จังหวัดสุพรรณบุรี : วันที่ 16 กรกฎาคม 2567 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) โดยสำนักงานภาคกลางและตะวันตก ร่วมกับคณะประสานงานขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสุพรรณบุรี และคณะทำงานสภาองค์กรชุมชนตำบลห้วยขมิ้น จัดเวทีสังเคราะห์ข้อมูลกลุ่มผู้เปราะบางและทบทวนแผนพัฒนาชุมชนที่ดีระยะ 5 ปี ในพื้นที่หมู่ที่ 5 ตำบลห้วยขมิ้น อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี ณ ที่ทำการสถาบันการจัดการเงินทุนชุมชนบ้านพุบ่อง หมู่ที่ 5 ตำบลห้วยขมิ้น โดยมีผู้นำชุมชนตำบลห้วยขมิ้น ภาคีการพัฒนาในพื้นที่ และกลุ่มเปราะบาง เข้าร่วมประมาณ 30 คน
ด้วยเครือข่ายขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสุพรรณบุรี วางแนวทางการพัฒนาอำเภอบูรณาการ โดยคัดเลือกอำเภอด่านช้าง เป็นพื้นที่เรียนรู้กลางของจังหวัด ซึ่งภายหลังการสนับสนุนงบประมาณโครงการ ปี 2567 จาก พอช. จำนวน 2 โครงการ ได้แก่ เสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนท้องถิ่นสู่ความมั่นคงของมนุษย์ตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงด้วยระบบข้อมูล TPMAP และข้อมูลที่เกี่ยวข้อง และโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้มีรายได้น้อยในเมืองและชนบท งบประมาณรวม 460,000 บาท (สี่แสนหกหมื่นบาทถ้วน) ครบคลุมพื้นที่อำเภอด่านช้างจำนวน 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลห้วยขมิ้น ตำบลหนองมะค่าโมง ตำบลองค์พระ ตำบลวังยาว และตำบลวันคัน
กระบวนการในวันนี้ เริ่มต้นจากนายเนตร ปิ่นแก้ว ประธานคณะประสานงานขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสุพรรณบุรี กล่าวให้กำลังใจผู้นำชุมชนและกลุ่มเปราะบางในชุมชนพื้นที่หมู่ 5 ตำบลห้วยขมิ้น โดยที่ผ่านมาการขับเคลื่อนงานอย่างเป็นรูปธรรมของตำบลห้วยขมิ้น เช่น การแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน การพัฒนาระบบเศรษฐกิจและทุนชุมชน ฯลฯ ล้วนสะท้อนให้เห็นศักยภาพของผู้นำชุมชนและการช่วยเหลือร่วมมือกันของคนในตำบล ซึ่งถือเป็นตัวอย่างที่สามารถยกระดับให้เป็นพื้นที่เรียนรู้กลางของจังหวัดสุพรรณบุรี ในการยกระดับการพัฒนาของตำบล ตั้งแต่การเชื่อมโยงระบบข้อมูลกลุ่มเปราะบางระหว่างข้อมูล TP MAP, THAI QM และข้อมูลการสำรวจของชุมชน สู่การออกแบบและทบทวนแผนพัฒนาชุมชนที่ดี ระยะ 5 ปี รวมถึงยกระดับคุณภาพชีวิตให้กับผู้มีรายได้น้อยหรือกลุ่มเปราะบางในตำบล และเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนท้องถิ่นแบบบูรณาการด้วย
นางสาวพัชร เอี่ยมพ่วง หัวหน้างานปฏิบัติการชุมชน พอช. นำเสนอความสำคัญในการยกระดับครัวเรือนเปราะบางให้มีคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น รวมถึงจัดกระบวนการตรวจสอบและทบทวนรายชื่อครัวเรือนเปราะบางที่อยู่ในฐานระบบของส่วนราชการ จำนวน 63 คน ร่วมกับผู้นำชุมชนในพื้นที่ให้มีความถูกต้องแม่นยำ กระบวนการดังกล่าว มีการวิเคราะห์ข้อมูลรายครัวเรือน เพื่อรับทราบสภาพปัญหา อาชีพและรายได้ การจัดประเภทสมาชิกในครัวเรือน และการประเมินสภาพความเป็นอยู่ในเบื้องต้น ซึ่งพบว่า เป็นครัวเรือนที่ไม่ตกมิติด้านรายได้ จำนวน 5 ครัวเรือน เป็นครัวเรือนที่ไม่ตกมิติด้านรายได้แต่มีบุคคลในภาวะพึ่งพิง (ลำดับ 0) จำนวน 46 ครัวเรือน เป็นครัวเรือนที่มีรายได้น้อยและมีปัญหาที่อยู่อาศัย (ลำดับ 1) จำนวน 6 ครัวเรือน เป็นครัวเรือนที่มีรายได้น้อยและมีบุคคลที่อยู่ในภาวะพึ่งพิงมากกว่า 2 คน (ลำดับ 3) จำนวน 1 ครัวเรือน และเป็นครัวเรือนที่มีรายชื่อซ้ำ จำนวน 5 ครัวเรือน
