วันที่ 12 -13 กันยายน 2567 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนร่วมกับสหกรณ์บ้านมั่นคงและองค์กรการเงินชุมชนทั่วประเทศจัดเวทีสรุปบทเรียนองค์กรผู้ใช้สินเชื่อปี 2567 โดยมีองค์กรสินเชื่อจาก 18 กลุ่มจังหวัดเข้าร่วม เพื่อหาแนวทางการแก้ไขและขับเคลื่อนในปี 2568
ดร.จรรยา กลัดล้อม กรรมการบริหารสถาบันฯ ได้กล่าวถึงความสำคัญของเรื่องนี้ว่า คณะกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์กรมหาชน) ได้เล็งเห็นความสำคัญของเรื่องนี้และ พอช.มีสินเชื่อสนับสนุนองค์กรชุมชนหลายประเภท เช่น สินเชื่อองค์รวม สินเชื่อร่วมทุน ถ้าองค์กรชุมชนมีความเข้มแข็ง สามารถยกระดับเป็นธุรกิจได้ พอช.มีสินเชื่อที่จะช่วยเสริมความคล่องตัวทางการเงิน ทำให้ชุมชนมีอาชีพ และ พอช. ให้การสนับสนุนด้านความรู้ การตลาด และการแก้ปัญหาเรื่องสินเชื่อนั้น พอช.จะเอื้ออำนวยเรื่องการเงิน บี องค์ความรู้ เป็นพี่เลี้ยงอย่างใกล้ชิด
ดร.สุนทร คุณชัยมัง กรรมการมูลนิธิยูนุส ประเทศไทย (Yunus Foundation) วิทยากรได้ให้ความรู้เรื่อง “การจัดการหนี้และการเงินโดยกลไกของชุมชนเข้มแข็ง-ข้อสังเกตจากประสบการณ์นักวิจัย” โดยรวบรวมการดำเนินงานจากประเทศบังคลาเทศ โดยการก่อตั้งธนาคารหมู่บ้าน ชื่อว่า Grameen bank การก่อตั้งโดย มูฮัมหมัด ยูนูส (Muhummud Yunus) ที่ได้รับรางวัลโนเบล ในปี 2006 สาขาสันติภาพ ซึ่งได้พิสูจน์ให้เห็นว่า ครอบครัวคนยากจน สามารถออมเงิน กู้เงิน และจ่ายคืนเงินกู้พร้อมดอกเบี้ยตรงตามเวลา
การแก้ปัญหาการขนส่งสินค้าของยูนิลิเวอร์ในประเทศอินเดีย ซึ่งมีความยากลำบาก ทำให้บริษัทเปลี่ยนวิธีการเป็นการชักชวนร้านค้าในชุมชนเป็นตัวแทนจำหน่าวย ส่งเสริมการออมเงิน และสมทบให้อีกหนึ่งเท่าให้ทำร้านค้าชุมชน ขายสินค้าจนกลายเป็นสาขาของยูนิลิเวอร์และการดำเนินงานของ Nwtf :Negros Women For Tomorrow Foundation ซึ่งได้เปรียบเทียบให้เห็นถึงการทำงานในองค์กรนานาชาติและการทำงานด้านที่อยู่อาศัยของ พอช.ว่ามีความคล้ายคลึงกัน และ พอช.สามารถนำประสบการณ์เหล่านี้มาปรับให้เข้ากับการทำงานของพอช.ได้โดยเฉพาะการตั้งธนาคารสำหรับคนยากจน
