ผู้ร่วมเวทีสัมมนาวิชาการ “การพัฒนาที่อยู่อาศัยและคุณภาพชีวิตในที่ดิน ส.ป.ก.”
พระนครศรีอยุธยา/สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ร่วมกับ สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) จัดเวทีสัมมนาวิชาการ “การพัฒนาที่อยู่อาศัยและคุณภาพชีวิตในที่ดิน ส.ป.ก.” นำโดย นายกันตพงศ์ รังษีสว่าง รองปลัดกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ นายสยาม นนท์คำจันทร์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน นายละอองดาว สีลาน้ำเที่ยง ผู้ประสานงานขบวนบ้านมั่นคงชนบทในที่ดิน ส.ป.ก. นางเกศราภรณ์ โพธิ์ศรี ผู้แทนสหกรณ์การเกษตรบ้านดงกล้วย จำกัด นายสมศักดิ์ เจริญกุลวงศ์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาพื้นที่ปฏิรูปที่ดิน นายบรรจง ชัยขุนพล ผู้อำนวยการกองพัฒนาระบบสนับสนุนการสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์นางสาวกนิษฐา ศรีประทุม ชำนาญการ สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดกาฬสินธุ์ ดำเนินรายการโดย นายธนชัย อาจหาญ พร้อมด้วย ตัวแทนชุมชนบ้านมั่นคงชนบทในที่ดิน ส.ป.ก จากทั่วประเทศ เข้าร่วม กว่า 200 คน ณ หอประชุมหม่อมราชวงศ์หญิงรสลิน คัคณางค์ ศูนย์ศิลปาชีพบางไทร ตำบลช้างใหญ่ อำเภอบางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
เวทีเสวนา “การพัฒนาที่อยู่อาศัยและคุณภาพชีวิตในที่ดิน ส.ป.ก.”
ทิศทางการขับเคลื่อนการพัฒนา ปี 2567 ตามนโยบายของรัฐมนตรีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
- เน้นกระบวนการ การมีส่วนร่วม ในการร่วมกำหนด ออกแบบผัง และแผนการพัฒนาพื้นที่ ให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตและความต้องการของชุมชน 2. ส่งเสริมและสนับสนุนให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องบูรณาการแผนงานและงบประมาณ เพื่อให้สอดคล้องกับการอยู่อาศัย การประกอบอาชีพ และการพัฒนาคุณภาพชีวิตทุกมิติ 3. การสนับสนุนให้เกิดกระบวนการในติดตามและรายงานผล การดำเนินงานปัญหาข้อติดขัดในโครงการ ที่ได้รับการจัดสรรที่ดินแล้ว พร้อมทั้งร่วมกันแก้ไขปัญหาและหาทางออกร่วมกัน 4. ร่วมสนับสนุนองค์ความรู้ ให้กับขบวนองค์กรชุมชน 5. ให้มีคณะทำงาน ติดตามการทำงาน ในระดับส่วนกลาง/จังหวัด โดยมีองค์ประกอบจากหน่วยงาน ขบวนองค์กรชุมชน และผู้แทนพื้นที่
นายกันตพงศ์ รังสีสว่าง
นายกันตพงศ์ รังสีสว่าง รองปลัดกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
- พัฒนาความมั่นคงของมนุษย์ทั้ง 5 มิติ ได้แก่ การศึกษา สุขภาพ อาชีพรายได้ ที่อยู่อาศัยที่ดินทำกิน และการเข้าถึงสิทธิสวัสดิการรัฐ (ตั้งแต่เกิดจนตาย) ให้มีความมั่นคง มีปัจจัย 4 ครบถ้วน ไม่ตกเส้นมาตรฐาน โดยการบูรณาการเชื่อมโยงการทำงานกับ 12 กระทรวงและกรุงเทพมหานคร ในการแก้ไขปัญหา 2. ส่งเสริมนโยบายโฉนดที่ดินไม่ควรมีการเปลี่ยนมือ ไม่ให้มีการขายสิทธิ
นายละอองดาว
