สุพรรณบุรี : วันที่ 11 มีนาคม 2567 ผู้บริหาร เจ้าหน้าที่ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) (พอช.) พร้อมด้วยผู้แทนขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสุพรรณบุรี เข้าพบนายอำเภอด่านช้าง และร่วมพูดคุยกับแกนนำตำบลในพื้นที่อำเภอด่านช้าง เพื่อหารือแนวทางการขับเคลื่อนงานอำเภอต้นแบบ โดยใช้ด่านช้างเป็นพื้นที่นำร่อง
เวลา 09.00 น. แกนนำขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสุพรรณบุรี และทีมผู้บริหาร เจ้าหน้าที่ พอช. นำโดยนายศุภสิทธิ์ สว่าง ผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักงาน (พื้นที่) ภาคกลางและตะวันตก พร้อมด้วย นายทองใบ สิงห์สีทา นักปฏิบัติการชุมชนชำนาญการพิเศษ นางสาวพัชร เอี่ยมพ่วง หัวหน้างานปฏิบัติการชุมชน นายพิรุณ กองแปง หัวหน้างานปฏิบัติการชุมชน เข้าพบนางดวงพร คุณากรวงศ์ นายอำเภอด่านช้าง ณ ที่ว่าการอำเภอด่านช้าง เพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับภารกิจ บทบาทหน้าที่และการสนับสนุนการขับเคลื่อนงานของ พอช. และแผนการขับเคลื่อนงานในพื้นที่อำเภอด่านช้าง ซึ่งนายอำเภอด่านช้างยินดีและพร้อมให้ความร่วมมือ ทั้งนี้ในพื้นที่มีทุนอยู่แล้ว คือ ความร่วมมือการทำงานร่วมกันเป็นอย่างดีทั้งหน่วยงานภาครัฐ เอกชน ชุมชน และประชาสังคม โดยมีแผนงานสำคัญที่กำลังขับเคลื่อนในขณะนี้ คือ การพัฒนายกระดับแหล่งท่องเที่ยวและระบบเศรษฐกิจในพื้นที่
ต่อมาในช่วงเวลา 10.00 น. ณ โรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำบลด่านช้าง มีเวทีประชุมสภาองค์กรชุมชนตำบลในพื้นที่อำเภอด่านช้าง โดยมีผู้บริหาร เจ้าหน้าที่ และแกนนำขบวนองค์กรชุมชนระดับจังหวัดเข้าร่วม ซึ่งในเวทีดังกล่าว นางสาวพัชร เอี่ยมพ่วง หัวหน้างานปฏิบัติการชุมชน สำนักงานภาคกลางและตะวันตกได้รายงานภาพรวมการขับเคลื่อนงานสภาองค์กรชุมชนตำบลในพื้นที่อำเภอด่านช้างให้กับคณะทำงานสภาองค์กรชุมชนได้รับทราบ และมีการแลกเปลี่ยนสถานการณ์การขับเคลื่อนงานสภาองค์กรชุมชน โดยมีประเด็นเรื่องการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของคนในพื้นที่เป็นเรื่องสำคัญ
ถัดมานายวิชัย นะสุวรรณโน รองผู้อำนวยการ พอช. ได้มีการเติมเต็มข้อมูลทิศทางและกระบวนการสร้างพื้นที่ต้นแบบการขับเคลื่อนงานระดับอำเภอว่า ในการขับเคลื่อนงานจังหวัดบูรณาการ หรือจังหวัดจัดการตนเองนั้น ยังมีข้อต่อสำคัญระหว่างพื้นที่ตำบลและจังหวัด คือ อำเภอ แต่ที่ผ่านมายังไม่มีต้นแบบการพัฒนาระดับอำเภอ ทั้งที่ฐานอำเภอเป็นจุดสำคัญในการสร้างรูปธรรมที่ส่งผลต่อการขับเคลื่อนงานในระดับจังหวัดได้ ดังนั้น จึงมาชวนคนด่านช้างขึ้นลูกการพัฒนาพื้นที่อำเภอ
ทั้งนี้ พอช.ได้มีการประกาศทิศทางหรือวิสัยทัศน์ขององค์กรในการสร้างความเข้มแข็งขององค์กรชุมชนเต็มประเทศไทยในปี 2570 การที่จะไปสู่ตรงนั้นได้ ต้องเคลื่อนทั้ง 4 ระดับไปพร้อมกัน คือ 1) องค์กรชุมชนต้องเข้มแข็ง 2) ตำบลซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญในการสร้างรูปธรรมการเปลี่ยนแปลง 3) โซนอำเภอ ฐานสำคัญยึดโยงการทำงานระหว่างตำบลและจังหวัด 4) จังหวัด ผลักดันเชิงนโยบาย การทำทั้ง 4 ระดับไปพร้อมกันจะทำให้มีความเข้มแข็งจากฐานล่างโดยใช้พื้นที่เป็นตัวตั้ง แต่หากฐานยังไม่แข็งจะเคลื่อนในระดับต่อไปได้ยาก การทำงานของ พอช.เน้นที่ฐานของตัวชุมชน หรือฐานของหมู่บ้านผ่านกลไกองค์กรชุมชนมาที่ตำบลและจังหวัด โดยมีข้อต่อคือ อำเภอ แต่ที่ผ่านมายังไม่ให้ความสำคัญ หากขยับตรงนี้ได้จะเห็นการเชื่อมโยงไปสู่การเปลี่ยนแปลง
