กรุงเทพฯ – 28 ตุลาคม 2568 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. นายกฤษดา สมประสงค์ ผู้อำนวยการ พอช. พร้อมคณะผู้บริหาร ให้การต้อนรับคณะกรรมาธิการกิจการศาล องค์กรอิสระ องค์กรอัยการ รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน และกองทุน นำโดย นายสัญญา นิลสุพรรณ ประธานคณะกรรมาธิการฯ และนางสาวพนิดา มงคลสวัสดิ์ ส.ส.พรรคก้าวไกล จังหวัดสมุทรปราการ เขต 1 ในโอกาสเดินทางมาศึกษาดูงานการดำเนินงานของสถาบันฯ เพื่อนำไปสู่การผลักดันเชิงนโยบาย ณ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)
ในการนำเสนอ พอช. ได้เน้นย้ำถึงหลักคิดสำคัญในการแก้ไขปัญหาและพัฒนา โดยเปรียบเทียบการทำงานร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่ พอช. กับขบวนองค์กรชุมชนในพื้นที่ “เปรียบเสมือนหัวใจ 2 ดวงที่ต้องร้อยเรียงเข้าด้วยกัน” โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการนำไปสู่ “ชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งเต็มพื้นที่ประเทศไทย”
การกระจายอำนาจฐานราก พอช. สนับสนุนการรวมกลุ่มเป็น สภาองค์กรชุมชน (ปัจจุบันจัดตั้งแล้ว 7,795 แห่ง ทั่วประเทศ) ซึ่งมี พ.ร.บ. รองรับ โดยถือเป็นกลไกสำคัญในการสร้าง ประชาธิปไตยจากฐานราก และการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาในระดับตำบล/เมือง ผ่าน 3 โมเดล คือ พื้นที่เป็นตัวตั้ง (Area based), ปัญหาเฉพาะ (Issue based), และสิทธิและโอกาส (Right based)
ผลงานเด่นบ้านมั่นคงและสินเชื่อเพื่อผู้มีรายได้น้อย
พอช. นำเสนอผลการดำเนินงานแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยผู้มีรายได้น้อยในรูปแบบที่ “ชุมชนเป็นเจ้าของ” โดยเน้นว่า “บ้านมั่นคง เป็นเสมือนเครื่องมือในงานพัฒนาที่ต้องการสร้างคน สร้างการมีส่วนร่วม เปลี่ยนโครงสร้างชุมชน/เมือง/ตำบล”
โครงการบ้านมั่นคง ดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2546 เกิดชุมชนบ้านมั่นคงทั้งในเมืองและชนบทรวม 1,984 ชุมชน 139,583 ครัวเรือน ทั่วประเทศ
โครงการเฉพาะกลุ่ม รวมถึงการพัฒนาที่อยู่อาศัยริมคลอง (6,715 ครัวเรือน), ริมรางรถไฟ (3,229 ครัวเรือน ใน 12 จังหวัด), บ้านพอเพียงเพื่อการซ่อมแซม 172,915 ครัวเรือน และการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเร่งด่วนอีกกว่า 10,611 ครัวเรือน
การเข้าถึงสินเชื่อ พอช. ได้สนับสนุนสินเชื่อรวม 12,483.43 ล้านบาท ให้กับ 1,017 องค์กร (สหกรณ์) ครอบคลุม 421,410 ครัวเรือน ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่ทำให้ผู้มีรายได้น้อยสามารถเข้าถึงแหล่งทุนได้จากการ รวมกลุ่มเป็นองค์กร
ข้อเสนอเชิงนโยบาย ผลักดันสิทธิในที่ดินและที่อยู่อาศัย
ในช่วงแลกเปลี่ยน คณะกรรมาธิการฯ และผู้บริหาร พอช. ได้หารือในประเด็นสำคัญเชิงนโยบายเพื่อเพิ่มพลังการขับเคลื่อนงานภาคประชาชน
- อำนาจของสภาองค์กรชุมชน การเสริมสร้างอำนาจให้สภาองค์กรชุมชน/สภาพลเมือง เป็นกลไกที่สมดุลกับอำนาจตามโครงสร้างของรัฐ
- การเชื่อมโยงกับท้องถิ่น การสร้างแนวร่วม/แนวรับกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
- การปฏิรูปกฎหมายสูงสุด การผลักดันให้ รัฐธรรมนูญไทยบรรจุเรื่องที่ดินและที่อยู่อาศัย สำหรับผู้มีรายได้น้อย เพื่อสร้างความมั่นคงในชีวิตให้กับประชาชนที่ยังขาดแคลนที่ดิน/ที่อยู่อาศัยกว่า 6 ล้านคน โดยเน้นหลักการที่ว่า “คนทุกคนเกิดมาควรมีที่อยู่อาศัยที่มั่นคง”
คำชื่นชม: พอช. คือ ‘ข้อต่อกลาง’ ระหว่างรัฐกับประชาชน
ในตอนท้าย คณะผู้ศึกษาดูงานได้กล่าวชื่นชมการดำเนินงานของ พอช. ที่มีความโดดเด่นและเป็นจุดแข็งอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเด็นการแก้ไขปัญหาผู้ถูกไล่ที่ ไล่รื้อ การออกแบบชุมชนที่มีชีวิตชีวา และบทบาทที่สำคัญที่สุดคือการเป็น “ข้อต่อกลาง” (Crucial Link) ที่เชื่อมประสานระหว่าง ภาครัฐกับภาคประชาชน อย่างแท้จริง
คณะกรรมาธิการฯ ยังได้เน้นย้ำให้ พอช. กระจายความรู้และงานพัฒนาเหล่านี้ให้เป็นที่รับรู้และเรียนรู้ต่อสาธารณะอย่างกว้างขวางต่อไป
