพัฒนาคุณภาพชีวิตอำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี โดยมีผู้แทนคณะทำงานสภาองค์กรชุมชนตำบลที่ได้รับการสนับสนุนงบประมาณโครงการเข้าร่วมจำนวน 30 คน
ตามการสนับสนุนงบประมาณจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) ทั้งระดับตำบลและจังหวัด ภายใต้การขับเคลื่อนงาน 2 โครงการ ได้แก่ โครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนท้องถิ่นด้วยระบบข้อมูล TP MAP และโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้มีรายได้ในเมืองและชนบท รวมงบประมาณจำนวนทั้งสิ้น 460,000 บาท ครอบคลุมพื้นที่อำเภอด่านช้างจำนวน 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลวังยาว ตำบลวังคัน ตำบลองค์พระ ตำบลหนองมะค่าโมง และตำบลห้วยขมิ้น เพื่อนำสู่การพัฒนาอำเภอบูรณาการในพื้นที่อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี ทั้งนี้ ในช่วงที่ผ่านมาผู้ปฏิบัติงานจากสำนักงานภาคกลางและตะวันตก พอช. และผู้แทนคณะประสานงานขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสุพรรณบุรี ลงพื้นที่หนุนเสริมเวทีการทำความเข้าใจแนวทางการพัฒนาอำเภอบูรณาการ กับผู้แทนคณะทำงานสภาองค์กรชุมชนตำบล แกนนำชุมชน และภาคีพัฒนาในพื้นที่ เช่น องค์การบริหารส่วนตำบล โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล พัฒนาชุมชน เป็นต้น รวมถึงจัดกระบวนการสังเคราะห์ข้อมูลผู้เดือดร้อน พร้อมทบทวนศักยภาพของตำบล (SWOT) และจัดทำแผนพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับตำบล ซึ่งมีผู้แทนผู้เดือดร้อนร่วมในกระบวนการดังกล่าวด้วย
นายไพโรจน์ ลิ้มประเสริฐ ประธานคณะทำงานเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นอำเภอด่านช้าง กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมประชุม เวลาต่อมานายทองใบ สิงสีทา นักปฏิบัติการชุมชนชำนาญการพิเศษ ตอกย้ำการเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชมสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตกลุ่มเปราะบาง ถือเป็นกิจกรรมที่ให้ความสำคัญในการสร้างโอกาสให้กับกลุ่มเปราะบางให้เข้าถึงการแก้ไขปัญหาและพัฒนาคุณภาพชีวิต สามารถบรรเทาปัญหาความจนหรือความจนข้ามรุ่นได้ เช่น การเข้าไม่ถึงระบบการศึกษา ปัญหาด้านสุขภาพ รายได้ไม่เพียงพอต่อค่าครองชีพ ความเป็นอยู่ (ที่อยู่อาศัย,ปัญหาครอบครัว) เป็นต้น โดยใช้ฐานข้อมูล TP MAP และ THAI QM เป็นฐานการพัฒนาร่วมกับการสำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนในแต่ละหมู่บ้าน เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลผู้เดือดร้อนที่ตรงกับสภาพความเป็นจริง รวมถึงจัดทำแผนพัฒนาคุณภาพชีวิตและดำเนินกิจกรรมเพื่อยกระดับและสร้างโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิต เชื่อมโยงคนรุ่นใหม่ให้มีส่วนร่วมและเป็นเจ้าของการพัฒนาร่วม
นายธีรพล สุวรรณรุ่งเรือง ผู้แทนคณะทำงานโครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนท้องถิ่นด้วยระบบข้อมูล TP MAP ฯลฯ ร่วมแลกเปลี่ยนการเชื่อมโยงทุกประเด็นการพัฒนาในตำบลให้เกิดพลังการทำงานแบบร่วมกัน โดยมีผู้เดือดร้อนเป็นกลุ่มเป้าหมายสำคัญในการขับเคลื่อนงาน ทั้งคนจนในระบบและคนจนตกหล่น เกิดข้อมูลคนจนของตำบล เพื่อนำสู่การพัฒนาและดูแลประชาชนที่ครอบคลุม สร้างการรวมกลุ่ม และส่งต่อความช่วยเหลือกับภาคีพัฒนาที่เกี่ยวข้อง