“การขับเคลื่อนระดับพื้นที่อำเภอ เป็นการตั้งลูกจากฐานชุมชนไปทำงานร่วมกับหน่วยงานราชการ ภาคประชาสังคมที่เกี่ยวข้องในระดับอำเภอ และมีความจำเป็นต้องจัดทำยุทธศาสตร์การพัฒนา วางน้ำหนักการทำงานและกระบวนการจังหวะก้าว โดยต้องมีการวิเคราะห์พื้นที่อำเภอให้ตกผลึกร่วมกันก่อนว่าเรามีทุนอะไรแล้วบ้าง แล้วค่อยมาวางยุทธศาสตร์ 3 – 5 ปี ด่านช้างจะไปถึงจุดไหนของการพัฒนา ไม่ว่าจะเป็นการปักธงเรื่องคุณภาพชีวิต รายได้ ทรัพยกร หรือระบบประชาธิปไตย หากเราปักธงง ทำยุทธศาสตร์แล้วค่อยมาถอดเป็นแผนขยับในแต่ละปี แล้วประสานเชื่อมโยงกับหน่วยงานไหนบ้าง เช่น คุณภาพชีวิต เรื่องบ้าน สวัสดิการ ความเหลื่อมล้ำมาเชื่อมโยงกับ พอช. หรือบูรณาการร่วมกับหน่วยงานในกระทรวงพัฒนาสังคมในระดับจังหวัด แต่ถ้าเป็นเรื่องการพัฒนาเศรษฐกิจ การจัดการสิ่งแวดล้อมต้องดูว่าจะไปเชื่อมโยงกับใครได้บ้าง เราสามารถออกแบบเส้นทางการเดินหรือการประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ ต่อไปอาจจะพัฒนาร่วมกับอำเภอ ภาคราชการมาอยู่วงเดียวกัน หยิบประเด็นของเราไปสู่วงทำแผน”
นายวิชัยกล่าวต่อว่า การที่จะไปสู่ที่กล่าวข้างต้นได้ ต้องทำ 2 เรื่องให้ชัดเจนก่อน คือ ทิศทางยุทธศาสตร์ เป้าหมาย งานสำคัญที่จะเคลื่อน และการจัดรูปกลไกของขบวนองค์กรชุมชนให้ชัดเจนทุกตำบลก่อน เช่น การทบทวนสภาองค์กรชุมชนตำบล จัดระบบคนทำงาน หรือการทำกองทุนสวัสดิการชุมชนให้ครบทุกพื้นที่ วางระบบงานให้แข็งแรง และพัฒนาไปสู่กลไกการทำงานร่วมระดับอำเภอ โดยมีตัวแทนจากทุกตำบลและหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องมาอยู่ในวง และเสนอให้นายอำเภอตั้งกลไกอย่างเป็นทางการ มีการประชุมพบเจอกันเป็นระยะๆ เพื่อออกแบบการทำงานและพูดคุยหาแนวทางการแก้ปัญหาหรือพัฒนาพื้นที่ร่วมกัน
นอกจากนี้ พอช.ยังมีเครื่องมือหนุนเสริมพื้นที่ต้นแบบที่นอกเหนือจากเรื่องบ้าน เศรษฐกิจ คุณภาพชีวิต คือ “โครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นสู่ความมั่นคงของมนุษย์ตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ด้วยระบบข้อมูล TPMAP ปี 2568” เป็นโครงการใหม่ที่ พอช.นำมาทดลองกำหนดเป็นโมเดลอำเภอ ใน 10 จังหวัดนำร่อง ซึ่งด่านช้างเป็นหนึ่งในนั้น โดยมุ่งหวังสร้างความมั่นคงทางด้านเศรษฐกิจและทุนชุมชนจากฐานของพื้นที่ และการเสริมสร้างความเข้มแข็งขององค์กรชุมชนในการแก้ปัญหา ผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือ กลุ่มคนเปราะบางได้เข้าถึงสวัสดิการ ทำระบบชุมชนให้เข้มแข็งแล้วเชื่อมโยงกับระบบอื่นๆ ในพื้นที่ โดยกลุ่มเป้าหมายหลัก คือ กลุ่มคนเปราะบาง ผู้ด้อยโอกาส และมีเนื้องานสำคัญ คือ ใช้ข้อมูล TPMAP เป็นฐานตั้งต้นในการสำรวจซ้ำทุกตำบลเพื่อค้นหาคนที่ต้องดูแลที่ยังตกหล่น จัดทำแผนการพัฒนา/แก้ไขปัญหาที่มาจากฐานความต้องการของคนในพื้นที่ ใช้โครงการฯ เป็นเครื่องมือ และส่งเสริมให้เกิดระบบการดูแลกลุ่มคนเปราะบาง ด้อยโอกาส โดยชุมชนเป็นโครงข่ายการพัฒนากับภาคส่วนต่างๆ อย่างต่อเนื่อง และเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ หรือบัณฑิตรุ่นใหม่เข้ามาเสริมงานในด้านนวัตกรรมใหม่ๆ ของการเคลื่อนงาน
ต่อจากนั้น ได้มีการออกแบบการขับเคลื่อนงานในพื้นที่ ซึ่งได้มีการจัดตั้งกลไกผู้ประสานงานในระดับพื้นที่ตำบลและระดับอำเภอ พร้อมทั้งออกแบบกระบวนการและแผนการขับเคลื่อนการทำงานระดับตำบล และกำหนดเป้าหมายการทำงานพัฒนาระดับอำเภอ โดยมีแผนประชุมกลไกการทำงานในส่วนของขบวนองค์กรชุมชนในพื้นที่อำเภอด่านช้างครั้งต่อไป ในวันที่ 26 มีนาคมนี้
