ภูเก็ต – สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) ร่วมกับสำนักงานภาคใต้ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)และเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนในจังหวัดภูเก็ต เดินหน้ายกระดับศักยภาพครั้งสำคัญ จับมือทีมคณาจารย์จาก 3 มหาวิทยาลัย จัดเวทีอบรมและระดมสมอง 2 วันเต็ม ระหว่างวันที่ 20-21 สิงหาคม 2568 ณ ห้องประชุมตลาดเทศบาลตำบลเทพกระษัตรี อ.ถลาง จ.ภูเก็ต ตั้งเป้าพัฒนากองทุนฯ ให้เป็น “โครงข่ายรองรับทางสังคม” ที่เข้มแข็งและสร้างผลลัพธ์ที่วัดผลได้ด้วยเครื่องมือ “อบรมเชิงปฏิบัติการการวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคม (SROI) แบบชาวบ้าน” “ โดยมีเป้าหมายเพื่อให้คณะกรรมการและสมาชิกกองทุนฯ สามารถประเมินคุณค่าและผลกระทบที่กองทุนสร้างขึ้นต่อชุมชนได้ด้วยตนเอง ไม่ใช่แค่ในมิติตัวเงิน แต่รวมถึงมิติทางสังคม เช่น คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ความสัมพันธ์ในชุมชนที่แน่นแฟ้นขึ้น โดยการอบรมครั้งนี้ได้รับเกียรติจากวิทยากรผู้เชี่ยวชาญ ผศ.วีรบูรณ์ วิสารทสกุล คณบดีวิทยาลัยพัฒนศาสตร์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ น.ส.สิริกร บุญสังข์ อาจารย์ มรฏ. นครราชสีมา และ นางสาวนพรัตน์ พาทีทิน นักจัยอิสระ ทีมวิทยากรที่มาถ่ายทอดความรู้และพากลุ่มย่อยระดมความคิดเห็น เพื่อถอดบทเรียนความเปลี่ยนแปลงของชุมชนที่เกิดขึ้นจากกองทุนสวัสดิการ โดยมีผู้เข้าร่วมเวทีกว่า 40 คน
โครงการวิจัยนี้ถือเป็นก้าวสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงความร่วมมือระหว่างภาคประชาชนและภาควิชาการ ในการนำองค์ความรู้และเครื่องมือสมัยใหม่มาประยุกต์ใช้เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนจากฐานราก โดยคาดหวังว่าผลลัพธ์จากการจัดเวทีทั้งสองวัน จะนำไปสู่การสรุปแนวทางที่เป็นรูปธรรมในการพัฒนากองทุนสวัสดิการชุมชนของภูเก็ตให้เติบโตอย่างยั่งยืนต่อไป
จาก “กองทุนวันละบาท” สู่การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ชุมชนที่ไม่เหมือนใคร “ผ้าลายอัคนี” แห่งชุมชนบ้านบ่อกรวด ตำบลเทพกษัตรี อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต ได้กลายเป็นเครื่องพิสูจน์ความสำเร็จของการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากที่สร้างทั้งรายได้และความมั่นคงให้แก่สมาชิกในชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม
จุดกำเนิดจากอัตลักษณ์ท้องถิ่น
“ผ้าลายอัคนี” หรือ “อักคะนี” มีความหมายลึกซึ้งที่ผูกพันกับชื่อของชุมชน “บ้านบ่อกรวด” ลวดลายบนผืนผ้าได้แรงบันดาลใจมาจากลักษณะของก้อนกรวดที่แตกออกเป็นชิ้นเล็กๆ กลายเป็นดวง เป็นแฉก ซึ่งสะท้อนถึงตัวตนและเรื่องราวของท้องถิ่นได้อย่างงดงาม ผ่านเทคนิคการมัดย้อมที่ต้องอาศัยทั้งทักษะและความใส่ใจในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การมัดผ้า ทำสี ตัดเย็บ และรีด จนออกมาเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นและรูปแบบที่ทันสมัย
พลังขับเคลื่อนจาก “กองทุนวันละบาท”
เบื้องหลังความสำเร็จของกลุ่มผ้ามัดย้อมลายดวงอัคนี คือการสนับสนุนจาก สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ผ่าน กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลเทพกษัตรี หรือที่ชาวบ้านเรียกกันติดปากว่า “กองทุนวันละบาท” ซึ่ งได้มอบงบประมาณส่งเสริมอาชีพถึง 2 ครั้ง โดยในครั้งล่าสุดมีผู้สนใจเข้าร่วมฝึกอาชีพมากถึง 75 คน แสดงให้เห็นถึงการเติบโตและความเข้มแข็งของกลุ่ม
สมาชิกกลุ่มได้ร่วมกันทำงานโดยแบ่งหน้าที่ตามความถนัด ทำให้กระบวนการผลิตมีประสิทธิภาพ ตั้งแต่การผลิตผ้าโซนาติกในช่วงแรก จนมาถึงผ้าลายดวงอัคนี และผ้า Ecoprint ที่กำลังเป็นที่นิยมในปัจจุบัน
ต่อยอดสู่การเป็น “ผู้ให้” คืนสู่สังคม
ความสำเร็จไม่ได้หยุดอยู่แค่การสร้างรายได้ แต่ยังนำไปสู่การแบ่งปันองค์ความรู้ ปัจจุบันผู้ประสานงานกลุ่มได้ทำหน้าที่เป็นวิทยากรจิตอาสา อบรมให้ความรู้แก่ผู้ที่สนใจทั้ง 10 ชุมชนในตำบลเทพกษัตรีโดยไม่คิดค่าตอบแทน และยังได้รับเชิญไปเป็นวิทยากรในจังหวัดอื่นๆ เช่น พัทลุง และกรุงเทพมหานคร นับเป็นการยกระดับจากผู้รับสู่การเป็นผู้ให้ที่สร้างประโยชน์ในวงกว้าง
ตั้งเป้ายกระดับสู่ “โครงข่ายรองรับทางสังคม”
ความสำเร็จของกองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลเทพกษัตรี สอดคล้องกับทิศทางของ พอช. ที่ล่าสุดได้ร่วมกับภาคีเครือข่าย จัดเวทีระดมสมอง “โครงการศึกษาแนวทางการพัฒนากองทุนสวัสดิการชุมชนสู่การเป็นโครงข่ายรองรับทางสังคม” เมื่อวันที่ 21-22 สิงหาคม 2568 ที่ผ่านมา โดยมีเป้าหมายเพื่อพัฒนากองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศให้เป็นมากกว่าแหล่งเงินทุน แต่เป็นกลไกสำคัญในการสร้างความมั่นคงและหลักประกันที่ยั่งยืนให้แก่สมาชิกในทุกมิติของชีวิต เฉกเช่นความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมของ “ผ้าลายอัคนี” แห่งนี้