คุณสิน สื่อสวน ผู้ทรงคุณวุฒิด้านองค์การการเงินชุมชน ได้ให้หลักคิดในการทำงานเพื่อแก้ไขปัญหาเรื่องนี้ไว้ว่า พอช.เกิดจากปัญหาที่คนจนไม่สามารถเข้าถึงเงินในระบบได้ และไม่ใช่แค่การมากู้เงิน แต่ให้โอกาสในการเอาเงินไปทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น พอช.เชื่อในพลังกลุ่ม ถ้ารวมกลุ่มได้ สามารถสร้างพลังได้ ชุมชนที่จะเข้มแข็งได้ต้องมีเศรษฐกิจที่ดี เศรษฐกิจครัวเรือนต้องดีจึงจะคิดเรื่องการพัฒนาได้ การแก้ปัญหา ตามเงินอย่างเดียว ไม่ได้ทั้งเงินและไม่ได้ทั้งคน ได้ความเกลียดชังกลับมา ต้องไปด้วยความห่วงใยหาทางออกด้วยกัน
จากนั้นเป็นเวทีแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ความรู้จากการแก้ไขปัญหาสินเชื่อจาก สหกรณ์บ้านมั่นคงเมืองชุมแพที่ได้ดำเนินโครงการ “ฟาร์มแห่งคุณค่า เครือข่ายเมืองชุมแพ จังหวัดขอนแก่น” สหกรณ์บ้านมั่นคงพัทลุงดำเนินโครงการ “คลินิกแก้หนี้” สหกรณ์เคหสถานสิรินทร์และเพื่อน ดำเนินการเป็นธนาคารชุมชนให้สมาชิกกู้ยืมไปสร้างอาชีพ เครือข่ายสิ่งแวดล้อมเมืองลำพูนได้รับงบมิยาซาวานำมาพัฒนาอาชีพทำโคมไฟใช้ในงานบุญส่งขายในจังหวัดลำพูนและภาคเหนือ สหกรณ์เคหสถาน ณ หน้ามอตาก ที่ถูกยุบเลิกสหกรณ์แต่สามารถลุกขึ้นมาจัดตั้งใหม่ได้
และจากการระดมความคิดเห็นจากผู้เข้าร่วมประชุม ได้แนวทางการขับเคลื่อนเพื่อแก้ปัญหาสินเชื่อดังนี้
- การพัฒนาทุนภายใน คือ ทุนมนุษย์ ทรัพยากร ทุนเงิน โดยมีการปลูกฝังอุดมการณ์สหกรณ์ให้กับสมาชิก มีแผนส่งเสริมการออมทรัพย์ ออมหุ้นและการออมอื่นๆ แก้หนี้นอกระบบ
- กลไกการสนับสนุนการพัฒนาและติดตาม แบ่งเป็นกลไกระดับชุมชน ระดับจังหวัด ระดับกลุ่มจังหวัด ระดับภาค ระดับกลางเพื่อดูภาพรวม ฟื้นฟูเครือข่ายเมือง, เขต แบ่งทีมทำงานเพื่อสนับสนุนช่วยเหลือกัน ประชุมอย่างต่อเนื่องทุกเดือน
- แผนพัฒนาองค์กร มีแผนแก้ปัญหาภายใน แผนก่อสร้าง แผนพัฒนาคุณภาพชีวิต เชื่อมโยงงบประมาณในทุกระดับ
- ข้อเสนอแนะต่อ พอช. ดังนี้
- ลดดอกเบี้ยให้กับองค์กรที่กำลังฟื้นฟู
- จัดอบรมความรู้ให้กับสหกรณ์ สนับสนุนเครื่องมือในการทำงาน
- พอช สนับสนุนงบประมาณในการพัฒนาองค์กร ตามแผนที่เสนอไว้ 59 องค์กร
- ให้ความสำคัญกับโครงการพัฒนารายองค์กร แผนพัฒนาคุณภาพชีวิต โดยให้มีระบบการเสนอโครงการที่สะดวกมากยิ่งขึ้น
- เสริมศักยภาพองค์กรด้านการบริหารจัดการในระดับภาค
- สนับสนุนการพัฒนาคนรุ่นใหม่สู่กระบวนการ การมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการหนี้และการเงิน
- สนับสนุนองค์กรที่ชำระหนี้ครบตามสัญญา ต่อยอดอาชีพ (ธุรกิจชุมชน)”พื้นที่ครูดูแลน้อง”
