แถลงข่าว “การมอบรางวัลองค์กร/กองทุนสวัสดิการชุมชน : ผู้สรรค์สร้างความมั่นคงของมนุษย์ฯ
ธรรมศาสตร์ รังสิต / 10 องค์กรภาคีร่วมจัดประกวดรางวัลองค์กร/กองทุนสวัสดิการชุมชนดีเด่นระดับชาติ “ผู้สรรค์สร้างความมั่นคงของมนุษย์ ตามแนวคิดของ ศ.ดร. ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ‘คุณภาพแห่งชีวิต ปฏิทินแห่งความหวัง จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน’ ปี 2567” โดยเปิดรับสมัครเพื่อเฟ้นหาสุดยอดกองทุนสวัสดิการชุมชนที่มีผลงานการดูแลคุณภาพชีวิตคนในชุมชนดีเด่น 10 ประเภท ตั้งแต่ 16 กันยายน – 31 ตุลาคม 67 นี้ มอบรางวัลวันที่ 9 เดือนมีนาคม 2568
วันนี้ (13 กันยายน ) สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ร่วมกับ วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จัดแถลงข่าว “การมอบรางวัลองค์กร/กองทุนสวัสดิการชุมชน : ผู้สรรค์สร้างความมั่นคงของมนุษย์ ตามแนวคิดของศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ‘คุณภาพแห่งชีวิต ปฏิทินแห่งความหวัง จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน’ ปี 2567” โดยมี 10 องค์กรภาคีที่ร่วมจัดโครงการมอบรางวัลและร่วมแถลงข่าว ประกอบด้วย 1.เครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนระดับประเทศ 2.วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ 3.วิทยาลัยโลกคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 4.สถาบันพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (ismed) 5.ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) 6.กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น 7.สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ 8.มูลนิธิเพื่อคนไทย 9.กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และ 10.สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) ณ ห้องประชุมชั้น2 วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต จ.ปทุมธานี
แนวคิด “จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน”
แนวคิด “คุณภาพชีวิต ปฏิทินแห่งความหวัง จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน” ของ ศ.ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ เป็นบทความภาษาอังกฤษขนาด 2 หน้าที่ ศ.ดร.ป๋วย อดีตผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยได้นำเสนอบทความชิ้นนี้ ในที่ประชุมคณะกรรมการที่ปรึกษาการพัฒนาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในเดือนตุลาคม 2516 หลังจากนั้นจึงได้มีการแปลและเผยแพร่บทความนี้ออกไปอย่างกว้างขวาง เนื้อหากล่าวถึงความต้องการขั้นพื้นฐานของมนุษย์ที่ควรจะได้รับบริการสวัสดิการจากรัฐ ตั้งแต่อยู่ในครรภ์ของมารดาจนกระทั่งเสียชีวิต
ดังข้อความตอนหนึ่งว่า…“ผมต้องการสุขภาพอนามัยอันดี และรัฐบาลจะต้องให้บริการป้องกันรักษาโรคแก่ผมฟรี กับบริการการแพทย์ รักษาพยาบาลอย่างถูก อย่างดี เจ็บป่วยเมื่อใดหาหมอ หาพยาบาลได้สะดวก ผมจำเป็นต้องมีเวลาว่างสำหรับเพลิดเพลินกับครอบครัว มีสวนสาธารณะที่เขียวชอุ่ม สามารถมีบทบาทและชมศิลปะ วรรณคดี นาฏศิลป์ ดนตรี ฯลฯ
ผมต้องการอากาศบริสุทธิ์สำหรับหายใจ น้ำบริสุทธิ์สำหรับดื่ม….เรื่องที่ผมเรียกร้องข้างต้นนี้ ผมไม่เรียกร้องเปล่า ผมยินดีเสียภาษีอากรให้ส่วนรวมตามอัตภาพ ผมต้องการโอกาสที่มีส่วนในสังคมรอบตัว ผมต้องการมีส่วนในการวินิจฉัยโชคชะตาทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมของชาติ….”
ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ เกิดเมื่อวันที่ 9 มีนาคม 2459 (เสียชีวิต 2542) เป็นอดีตผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นผู้บุกเบิกงานพัฒนาชนบท ฯลฯ ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ซื่อสัตย์ สมถะ ได้รับรางวัลแมกไซไซ สาขาบริการสาธารณะในปี 2508 และองค์การยูเนสโกยกย่องให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกในปี 2558
บทความ “จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน” เป็นแรงบันดาลใจให้คนรุ่นต่อมาได้นำมาเป็นแบบอย่างในการทำงานเพื่อสร้างสรรค์สังคม และเนื่องในวันคล้ายวันเกิดของดร.ป๋วย (9 มีนาคม 2459) หน่วยงานต่างๆ จึงถือเอาวันนี้จัดกิจกรรมต่างๆ ขึ้นมา เพื่อสืบสานปณิธานของ ดร.ป๋วย
แม้ว่า ศ.ดร.ป๋วยจะเสียชีวิตไปแล้ว แต่แนวคิดเรื่องสวัสดิการขั้นพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับทุกคน โดยเฉพาะประชาชนคนยากจนที่ไม่มีระบบสวัสดิการของรัฐมารองรับ ได้ถูกนำมาเป็นแนวทางในการทำงานเพื่อจัดสวัสดิการให้แก่ประชาชนในชุมชนต่างๆ ทั่วประเทศตั้งแต่เกิดจนถึงตาย โดยมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนอย่างเป็นระบบในปี 2548 ในชุมชนต่างๆ ทั่วประเทศ โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ ให้การสนับสนุน
มีหลักการให้สมาชิกสมทบอย่างน้อยวันละ 1 บาท โดยรัฐจะสมทบ 1 บาท และองค์กรปกครองท้องถิ่นสมทบ 1 บาท แล้วนำเงินกองทุนมาช่วยเหลือสมาชิก เช่น คลอดบุตร 500 บาท, เจ็บป่วยช่วยค่ารถหรือรักษาพยาบาลครั้งละ 100 บาท ปีหนึ่งไม่เกิน 10 วัน, เสียชีวิต ช่วยเหลือตั้งแต่ 3,000 -20,000 บาท (ตามสถานะของกองทุนและอายุการเป็นสมาชิก) นอกจากนี้ยังมีทุนการศึกษาเด็ก ช่วยคนพิการ ยากไร้ ยามเกิดภัยพิบัติ ฯลฯ
ปัจจุบันมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับตำบล/เทศบาลทั่วประเทศ จำนวนกว่า 6 พันกองทุน สมาชิกกองทุนรวมกว่า 7 ล้านคน เงินกองทุนรวมกันจำนวนกว่า 22,250 ล้านบาท โดยมีผู้รับสวัสดิการไปแล้วกว่า 8.6 ล้านราย เงินจ่ายสวัสดิการกกว่า 8,239ล้านบาท
10 กองทุนสวัสดิการฯ ผู้บริหาร พอช. และเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนที่ธนาคารแห่งประเทศไทย
‘พอช.’ จับมือภาคีเครือข่ายประกวดรางวัล“ผู้สรรค์สร้างความมั่นคงของมนุษย์”
ที่ผ่านมา สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ ‘พอช.’ ในฐานะหน่วยงานที่สนับสนุนการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนในระดับตำบล เทศบาล และเขต (ในกรุงเทพฯ) ร่วมกับภาคีต่างๆ จัดประกวดรางวัล “ผู้สรรค์สร้างความมั่นคงของมนุษย์ตามแนวคิดการจัดสวัสดิการสังคม ‘จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน’ ของ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์” ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 – 2566 เพื่อยกย่อง เชิดชู องค์กรหรือกองทุนสวัสดิการชุมชนที่ดำเนินการช่วยเหลือ ดูแลคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนอย่างโดดเด่นในด้านต่างๆ มีกองทุนสวัสดิการชุมชนที่สมัครขอรับรางวัลฯ ครอบคลุม 5 ภาค มากกว่า 400 กองทุน และมีกองทุนที่ชนะการประกวดระดับชาติ จำนวน 58 กองทุน โดยมีการจัดงานเพื่อมอบรางวัลให้แก่กองทุนสวัสดิการชุมชนดีเด่นทุกวันที่ 9 มีนาคม ซึ่งเป็นวันคล้ายวันเกิดของ ดร.ป๋วยที่ธนาคารแห่งประเทศไทย
