พอช. x NIDA จับมือสร้างความเปลี่ยนแปลง
พอช. & NIDA จับมือสร้างความเปลี่ยนแปลง “ผู้นำชุมชนรุ่นใหม่ ต้องมีวุฒิฯ! “เปลี่ยนโฉมพัฒนาชุมชนด้วยวิชาการ! หลักสูตรปริญญาโทสำหรับผู้นำชุมชนโดยเฉพาะ วิจัยแก้จนจากข้อมูลจริงในพื้นที่อีสาน เตรียมขยายผลสู่นวัตกรรมพัฒนาทั่วประเทศ!”
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ร่วมมือกับ “สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (NIDA) วิทยาเขตสีคิ้ว เตรียมก้าวสู่บทบาทใหม่ในฐานะศูนย์กลางการพัฒนาชุมชนอีสาน โดยจะผสมผสานองค์ความรู้ทางวิชาการเข้ากับการปฏิบัติจริง โครงการนี้ไม่เพียงเปิดโอกาสให้ผู้นำชุมชนได้เรียนหลักสูตรปริญญาโทแบบเทียบโอนประสบการณ์ แต่ยังนำปัญหาจริงในพื้นที่มาเป็นโจทย์วิจัย เพื่อหาทางออกที่ยั่งยืน จุดเด่นคือการสร้าง ‘Social Lab’ แห่งแรกในภูมิภาค ที่จะทำหน้าที่เป็นทั้งห้องเรียนและพื้นที่ทดลองพัฒนาแนวคิดใหม่ๆ โดยเริ่มต้นที่จังหวัดนครราชสีมา ก่อนขยายผลสู่จังหวัดอื่น นี่ไม่ใช่แค่โครงการพัฒนาอีกหนึ่งโครงการ แต่คือการปฏิวัติแนวทางการทำงานชุมชนแบบเดิมๆ ที่เชื่อมโลกวิชาการกับประชาชนอย่างแท้จริง”
กทม./4 เมษายน 2568 ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูล ประธานกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน นำทีมผู้บริหารพอช. เข้าพบ ดร.จุรี วิจิตรวาทการ นายกสภาสถาบันบัณฑิตพัฒนศาสตร์ ร่วมแลกเปลี่ยนและให้ข้อคิดในการพัฒนาวิทยาเขตสีคิ้วให้เป็นประโยชน์ต่อท้องที่ ท้องถิ่น ชุมชน และประชาชน โดยมีผู้เข้าร่วม ประกอบด้วย นายวิชัย นะสุวรรณโน รองผู้อำนวยการ ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่พอช. คณาจารย์และบุคลากร NIDA รวม 40 คน ณ ห้องประชุมสิริวัฒนภักดี ชั้น 11 อาคารนราธิปพงศ์ประพันธ์ สถาบันบัณฑิตบริหารศาสตร์
ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูล
ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูล ประธานกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน กล่าวว่า การทำงานร่วมกัน เรื่องการพัฒนาชุมชนและการร่วมกับ NIDA วิทยาเขตสีคิ้ว นั้น พอช. ก่อตั้งโดย อาจารย์ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม มุ่งหวังว่าจะนำพลังของชุมชนมาใช้ในการทำงานพัฒนาสังคม “ชาวบ้านมีพลัง หากเราปลดปล่อยพลังของเขา เขาจะดำเนินการไปได้” เช่น การออมเงินวันละบาท ระยะเวลา 1 ปี ออมเงินได้หลักล้าน ออมระยะเวลาหลายปีได้ 10 ล้านบาท ชุมชนนำมาบริหารชำระหนี้สินนอกระบบ แก้ไขปัญหาที่ดินที่อยู่อาศัย สวัสดิการชุมชนสามารถนำมาจัดสวัสดิการได้หลายประเภท การดำเนินการทั้งหมดนี้ชุมชนดำเนินการเอง กลุ่มสหกรณ์ชุมชน บ้านมั่นคง บ้านที่มากกว่าบ้าน สร้างบ้านให้บ้านกับชุมชน มีเงื่อนไขเรื่องการรวมกลุ่ม สร้างพลังของชุมชนไปพร้อมกับการสร้างบ้าน พบว่า การพัฒนาต้องทำฐานรากขึ้นข้างบน แม้ยาก แต่ทำได้จริงหลังจากมาทำที่พอช. หลายพื้นที่เมื่อปลดปล่อยพลังของชุมชนสร้างความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ได้มากมาย “พอช. ทำงานสร้างชุมชนเข้มแข็ง ต้องสร้างผู้นำเข้มแข็งก่อน พอช.ขุมทรัพย์ที่ดีที่สุด คือ ผู้นำเข้มแข็ง” สถาบันบัณฑิตพัฒนศาสตร์ (NIDA) มีวิทยาเขตสีคิ้ว พอช. มี CODI ACADEMY เริ่มต้นจากการสร้างแรงบันดาลใจว่าสามารถทำได้ หลายพื้นที่ทำได้จริง
เดิมสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ศูนย์ที่อำเภอสีคิ้ว จ.นครราชสีมา และยกระดับเป็นวิทยาเขต นายกสภาอยากให้เป็น SOCIAL LAB อยากให้มีงานวิจัยและพื้นที่ปฏิบัติการ เพื่อให้สังคมชุมชนใช้ประโยชน์ได้มากที่สุด ผอ.พอช. อยากใช้พื้นที่สีคิ้ว ขับเคลื่อนหน่วยงานที่สำคัญที่ตั้งขึ้นมาคือ CODI ACADEMY
ดร.จุรี วิจิตรวาทการ
ดร.จุรี วิจิตรวาทการ นายกสภาสถาบันบัณฑิตพัฒนศาสตร์ (NIDA) กล่าวว่า ต้องการให้วิทยาเขตสีคิ้วเป็นพลังของสังคม จะร่วมมืออย่างไร และมีเรื่องอื่นๆ ที่ ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูลกล่าวถึง ในอดีตได้มีโอกาสกับอาจารย์ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม เรื่องชุมชนเข้มแข็งพูดมานานสร้างความเข้มแข็งเป็นเรื่องยากเพราะมีความเกี่ยวข้องกับเรื่องการเมืองระดับชาติ ระดับท้องถิ่น
นายวิชัย นะสุวรรณโน
นายวิชัย นะสุวรรณโน รองผู้อำนวยการ กล่าวถึง ปัจจุบัน พอช.ได้เชื่อมโยงและทำงานกับ NIDA กับคณะต่าง ๆ ดังนี้ 1) คณะนิติศาสตร์ การขับเคลื่อนโดยนำพื้นที่จังหวัดบูรณาการ จังหวัดจัดการตนเอง ได้มีการทำงานร่วมกัน 10 จังหวัด ยกระดับไปสู่การทำงาน เดิมทำงานร่วมกับศาสตราจารย์ ดร.บรรเจิด สิงคะเนติ ปัจจุบันทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย 7 ภาคี ได้แก่ NIDA สสส. สช. ปปท. สวรส. สปสช. พอช. เป็นความร่วมมือในการทำงานร่วมกัน โดยนำพื้นที่จังหวัดเป็นฐานสำคัญในการทำงาน คนในจังหวัดเกิดการเชื่อมร้อย ออกแบบการขับเคลื่อนงานระดับตำบล นำไปสู่ระดับจังหวัดเน้นการขับเคลื่อนจากฐานของพื้นที่เป็นสำคัญจะสานพลังให้พื้นที่ต่าง ๆ ขับเคลื่อนไปด้วย2) คณะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ รศ.ดร.สมบัติ กุสุมาวลี มีการออกแบบเรื่องการพัฒนาผู้นำ สมรรถนะผู้นำ และระบบการบริหารบุคลากรของพอช.3)คณะพัฒนาสังคมและยุทธศาสตร์การบริหาร การพัฒนาหลักสูตรปริญญาโทมีการออกแบบร่วมกันหลายครั้ง ซึ่งมีหลักสูตรอบรมผู้นำชุมชนจัดโดยพอช. และหลักสูตรปริญญาโทของคณะพัฒนาสังคมฯ เมื่อผู้นำผ่านหลักสูตรที่พอช.เข้าร่วมแล้ว จะสามารถนำไปเทียบโอนหน่วยกิตตามหลักสูตรปริญญาโทของ NIDA ได้ หากผู้นำศึกษาต่อกับ NIDA จะสามารถเรียนจบหลักสูตรปริญญาโทได้การขับเคลื่อนผู้นำเข้มแข็ง หัวใจสำคัญ คือผู้นำชุมชน หากเราจะไป Empowerment ได้รับวุฒิการศึกษาได้ถือเป็นเรื่องดี นับว่าความก้าวหน้าไปพอสมควร
นายธนภณ เมืองเฉลิม
นายธนภณ เมืองเฉลิม ผู้อำนวยการภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กล่าวว่า จังหวัดนครราชสีมา หรือ โคราช นั้น พอช.ภาคอีสานได้ทำงานเชิงพื้นที่ร่วมกับ รศ.ดร.