นางสาวพัชร เอี่ยมพ่วง หัวหน้างานปฏิบัติการชุมชน สำนักงานภาคกลางและตะวันตก พอช. นำเสนอความคืบหน้าการขับเคลื่อนการพัฒนาอำเภอด่านช้าง ซึ่งได้วางแนวทางการพัฒนาอำเภอบูรณาการโดยใช้อำเภอด่านช้างเป็นพื้นที่เรียนรู้กลางของจังหวัด ได้แก่ กำหนดแนวทางการพัฒนาอำเภอ จัดตั้งกลไกและกำหนดภารกิจคณะทำงานเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นอำเภอด่านช้าง ออกแบบกระบวนการและจัดทำแผนปฏิบัติการหนุนเสริมการขับเคลื่อนงานระดับตำบล รวมถึงเชื่อมโยงข้อมูลรายชื่อผู้เดือดร้อนจากฐานระบบโปรแกรม TP MAP และ THAI QM ร่วมกับส่วนราชการในพื้นที่ เช่น พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดสุพรรณบุรี พัฒนาชุมชนอำเภอด่านช้าง เป็นต้น
เวลาต่อมานางสาววศัลยา บุญเกิน เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการชุมชน สำนักงานภาคกลางและตะวันตก พอช. นำเสนอกระบวนการ นำเสนอผลการจัดกระบวนการทบทวนข้อมูลรายตำบลใน 5 ตำบล โดยใช้ข้อมูลในฐานระบบของส่วนราชการจำนวน 2,774 ครัวเรือน เป็นเครื่องมือในการสังเคราะห์ข้อมูลผู้เดือดร้อนร่วมกันของผู้นำชุมชนในแต่ละหมู่บ้าน พบว่า คงเหลือจำนวนผู้เดือดร้อนจำนวน 1,120 ครัวเรือน แบ่งตามลำดับความเปราะบางออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่ ระดับ 0 (ไม่ตกมิติด้านรายได้แต่มีบุคคลในภาวะพึ่งพิง) จำนวน 561 ครัวเรือน, ระดับ 1 (ครัวเรือนที่มีรายได้น้อยและมีปัญหาที่อยู่อาศัย) จำนวน 129 ครัวเรือน, ระดับ 2 (ครัวเรือนที่มีรายได้น้อยและมีบุคคลที่อยู่ในภาวะพึ่งพิง 1 – 2 คน) จำนวน 368 ครัวเรือน และระดับ 3 (ครัวเรือนที่มีรายได้น้อยและมีบุคคลที่อยู่ในภาวะพึ่งพิงมากกว่า 2 คน) จำนวน 6 ครัวเรือน
นอกจากนี้ ได้มีรวบรวมการวิเคราะห์ศักยภาพของแต่ละตำบล จัดทำเป็นผลการวิเคราะห์ภาพรวมพื้นที่อำเภอด่านช้าง ซึ่งนำสู่การยกร่างแผนพัฒนาอำเภอด่านช้าง โดยสามารถแยกเป็นแต่ละมิติการพัฒนาดังนี้
|
ประเด็นการพัฒนา |
แผนงาน |
| ด้านเศรษฐกิจ | – ส่งเสริมการสร้างรายได้และลดรายจ่าย ให้กับกลุ่มผู้เปราะบางและผู้ด้อยโอกาส
– ส่งเสริมการตลาดและสินค้าชุมชน – ส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน |
| ด้านสังคมและคุณภาพชีวิต | – ส่งเสริมและป้องกันยาเสพติด และประสานสถาบันการศึกษาในการให้ความรู้กับเยาวชน
– ส่งเสริมและอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีลาวครั่ง – พัฒนาและจัดตั้งโรงเรียนผู้สูงอายุ – ติดตั้งหาเตือนภัยของชุมชน – ส่งเสริมการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนให้ครอบคลุมทุกตำบล – การซ่อมแซมและปรับปรุงที่อยู่อาศัยให้ผู้มีรายได้น้อย – การปรับปรุงสภาพแวดล้อมสำหรับผู้สูงอายุและผู้พิการ เช่น ราวจับ ชักโครก พื้นกันลื่น ฯลฯ – การจัดหาที่ดินและแหล่งน้ำเพื่อการประกอบอาชีพให้กับประชาชน – จัดหาและสนับสนุนแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร – ปรับปรุง/พัฒนาระบบสาธารณูปโภค ถนน ไฟฟ้า – จัดหาตู้ผลิตน้ำดื่ม |