ดร.มณเฑียร สอดเนื่อง
ดร.มณเฑียร สอดเนื่อง คณะอนุกรรมการส่งเสริมกองทุนสวัสดิการชุมชนระดับประเทศ กล่าวว่า เครือข่ายสวัสดิการชุมชนเกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2548 จนถึงปี 2567 จึงได้ขับเคลื่อนงานเพื่อดูแลประชาชนไม่ให้เกิดความเหลื่อมล้ำ และร่วมกับ พอช. ดำเนินการร่วมกันเพื่อทำให้ชุมชนเกิดความเข้มแข็ง ต่อมาจึงได้พูดคุยกับวิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ เพื่อยกระดับกองทุนสวัสดิการชุมชนให้เป็นเรื่องสำคัญจากฐานรากสู่นโยบาย จึงมีการประสานการทำงานร่วมกัน นำไปสู่การมอบรางวัลอาจารย์ป๋วย
ดร.มณเฑียร กล่าวต่อ รางวัลไม่ใช่เป้าหมาย รางวัลเป็นเพียงเครื่องมือที่จะทำให้เกิดคุณค่าทางสังคม ทำให้กองทุนสวัสดิการชุมชนมีการยกระดับ ทำให้สาธารณชนได้รับรู้ว่ากองทุนนี้เกิดจากชาวบ้าน โดยรัฐบาลและท้องถิ่นร่วมสนับสนุน นอกจากนี้ยังทำให้ชาวบ้านและชุมชนได้รู้จักแนวคิดของอาจารย์ป๋วย และนำไปสู่ความร่วมมือของหลายฝ่า หลักคิดของอาจารย์ป๋วย เป็นหลักคิดที่ถูกต้องกับสังคมไทยทั้งในปัจจุบันและอนาคต
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ วีรบูรณ์ วิสารทสกุล
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ วีรบูรณ์ วิสารทสกุล คณบดีวิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ กล่าวว่า วันที่ 9 มีนาคมทุกปี (วันคล้ายวันเกิด อ.ป๋วย) เป็นวันที่ระลึกถึง อ.ป๋วยที่ทำคุณประโยชน์ให้แก่สังคมไทยและสังคมโลก และมีการมอบรางวัลให้แก่บริษัทวิสาหกิจขนาดย่อมที่มีธรรมาภิบาล หลังจากนั้นจึงนำแนวคิด “คุณภาพแห่งชีวิต ปฏิทินแห่งความหวัง จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน” ของ อ.ป๋วย มาเป็นหลักการพิจารณามอบเป็นรางวัลให้แก่กองทุนสวัสดิการชุมชน คือ “รางวัลผู้สรรค์สร้างความมั่นคงของมนุษย์”
ซึ่งถือว่ารางวัลดังกล่าวถือเป็นเครื่องมือที่จะนำมาบอกเล่าและเป็นกรณีศึกษาให้อาจารย์ นักศึกษา และผู้ที่สนใจที่จะร่วมกันพัฒนาสังคม และนำมาส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ ความเข้าใจการเปลี่ยนของสังคม โดยเฉพาะนักศึกษาที่จะได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง เป็นการหล่อหลอมปลูกฝังตั้งแต่เยาวชน ให้เรียนรู้การพัฒนาที่ยั่งยืน ซึ่งวิทยาลัยฯ พร้อมที่จะให้การสนับสนุนการคัดเลือกองค์กรที่เหมาะสมที่จะได้รับรางวัลต่อไป