สมบัติ กุสุมาวลี ในการพัฒนาชุมชน ดำเนินงานวิจัยร่วมกันมา 2 ปี แล้ว ใช้ฐานการทำงานผู้นำของพอช. จำนวน 80 คนทั้งสิ้น มีเป้าหมายเดียวกัน เกิดการอบรมพัฒนาผู้นำ ผู้นำเกิดความพึงพอใจในการทำงานร่วมกันมาก ปัจจุบันมีการประสานงาน NIDA วิทยาเขตสีคิ้ว มีกลุ่ม line ที่ใช้ในการติดต่อสื่อสารร่วมกันโครงการวิจัย NIDA มีการเชื่อมโยง 8 อำเภอ พอช. มีงานดำเนินงานกองทุนสวัสดิการชุมชน สภาองค์กรชุมชน ที่อยู่อาศัย สามารถต่อยอดงานได้ดี แกนนำ พอช. เป้าหมายอยากให้ชุมชนเข้มแข็ง NIDA อาจพิจารณาร่วมกันว่ากิจกรรมที่ให้ชุมชนสร้างความเปลี่ยนแปลง คืออะไร พอช. มีเครื่องมือต่าง ๆ ทำงานในระดับพื้นที่ ทำอย่างไรให้ต่อยอด ยกระดับร่วมกับสถาบันศึกษาได้ โคราชมีพื้นที่บ้านมั่นคงปากช่องเป็นศูนย์เรียนรู้ดูงาน ระดับประเทศ และสามารถพัฒนาต่อยอดต้นทุนของพื้นที่เป็นทุนเชิงบวก นอกจากนี้ยังมีพื้นที่อื่น ๆ เช่น สระบุรี เพชรบูรณ์ ซึ่งเป็นพื้นที่ใกล้เคียงกัน
ศาสตราจารย์ดร.ยงยุทธ์ ยุทธวงศ์
ศาสตราจารย์ดร.ยงยุทธ์ ยุทธวงศ์ รองนายกสภาสถาบันบัณฑิตพัฒนศาสตร์ (NIDA) กล่าวว่า ได้มีโอกาสไปร่วมงานกับสถาบันป๋วยอึ๊งภากรณ์ ธนาคารแห่งประเทศไทย มีการดำเนินงานเรื่องรางวัลป๋วย อึ๊งภากรณ์ เริ่มแรกเป็นการมอบรางวัลให้ SME ภายหลัง มีการมอบรางวัลให้องค์กรสวัสดิการชุมชนดีเด่น ซึ่งพอช. และวิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มีส่วนสำคัญในการดำเนินการ นับเป็นเรื่องที่ดีมาก คิดว่าเป็นเรื่องประจวบเหมาะ จะทำให้วิทยาเขตสีคิ้วเป็นสถานที่ทำงานเรื่องพัฒนาชุมชนเห็นว่า ผู้แทนกองทุนสวัสดิการชุมชนที่มารับรางวัล แม้พูดไม่เก่ง ได้รับรางวัล เป็นที่ภาคภูมิใจว่า การทำงานเป็นเรื่องดี และจะพัฒนาไปได้
ผู้เข้าร่วมประชุมจากทั้ง2หน่วยงาน
ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูล กรรมการสถาบัน พอช. ให้ความเห็นต่อไปอีกว่า แนวทางการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น โดยใช้วิทยาเขตสีคิ้วให้เป็นประโยชน์ต่อท้องที่ ท้องถิ่น ชุมชน และประชาชน ได้แก่ การพัฒนาศักยภาพผู้นำ ใน 2 รูปแบบ หลักสูตรการศึกษาเรียนรู้ เพื่อเทียบโอนหน่วยกิจระดับปริญญาโท (ระยะยาว) อบรมยกระดับ Skill ในเรื่องต่าง ๆ (ระยะสั้น) การพัฒนางานวิชาการ ด้วยการใช้กระบวนการวิจัย เพื่อปิดจุดอ่อนที่เป็นอุปสรรคในเชิงกฎหมาย โดย พอช.ช่วยชี้ประเด็น/โจทย์ ส่งต่อให้กับนิด้าเพื่อทำวิจัยค้นหาคำตอบ เช่น รูปแบบการจัดสวัสดิการชุมชนที่ยั่งยืน การบูรณาการความร่วมมือของหน่วยงาน การใช้ประโยชน์ที่ดิน การพัฒนาศูนย์เด็กเล็ก โรงเรียน การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน การท่องเที่ยวโดยชุมชน ฯลฯ สร้าง Social Lab เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงและขยายผล โดยเริ่มที่จังหวัดนครราชสีมา และเขตบางกะปิ สร้าง Connection เป็นโครงข่ายการเรียนรู้ โดยการเชื่อมโยงมหาวิทยาลัยเข้าร่วมกระบวนการศึกษา และกระบวนการพัฒนา พัฒนารูปแบบงานวิจัย งานพัฒนาหลักสูตร งานพัฒนาศักยภาพที่เหมาะสมกับชุมชน จัดให้นักศึกษา/นักเรียนจัดทำโครงการเพื่อชุมชน เพื่อเป็นการสร้างแรงจูงใจให้เด็ก/เยาวชน/คนรุ่นใหม่รักถิ่นฐานของตนเอง การพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบาย ที่มาจากปัญหาของประชาชน พัฒนาเป็นนโยบายสาธารณะ และทำให้เกิดการแก้ไขปัญหาได้อย่างแท้จริง การให้ความรู้ ความเข้าใจในเรื่องการนำเทคโนโลยี ดิจิทัลที่ถูกต้องเกิดประโยชน์