| ด้านสุขภาพ | – ส่งเสริมสุขภาพคนในชุมชน ให้ความรู้การดูแลสุขภาพด้านอาหาร การออกกำลังกาย
– ส่งเสริมให้ อสม. ดูแลสุขภาพผู้สูงอายุและกลุ่มเปราะบางอย่างใกล้ชิด – สนับสนุนอุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้พิการหรือผู้สูงอายุ เช่น รถวิลแชร์สำหรับผู้พิการ แว่นสายตาสำหรับผู้สูงอายุ รถรับส่งโรงพยาบาล กางเกงอนามัย ฯลฯ – เพิ่มยาที่จำเป็นให้กับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพของตำบลหรือสถานีอนามัย ให้เพียงพอต่อความต้องการของประชาชนในตำบล |
| ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม | – การทำฝายชลอน้ำเพื่ออนุรักษ์ความอุดมสมบูรณ์
– การทำธนาคารน้ำใต้ดิน – การอนุรักษ์พื้นที่ป่าชุมชน/ขยายพื้นป่า – การจัดการขยะอย่างยั่งยืน |
| ด้านการศึกษา | – ประสาน CHR จัดหาทุนการศึกษาเด็ก/เยาวชน
– ส่งเสริมเยาวชนหารายได้พิเศษช่วงปิดเทอม – ส่งเสริมการศึกษาพิเศษสำหรับผู้มีรายได้น้อย |
| ด้านนโยบายของรัฐที่ส่งผลกระทบต่อชุมชน | – การผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบายในการผ่อนปรนกฎหมายที่ดิน ส.ป.ก. เพื่อการประกอบอาชีพ
– การปรับเพิ่มเบี้ยผู้สูงอายุและผู้พิการ – สำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนในตำบลเพื่อเชื่อมโยงระบบบริการของรัฐ เช่น บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุและผู้พิการ เป็นต้น – ปรับปรุงและพัฒนาระบบสาธารณูปโภคของตำบล เช่น ประปาหมู่บ้าน, แหล่งน้ำเพื่อการเกษตร (ธนาคารน้ำ, ฝายทดน้ำ), เสาสัญญาณโทรศัพท์ การซ่อมแซมถนน เป็นต้น – ผลักดันการเพิ่มสิทธิสวัสดิการการรักษาพยาบาลกรณีเจ็บป่วย ให้สามารถเข้ารักษาในพื้นที่ต่างจังหวัดได้ เพื่อให้สะดวกต่อระยะทางของประชาชน |
จากแลกเปลี่ยนการขับเคลื่อนงานร่วม ทั้งในส่วนการวิเคราะห์ข้อมูลผู้เดือดร้อน
ผลการขับเคลื่อนงานที่เกิดขึ้นส่งผลให้เกิดการพัฒนาอาชีพและสร้างรายได้เสริมให้กับผู้เดือดร้อน เกิดการกลุ่มผู้เดือดร้อน เกิดกลไกการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับพื้นที่โดยมีสภาองค์กรชุมชนเป็นผู้ประสานหลัก ผู้นำชุมชนให้ความสำคัญในการแก้ไขปัญหาและยกระดับคุณภาพชีวิตบนความต้องการของผู้เดือดร้อนจริง เกิดการเชื่อมโยงและบูรณาการการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้กับผู้เดือดร้อนในตำบล เช่น การจัดตลาดนัดชาววังพื้นที่ตำบลวังคันเพื่อเป็นแหล่งจำหน่ายสินค้าชุมชน ส่งเสริมการเพาะพันธ์กล้าไม้สมุนไพรอินทรีย์ เป็นต้น
รวมถึงสะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงาน เช่น ข้อกังวลเกี่ยวกับความไม่ต่อเนื่องในการส่งเสริมกิจกรรมและสนับสนุนงบประมาณเพื่อการยกระดับคุณภาพชีวิต การให้ความสำคัญของแกนนำชุมชนในการส่งเสริมการรวมกลุ่มของผู้เดือดร้อน การปรับวิธีคิดของกลุ่มเปราะบางในการให้ความสำคัญต่อการยกระดับพัฒนาคุณภาพชีวิตตนเอง
แนวทางการขับเคลื่อนงานในอนาคต เช่น ขยายผลการท่องเที่ยวชุมชนของตำบล (โฮมสเตย์ ตลาดนัดชุมชน ฯลฯ) การพัฒนาแหล่งอาหารให้มีความหลากหลาย ส่งเสริมการติดตามและประเมินผลการขับเคลื่อนงานอย่างต่อเนื่อง กำหนดเป้าหมายและวางบทบาทหน้าที่กลไกการขับเคลื่อนงาน
ศรสวรรค์ เฉลียว รายงาน