นายกฤษดา สมประสงค์ ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนฯ กล่าวว่า สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน หรือ พอช. มีภารกิจสําคัญคือการสร้างความเข้มแข็งให้กับองค์กรชุมชนและชุมชน ในการที่จะพัฒนาบนฐานของการพึ่งตนเอง สวัสดิการชุมชน เป็นอีกประเด็นหนึ่ง ที่เกิดจากการรวมตัวกันของพี่น้องประชาชน ในการที่อยากจะมีระบบสวัสดิการของตัวเองที่จะดูแลตัวเอง เติมเต็มกับสวัสดิการที่รัฐจัดให้ เพราะฉะนั้นชุมชนก็ลุกขึ้นมาเอาเงินมาสมทบร่วมกันจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชน ใช้เงินเป็นเครื่องมือ ในการรวมคนเข้าหากัน รวมถึงการคิดออกแบบการอยู่ร่วมกันของคนในชุมชน ซึ่งเป็นแนวทางในการดําเนินงานตามบทบาทภารกิจของ พอช. ที่จะต้องไปสร้างให้เกิดความเข้มแข็งของชุมชน โดยภายในปี 2579 พอช.ตั้งเป้าหมาย “ชุมชนท้องถิ่นมีความเข้มแข็งเต็มพื้นที่ประเทศไทย” ทั้งนี้ พอช.ได้ยึดหลักการ ‘จตุพลัง’ ตามแนวทางของอาจารย์ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม ผู้ก่อตั้ง พอช. ที่ให้ความสำคัญกับ 4 พลังความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เช่น พลังจากองค์กรชุมชน ผู้นำ ภาควิชาการ และภาคธุรกิจเอกชน ซึ่งล้วนเป็นพลังสำคัญที่จะร่วมกันขับเคลื่อนไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชน
“พอช. พร้อมที่จะหนุนเสริมกระบวนการการขับเคลื่อนงานครั้งนี้ให้ไปสู่เป้าหมาย โดยเติมเต็มพลังจากทุกภาคส่วนมาทำงานร่วมกับพี่น้องขบวนองค์กรชุมชน มาเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้ กระตุ้นให้ทุกภาคส่วนมาร่วมมือกัน โดย พอช.มีบุคลากร รวมทั้งงบประมาณที่จะหนุนเสริมการทำงาน เพื่อเดินไปข้างหน้า ให้พี่น้องประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี และมีความมั่นคงในการดำรงชีวิต” ผอ.พอช. กล่าว
10รางวัลองค์กร/กองทุนสวัสดิการชุมชนดีเด่น
นายปาลิน ธำรงรัตนศิลป์
นายปาลิน ธำรงรัตนศิลป์ ผู้แทนเครือข่ายสวัสดิการชุมชน กล่าวว่า การจัดประกวดรางวัลผู้สรรค์สร้างความมั่นคงของมนุษย์ฯ ปี 2567 มีวัตถุประสงค์ เพื่อยกย่อง เชิดชู องค์กร/กองทุนสวัสดิการชุมชนที่ดำเนินงานช่วยเหลือ ดูแลคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนอย่างโดดเด่นในด้านต่างๆ เสริมสร้างความเข้มแข็งของเครือข่ายและกองทุนสวัสดิการในพื้นที่ โดยเสริมกระบวนเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพของบริการ และขยายผลกองทุนให้เกิดขึ้นครอบคลุมทั่วประเทศ กระตุ้นให้รัฐบาล ภาคเอกชน และสังคมตระหนักถึงคุณค่าของแนวคิดเรื่อง “คุณภาพชีวิตปฏิทินแห่งความหวัง : จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน” และร่วมนำไปสู่การพัฒนานโยบาย ระบบปฏิบัติการด้านสวัสดิการให้ประชาชน และชุมชนเข้าถึงได้อย่างทั่วถึงเหมาะสม แบ่งออกเป็น 10 ประเภทๆ ละ 1 รางวัล ประกอบด้วย ประเภทที่ 1. ด้านการพัฒนาครอบครัว แม่และเด็ก 2. ด้านการพัฒนาสุขภาพ ความมั่นคงทางอาหาร 3. ด้านการพัฒนาสังคมสูงวัย 4. ด้านการพัฒนาการศึกษา การเรียนรู้ ทักษะการดำรงชีวิต 5. ด้านการดูแลสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ 6. ด้านการพัฒนาสัมมาชีพในชุมชน 7. ด้านการสร้างความมั่นคง ความปลอดภัย 8. ด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัย ที่ดินทำกิน 9. ด้านการสร้างสังคมที่เป็นธรรม และ 10. ด้านการฟื้นฟูวิถีวัฒนธรรมและสุนทรียะ