นายละอองดาว สีลาน้ำเที่ยง ผู้ประสานงานขบวนบ้านมั่นคงชนบทในที่ดิน ส.ป.ก. เครื่องมือสำคัญคือ การเน้นกระบวนการ การมีส่วนร่วม ของเกษตรกรกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ ในการร่วมกำหนด ออกแบบผัง และแผนการพัฒนาพื้นที่ ให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตและความต้องการของชุมชน ถือเครื่องมือกลไลการพัฒนาในระดับพื้นที่ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตในมิติต่างๆ ที่นำไปสู่การสนับสนุน การมองทิศทางความร่วมมือของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง กระบวนการสำคัญ จะต้องมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของคนมนชุมชนเพื่อวิเคราะห์พื้นที่ จุดเเข็งจุดอ่อน ผ่านกระบวนการ ดังนี้ 1 กระบวนการรวมกลุ่มอย่างมีส่วนร่วม ตั้งแต่กระบวนการออกแบบพื้นที่ การจัดกลไกคณะทำงานในพื้นที่ การสร้างความเข้าใจในสิทธิส่วนรวม 2 กระบวนการบริหารการรวมกลุ่มและการพัฒนาพื้นที่ในที่ดิน ส.ป.ก. 3 การสร้างกลไกการการทำงานเพื่อสนับสนุน การบริหาร ด้านสาธาฯ รายได้ อาชีพ คุณภาพชีวิตที่ต่อเนื่อง ที่เมื่อมีการขยายตัว ให้เกิดระบบกลุ่มย่อย 4 การสร้างแผนพัฒนาร่วมกันเพื่อเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เข้ามาสนันสนุน
นางเกศราภรณ์
นางเกศราภรณ์ โพธิ์ศรี ผู้แทนสหกรณ์การเกษตรบ้านดงกล้วย จ.กาฬสินธุ์ หัวใจหลักการทำงาน คือ สร้างความเชื่อมั่น และมั่นใจให้มากที่สุด ในการบริหารสหกรณ์ของคณะกรรมการ ระบบการเงิน เงินต้องไม่หาย ทำให้สมาชิกมีส่วนร่วม และเข้าร่วมธุรกิจสหกรณ์ เมื่อสมาชิกเชื่อใจ สหกรณ์จะกระตุ้นการมีส่วนร่วม หาช่องทางตลาด โดยใช้ธุรกิจสหกรณ์ และทำให้สหกรณ์ดำเนินงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น รวมทั้งการประสานกลไกร่วมกับ ส.ป.ก. ในเรื่องการขอเช่าที่ดิน ทิศทางขับเคลื่อน ปี 2567 โดยการวิเคราะห์และขับเคลื่อนร่วมกับเกษตรกรในพื้นที่ ส.ป.ก. พี่น้องเกษตรกรมีความกังวลเรื่องการชำระค่าเช่าที่ดิน เนื่องจากส่วนใหญ่เป็นผู้มีรายได้น้อย โดยส่งเสริมให้มีการวิเคราะห์พื้นที่ สร้างอาชีพให้สอดคล้อง กับบริบทและศักยภพาพที่มี รวมทั้งส่งเสริมการใช้ประโยชน์ในที่ดินให้เกิดประโยชน์และมูลค่าสูงสุด ในส่วนผู้ที่ไม่มีกำลังที่จะแบกภาระในส่วนนี้ได้ สหกรณ์บริหารเงินทุนที่มี และช่วยเหลือเกษตรกรในการสำรองเงินบางส่วนให้ก่อนได้
นายบรรจง
นายบรรจง ชัยขุนพล ผอ.กองพัฒนาระบบสนับสนุนการสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์
- ยกระดับความเข้มแข็งของสหกรณ์ ให้เกิดประสิทธิภาพ ประสิทธิผลในการบริหารจัดการได้ดียิ่งขึ้น มีความสามารถในการบริหารธุรกิจสหกรณ์ ติดอาวุธทางปัญญา องค์ความรู้ในการพัฒนา ช่องทางการตลาด
- ส่งเสริมบทบาทของสหกรณ์ และเจ้าหน้าที่สหกรณ์
- ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของสมาชิกสหกรณ์ ในการร่วมพัฒนาและวางแผนการดูแลสมาชิกในสหกรณ์
นางสาวกนิษฐา
นางสาวกนิษฐา ศรีประทุม สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดกาฬสินธุ์รูปที่ดินจังหวัดกาฬสินธุ์
บริบทพื้นที่บ้านดงกล้วย เดิมเป็นพื้นที่ที่มีความแห้งแล้ง ไม่มีระบบสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานที่เพียงพอ โดยมีบทบาทในการลงไปพัฒนาเกษตรกรในพื้นที่ ได้แก่ การลงทะเบียนรับสมัครเกษตรกรที่ต้องการที่ดิน ดำเนินการพิจารณาคัดเลือกเกษตร ประเมินความพร้อม สร้างความเข้าใจให้แแก่เกษตรกรที่จะเข้ามาอยู่ในพื้นที่ และออกแบบวางแผนการพัฒนาร่วมกับเกษตรกร “ว่าจะทำอย่างไร ? ให้เข้ามาอยู่อาศัยแล้วจะเกิดอาชีพ รายได้ที่เพียงพอต่อการอยู่อาศัย” ทุกคนสามารถพึ่งพาตนเองได้ มีการรวมกลุ่มเพื่อช่วยเหลือ ดูแลกัน บทบาทของเจ้าหน้าที่เป็นเพียงพี่เลี้ยงที่จะอยู่ห่างๆ เข้าไปดูแลเป็นระยะๆไป ต้องบูรณาการกับหน่วยงานทุกภาคส่วน และยกระดับการทำงาน ในการพัฒนาเกษตรกร เกษตรกรรม ดูแลพัฒนาส่งเสริมในทุกรูปแบบ
