ชุมชนวัดรังสิต ริมคลองเปรมประชากร จังหวัดปทุมธานี จากอดีตชุมชนแออัดที่ถูกคุกคามด้วยน้ำท่วมและน้ำเสีย สู่การเป็นชุมชนต้นแบบที่อยู่อาศัยที่มั่นคง ด้วยการร่นแนวบ้านออกจากคลอง และการบริหารจัดการที่เข้มแข็งโดยกลไกสหกรณ์
การเปลี่ยนแปลงภายใต้เงื่อนไขใหม่
ชุมชนวัดรังสิตเคยประสบปัญหาสิ่งแวดล้อมรุนแรงจากการ รุกล้ำทางน้ำ ซึ่งนำมาสู่ปัญหาน้ำเน่าเสียและน้ำท่วมซ้ำซาก แต่ภายใต้โครงการพัฒนาที่อ้างอิงต้นแบบคลองลาดพร้าว ชุมชนนี้ได้ก้าวเข้าสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เงื่อนไขสำคัญ ชุมชนต้อง ร่นแนวบ้านห่างจากคลองอย่างน้อย 2 เมตร เพื่อเปิดทางให้มีการสร้างเขื่อนและฟื้นฟูคลอง การเริ่มต้นและการเรียนรู้ คณะกรรมการ สหกรณ์เคหสถานชุมชนวัดรังสิต จำกัด และ พอช. นำสมาชิกไปศึกษาดูงานจากชุมชนคลองลาดพร้าว เพื่อเรียนรู้การบริหารจัดการกลุ่ม การเงิน และการจัดทำข้อมูลเป้าหมายการดำเนินงาน โครงการตั้งเป้าพัฒนา 444 ครัวเรือน ได้รับงบประมาณรวมกว่า 192 ล้านบาท (แบ่งเป็นงบอุดหนุนสาธารณูปโภค/ช่วยเหลือ, งบบริหารจัดการ และงบสินเชื่อที่อยู่อาศัย)
สร้างทุนและชีวิตที่มั่นคง
สหกรณ์เคหสถานชุมชนวัดรังสิต จำกัด ทำหน้าที่เป็นหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนความสำเร็จ ด้วยการสร้างรากฐานทางกฎหมายและการเงินให้กับสมาชิก ความมั่นคงด้านที่ดิน: สหกรณ์ฯ ประสานงานเช่า ที่ดินราชพัสดุจากกรมธนารักษ์ ขนาด 22 ไร่เศษ เป็นเวลา 30 ปี ด้วยค่าเช่าผ่อนปรนเพียง 2.25 บาท/ตารางวา/เดือน พลิกสถานะจาก “บ้านชั่วคราว” สู่ “บ้านที่มั่นคงถาวร” กลไกการเงินและการออม: สหกรณ์ฯ บริหารจัดการเงินอย่างเป็นระบบ มีการจัดเก็บค่าหุ้นและค่าเช่าที่ดินรายเดือน (200 บาท/เดือน) เพื่อใช้เป็นทุนหมุนเวียนและสำรองไว้สำหรับ ปันผลให้กับสมาชิก ปัจจุบันมี เงินหุ้นออมกว่า 2,200,000 บาท โอกาสการเป็นเจ้าของบ้าน: การมีสหกรณ์ฯ เป็นแกนหลักเปิดโอกาสให้ผู้มีรายได้น้อย ซึ่ง ไม่สามารถกู้เงินจากสถาบันการเงินปกติได้ มีบ้านเป็นของตัวเองในราคาที่เข้าถึงได้จริง
ชุมชนปลอดภัยและเศรษฐกิจฐานรากเข้มแข็ง ยกระดับคุณภาพชีวิต
การพัฒนาที่อยู่อาศัยตามแนวทางโครงการบ้านมั่นคง เป็นการฟื้นฟูสภาพแวดล้อมและเศรษฐกิจของชุมชนอย่างเป็นองค์รวม ฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม จัดระเบียบชุมชน การร่นแนวบ้าน 2 เมตร ช่วย แก้ปัญหาการรุกล้ำทางน้ำ และเปลี่ยนพื้นที่ริมคลองให้กลับมาเป็นพื้นที่สาธารณะ สิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น บ้านถูกสุขลักษณะ น้ำเน่าเสียลดลง และมีการจัดอบรม “ถังรักษ์โลก” เพื่อส่งเสริมการจัดการขยะอย่างถูกวิธี รวมถึงมีแผนพัฒนาพื้นที่สีเขียวร่วมกับภาคเอกชน ความปลอดภัย ติดตั้งกล้องวงจรปิดและจัดระเบียบพื้นที่จอดรถ ทำให้ชุมชนน่าอยู่และปลอดภัยขึ้นสร้างรากฐานเศรษฐกิจ ลดรายจ่ายระยะยาว การมีบ้านเป็นของตัวเองในราคาถูก ลดภาระค่าเช่าบ้าน ที่ไม่แน่นอน ทำให้สมาชิกมีเงินเหลือเพื่อดูแลครอบครัวหรือลงทุนในอาชีพ ส่งเสริมอาชีพ แม้ไม่มีการรวมกลุ่มอาชีพถาวร แต่มีการจัดกิจกรรมอบรมและพัฒนาทักษะ เช่น การประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์จากผักตบชวา การเพาะเห็ดอินทรีย์ ซึ่งช่วยเพิ่มทางเลือกในการสร้างรายได้เสริม
พลังแห่งพันธมิตรความร่วมมือเพื่ออนาคต
ความสำเร็จของบ้านมั่นคงวัดรังสิตคือผลลัพธ์ของความร่วมมือจากหลายฝ่าย ทั้ง พอช., กรมธนารักษ์, การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค, กรมส่งเสริมสหกรณ์, และเทศบาลตำบลหลักหก รวมถึงภาคเอกชนที่เข้ามาสนับสนุนด้านสวัสดิการและสิ่งแวดล้อม โครงการนี้จึงเป็นเครื่องพิสูจน์ว่า การสร้างความมั่นคงในชีวิตที่ดีกว่าต้องอาศัย ความมุ่งมั่นของชุมชน ผนวกกับ กลไกการสนับสนุนของภาครัฐและภาคีเครือข่าย อย่างแท้จริง
เรื่อง : นางฐิคัมภรณ์ โพธิ์น้อย
เรียบเรียง : สุกัญญา อัตถาชน /เรวดี อุลิต
