Page 145 - สานต่อความคิดบัณฑร_29-1-63
P. 145
สานต่อความคิด บัณฑร อ่อนดำา • 145
ปรับปรุงข้อปฏิบัติเหล่านี้ให้ดีขึ้น นักวิจัยยังได้นำาเกษตรกรไปยังสถานที่เหล่านี้
เพื่อให้สังเกตการณ์และกระตุ้นส่งเสริมให้เกษตรกรลอกแบบตัวอย่างที่สำาเร็จ
เหล่านี้ไปใช้ มีตัวอย่างที่ดีอยู่อย่างหนึ่ง เกษตรกรคนหนึ่งในจังหวัดสุรินทร์
ซึ่งทำาการปลูกถั่วลิสง หลังจากเกี่ยวข้าวแล้วโดยไม่ต้องมีการพัฒนาการ
ชลประทานก่อนเขาประสบความสำาเร็จโดยการใช้ควายไถ 5 ครั้ง เพื่อรักษา
ความชื้นเอาไว้ได้ นำาเกษตรกรอีกคนหนึ่งจากจังหวัดขอนแก่นมาศึกษาข้อปฏิบัติ
ณ สถานที่นั้น นักวิจัยได้แนะนำาเกษตรกรจากขอนแก่นผู้นั้นให้ไถ 5 ครั้ง เช่นกัน
อย่างไรก็ตาม เกษตรกรผู้นั้นทราบในทันทีว่าเขาต้องไถเพียง 3 ครั้งเท่านั้น เพราะ
ว่าสถานที่ของเขาสภาพดินแตกต่างจากสภาพที่ดินในจังหวัดสุรินทร์
2. มีประเพณีอย่างหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นั่นคือ การนำามูล
โคกระบือมาใส่ในนาแต่ละแปลงของตนในวันขึ้น 3 คำ่าของปี ความเชื่อมีอยู่
ว่าการทำาเช่นนี้เป็นการทำาบุญและที่นาจะให้ข้าวมาก อย่างไรก็ตาม เนื่องจาก
มูลโค กระบือหายากเกษตรกรจึงใส่นาแต่ละแปลงด้วยปุ๋ยเพียงเล็กน้อย ข้อปฏิบัติ
ดั้งเดิมเช่นนี้ นักส่งเสริมได้นำามาใช้เพื่อให้เกษตรกรเตรียมหลุมปุ๋ยหมัก เพราะว่า
เกษตรกรยิ่งใส่ปุ๋ยคอกในนามากเท่าใดเขาก็จะได้บุญมากขึ้นเท่านั้น
3. วิธีการที่นิสัยแบบสมัยใหม่ทำาลายโอกาสของชาวบ้าน และมองข้าม
นิสัยและข้อปฏิบัติดั้งเดิมไปอาจแสดงให้เห็น ดังต่อไปนี้
สมัยก่อน เสื้อผ้าเด็กนักเรียนจะตัดโดยสตรีในหมู่บ้าน แต่การกระทำา
เช่นนี้ยุติลงหลังจากมีคำาสั่งออกมาเป็นทางการว่า เด็กนักเรียนทุกคนจะต้อง
แต่งเครื่องแบบนักเรียน เครื่องแบบนักเรียนในปัจจุบันจะต้องซื้อตามร้าน
ในสมัยเดิม สตรีเชื้อสายเขมรเคยปั้นหม้อปั้นไหใช้เอง แต่หลังจากที่สังคมชนบท
เปิดรับโลกภายนอก จึงเห็นว่าซื้อหม้อไหจากภายนอกราคาถูก ดังนั้น จึงเป็น
การมองข้ามบทบาทและหน้าที่ของสตรีเหล่านี้ไป
4. แต่เดิมการสีข้าวทำากันในหมู่บ้าน การสีข้าวในหมู่บ้านได้ข้าวที่
ไม่ขัดมากเหมือนเครื่องจักรในโรงสี ซึ่งมีคุณค่าทางอาหารสูง และได้ปลายข้าวและ
รำาเอาไว้สำาหรับเลี้ยงเป็ดและไก่ การปฏิบัติแบบปัจจุบันที่ส่งข้าวเปลือกไปสี
ที่โรงสีก็ได้แต่เพียงข้าวที่ขัดอย่างมากกลับมา
