วันที่ 24 ก.ย. 67 กองขับเคลื่อนและประเมินผลการพัฒนา สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ จัดเวทีเผยแพร่ผลการพัฒนาเครื่องมือการประเมินผลกระทบผลตอบแทนทางสังคม (Social Return O
n Investment : SROI) กรณีศึกษาโครงการบ้านมั่นคง จังหวัดขอนแก่น โดยมีนางทิพย์รัตน์ นพลดารมย์ ที่ปรึกษาอนุกรรมการบ้านมั่นคงฯ นางสาวเฉลิมศรี ระดากูล รองผู้อำนวยการสถาบันฯ และผู้ปฏิบัติงาน พอช. เข้าร่วม ณ ห้องประชุมเมย์แฟร์บอลรูม ชั้น 11 โรงแรมเดอะ เบอร์เคลีย์ ประตูน้ำ กรุงเทพฯ
ในช่วงที่ผ่านมาได้มีการใช้เครื่องมือ SROI ไปดำเนินการศึกษาการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในกรอบทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง (Theory of Change) เส้นทางผลกระทบ จากการลงทุนงบประมาณจากภาครัฐในการสนับสนุนให้ พอช. องค์กรชุมชน ผู้เดือดร้อนได้ดำเนินโครงการ โดยมีพื้นที่ศึกษา ได้แก่ โครงการบ้านมั่นคง “เมือง” จำนวน 3 เมือง ประกอบด้วย เมืองบ้านไผ่ เมืองชุมแพ เมืองนครขอนแก่น
จากผลการศึกษาที่สำคัญพบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการบ้านมั่นคง มีที่อยู่อาศัย สภาพแวดล้อมที่ดีขึ้น ตรงความต้องการเกิดการออมสร้างทุนและหลังจากมีบ้านที่มั่นคงแล้ว สมาชิก 88% ยังคงมีวินัยในการออมต่อเนื่อง ในด้านผลกระทบที่เกิดขึ้นเป็นส่วนใหญ่เป็น “คุณค่า” ทางความรู้สึกที่ถูกนำมาคำนวน โดยเพิ่มขึ้นถึง 6.30 เท่าตัว ได้แก่ ความภาคภูมิใจ ความปลอดภัย ศักยภาพ ความรู้ของคนที่เพิ่มขึ้น รวมถึงสถานะทางสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลง เลื่อนระดับตนเอง ฯลฯ
นางสาวเฉลิมศรี ระดากูล รองผู้อำนวยการสถาบันฯ กล่าวในเวทีเสวนาในครั้งนี้ว่า การใช้ประโยชน์จากการประเมินผลตอบแทนทางสังคม SROI ซึ่งผู้เสวนาและผู้เข้าร่วมได้ให้ความสำคัญต่อการนำผลทางสังคมมาคำนวนเป็นตัวเลขอย่างเป็นรูปธรรม และนำไปสู่การสะท้อนความเป็นจริงที่เกิดขึ้นในพื้นที่ และมุ่งหวังให้หน่วยงานภาครัฐนำไปกำหนดเป็นตัวชี้วัด ที่มีการนำงบประมาณมาแก้ไขปัญหาเชิงสังคม
ดร.ปิยะนิตย์ โอนพรัตน์วิบูลย์ ผู้อำนวยการกองขับเคลื่อนและประเมินผลการพัฒนา กล่าวว่า การศึกษานี้เป็นการศึกษาเบื้องต้น (ดำเนินการประมาณ 3 เดือน ปลายเดือนมิถุนายน – กันยายน 2567) หากมีการศึกษาผลตอบแทนทางสังคมของโครงการบ้านมั่นคงในอนาคต ควรเพิ่มจำนวนกลุ่มตัวอย่างและการเก็บผลลัพธ์แทรกแซง เช่น ชุมชนที่อยู่บริเวณพื้นที่ใกล้เคียงโครงการ จะทำให้ผลการศึกษาของโครงการสมบูรณ์มากขึ้น
ทั้งนี้ ในการประชุมมีแนวทางในการพัฒนาศักยภาพผู้เข้าร่วม ในการใช้เครื่องมือการพัฒนาเครื่องมือการประเมินผลกระทบผลตอบแทนทางสังคม (SROI) มีการฝึกปฏิบัติเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคนิคการประเมินผลกระทบด้วยเครื่องมือการประเมินผลตอบแทนทางสังคม (SROI) กรณีศึกษาโครงการบ้านมั่นคง การประเมินผลกระทบ (Impact Evaluation) การกำหนด Theory of Change , Impact Pathway , การวิเคราะห์ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder Analysis) และการกำหนดต้นแบบในการประเมินมูลค่า เพื่อให้สามารถนำไปปรับใช้ประเมินโครงการต่าง ๆ ของหน่วยงานตนเองได้