นายสมศักดิ์
นายสมศักดิ์ เจริญกุลวงศ์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาพื้นที่ปฏิรูปที่ดิน
การดำเนินงานของ ส.ป.ก. 1. พื้นที่ คทช. ตามคำสั่ง ครม. 39/2559 ที่ยึดคืนพื้นที่ผิกฎหมาย เพื่อจัดสรรให้เกษตรกรใช้ประโยชน์ตามระเบียบ ส.ป.ก. 2. กำหนดขอบเขตที่ดินให้ชัดเจน เพื่อยึดคืน ปูผังแบ่งแปลงเบื้องต้น ว่างโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสมตามบริบทพื้นที่ ระบบสาธารณูปโภค แหล่งน้ำ การเกษตร เส้นทางคมนาคม 3. กำหนดจำนวนเป้าหมายและรายชื่อผู้รับผลประโยชน์ ร่วมกับ คทช.จังหวัด 4. บูรณาการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมทรัพยากรน้ำ กรมที่ดิน กรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมปศุสัตว์ กรมประมง ฯลฯ เพื่อวางแผนการพัฒนาที่ดิน ที่อยู่อาศัย การประกอบอาชีพ และการพัฒนาคุณภาพชีวิต 5. แผนการพัฒนามีการร่วมออกแบบและปรับเปลี่ยนตามบริบทพื้นที่ ความต้องการของชุมชน 6. ประเด็นสิ่งสำคัญในพื้นที่ส่วนใหญ่ คือ การบริหารจัดการน้ำในแปลง 7. ข้อจำกัดด้านกฎหมาย ระเบียบ การบูรณาการหน่วยงาน ส.ป.ก. จะพยายามคลี่คลายและแก้ไขปัญหา 8. นโยบายการเปลี่ยนโฉนด ส.ป.ก. 4-01 เป็น โฉนดเพื่อเกษตรกรรม เพื่อให้เป็นทรัพย์สิน เป็นมูลค่าเพิ่มให้กับเกษตรกร โดยมีกระบวนการป้องกันไม่ให้เปลี่ยนมือไปสู่กลุ่มทุน
นายสยาม
นายสยาม นนท์คำจันทร์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)
ทิศทาง พอช. ในการขับเคลื่อนการพัฒนาที่ดิน ส.ป.ก. 2 แนวทาง 1. ชุมชนเดิมที่ดำเนินการแล้วให้เข้มแข็ง สร้างความเข้มแข็งของกลุ่ม/สหกรณ์ ฟื้นฟูความเป็นชุมชน สร้างกติกาความเข้าใจ หลอมรวมสมาชิกในทิศทางเดียวกัน สร้างการรับรู้ ตัดสินใจ เป็นเจ้าของร่วมกัน สร้างแผนงานกิจกรรมร่วมของชุมชน บูรณาการการทำงานกับหน่วยงาน ภาคีเครือข่าย สร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยน หนุนเสริม เชื่อมโยงการทำงานระหว่างชุมชนต่าง ๆ 2. พัฒนาพื้นที่ใหม่ ตามแผนความร่วมมือ และพื้นที่ปฏิบัติการเร่งด่วนตามนโยบายของรมว.พม.
นางสาวสมสุข
นางสาวสมสุข บุญญะบัญชา ประธานคณะอนุกรรมการบ้านมั่นคงและการจัดการที่ดิน “การรวมพลัง คือ ทรัพย์อันยิ่งใหญ่” สร้างชุมชน เชื่อมโยงชุมชน ให้มีความเข้มแข็ง มีที่ดินที่ทำกิน ผ่านโครงการบ้านมั่นคงชนบท โดยคนในชุมชนต้องเป็นแกนหลัก ดึงคนเดือดร้อนขึ้นมา รวมตัวเป็นหนึ่งเดียวเป็นเครือข่าย ขบวนการ มีสวัสดิการที่ช่วยเหลือกันได้ และใช้โจทย์ไม่มีบ้าน มาทำบ้านด้วยกัน สร้างชุมชน สร้างถิ่นฐานร่วมกัน ต้องสร้างเป็นรูปธรรม ไม่ใช่แค่นามธรรม เป็นชุมชนตัวอย่างในที่ดินส.ป.ก. ที่ดินและคน คือ ทรัพย์ การรวมพลัง คือ ทรัพย์อันยิ่งใหญ่ ให้ชุมชนเป็นผู้เสนอ สร้างระบบกลุ่มย่อย เพื่อส่งเสริมอาชีพ รายได้ ตามโซน ร่วมตัดสินใจ ที่ดินส.ป.ก. ให้ความรู้สึกร่วม ระบบร่วม ให้ความมั่นคง ทำให้มีโอกาสฟื้นฟู ออกแบบร่วมกัน เป็นความคุ้มค่าที่ได้รับมา
