Page 146 - สานต่อความคิดบัณฑร_29-1-63
P. 146
146 • สานฝัน ตั้งมั่นต่อไป
5. มีนิสัยที่มีคุณค่าบางอย่างที่ยังนำามาใช้กันอยู่ เช่น
ประการแรก : ขนบธรรมเนียมประเพณีในการถวายข้าวแก่พระภิกษุ
และวัดตอนปลายฤดูเก็บเกี่ยวแล้ว ส่วนพระก็มอบข้าวที่เหลือให้แก่ธนาคารข้าว
ของหมู่บ้านซึ่งเกษตรกรยากจนสามารถยืมข้าวได้จากธนาคาร
ประการที่สอง : เกษตรกรเชื้อสายเขมรในอีสานได้ปลูกข้าวพันธุ์
พื้นเมืองในป่า โดยไม่ต้องตัดต้นไม้ ซึ่งเป็นการรักษาระบบนิเวศเอาไว้ อีกด้านหนึ่ง
พันธุ์ปลาพื้นเมืองก็ถูกทดแทนด้วยปลาหมอเทศซึ่งนำามาจากที่อื่น เนื่องจากปลา
พื้นเมืองตายในนำ้าที่เป็นมลพิษจากยาฆ่าแมลงและปุ๋ย
ประการที่สาม : ในหมู่บ้านดั้งเดิมเป็นจำานวนมากในภาคตะวันออก
เฉียงเหนือ สัตว์ที่ใช้ทำาการเพาะปลูก และเพื่อวัตถุประสงค์ในการผลิตก็แบ่งปันกัน
ใช้ประโยชน์ในหมู่ชาวบ้านทุกคน
6. การส่งเสริมพืชเศรษฐกิจ เช่น ปอ และมันสำาปะหลัง ได้ทำาลายป่าลง
เป็นจำานวนมาก และทำาให้ที่ดินมีความสมบูรณ์น้อยลง
ตัวอย่างอีกประการหนึ่งที่ เจ เอ็ม ปอตเตอร์ ได้ให้เอาไว้เกี่ยวกับ
49
ระบบชลประทานดั้งเดิมในหุบเขา จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งสร้างขึ้นในศตวรรษที่
13 ระบบชลประทานดั้งเดิมแห่งหนึ่งได้ให้นำ้าแก่ชาวบ้านประมาณ 6,500 คน
ด้วยทำานบขนาดใหญ่กั้นลำานำ้าปิง ซึ่งเป็นแม่นำ้าสำาคัญสายหนึ่ง และมีทำานบเล็ก
ในแต่ละทางแยกคลอง คลองสายใหญ่ซึ่งมีทำานบเล็กๆ และเขื่อนในแต่ละทาง
แยกของคลอง ซึ่งมีคลองระบายนำ้าส่งออกและคลองรับนำ้าทุกขนาดที่ระบายนำ้า
ส่วนที่เหลือจากพื้นดินไปสู่คลองหรือแม่นำ้าใหญ่ ในการจัดการและบำารุงรักษา
ระบบการชลประทานนี้ชาวบ้านต้องรวมตัวกัน หัวหน้าระบบชลประทาน
ซึ่งครอบคลุมตำาบล 3 ตำาบล เป็นผู้ที่ได้รับเลือกจากกำานัน 3 ตำาบล ผู้ช่วยหัวหน้า
2 คน สนับสนุนเขาเป็นอย่างดี และเขาก็ทำาการปรึกษาผู้ช่วยฯ ในเรื่องที่สำาคัญ
ทุกเรื่องเกี่ยวกับระบบชลประทาน คลองสำาคัญแต่ละสายมีหัวหน้าคนหนึ่งเป็น
49 J.M. Potter : Thai Peasant Social Structure, The University of Chicago Press, Ltd.
London, 1976.