ต่อมากระบวนการในช่วงบ่าย ได้รับความร่วมมือจากกลุ่มเปราะบางในพื้นที่หมู่ที่ 5 ตำบลห้วยขมิ้น เข้าร่วมการแลกเปลี่ยนการวิเคราะห์ศักยภาพ (SWOT) ของคนในชุมชนหมู่ที่ 5 ตำบลห้วยขมิ้น โดยมีรายละเอียดดังนี้
– จุดแข็ง (Strength) ได้แก่ ผู้นำชุมชนมีความสามัคคีและคนในชุมชนมีน้ำใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน การมีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ เช่น น้ำผุด ประปาภูเขา ป่าไม้ ป่าชุมชน เป็นต้น รวมถึงเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ เช่น อุทยานแห่งชาติพุเตย เป็นต้น และกลุ่มอาชีพ เช่น กลุ่มพริกแกง กลุ่มพวงหรีด กลุ่มจักสาน เป็นต้น ซึ่งสามารถสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน
– จุดอ่อน (Weakness) ได้แก่ ปัญหายาเสพติดในชุมชน ที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิ์ เนื่องจากส่วนใหญ่เป็นที่ดิน ส.ป.ก. ทำให้ประชาชนไม่สามารถนำเป็นหลักประกันในการกู้สินเชื่อได้ รวมถึงยังมีผู้มีรายได้น้อยในตำบล อันเนื่องมาจากปัญหาหนี้สินครัวเรือนและรายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่าย ซึ่งส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำไร่มันสำปะหลังและไร่อ้อย ซึ่งปัจจุบันประสบปัญหาราคามันสำปะหลังตกต่ำ ในขณะเดียวกันต้นทุนการผลิตทางการเกษตรสูงขึ้น เช่น ปุ๋ย ยา น้ำมัน แรงงาน เป็นต้น
– โอกาส (Opportunities) ได้แก่ หน่วยงานของรัฐในพื้นที่ให้ความร่วมมือในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาชุมชนท้องถิ่น เช่น การแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน การพัฒนาอาชีพ เป็นต้น อีกทั้ง การเป็นเส้นทางเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยว จึงมีโอกาสที่จะสามารถพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวหรือตลาดชุมชน เพื่อสร้างรายได้ในอนาคต
– อุปสรรค (Threats) ได้แก่ การกำหนดนโยบายภาครัฐที่เป็นอุปสรรคต่อการดำรงชีวิตของประชาชน เช่น ข้อจำกัดเกี่ยวกับกฎหมายที่ดิน ส.ป.ก ที่ส่งผลต่อการค้ำประกันสินเชื่อ วิกฤตเศรษฐกิจส่งผลต่อสินค้าอุปโภคและบริโภคมีราคาสูงขึ้น ฯลฯ รวมถึงการสนับสนุนงบประมาณโครงการของส่วนราชการไม่ต่อเนื่อง เช่น ธนาคารขยะ การพัฒนาอาชีพ ฯลฯ
นอกจากนี้ ยังร่วมกันวางแนวทางการพัฒนาพื้นที่ รายละเอียดดังนี้
– ด้านเศรษฐกิจ ได้แก่ สร้างอาชีพเสริมและส่งเสริมการพัฒนาสินค้าชุมชน เช่น ปศุสัตว์ จักสาน เป็นต้น การส่งเสริมตลาดนัดของชุมชน การพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการประกอบอาชีพ ปรับปรุงและส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวชุมชน และส่งเสริมการปลูกผักสวนครัวรั้วกินได้
– ด้านสังคมและคุณภาพชีวิต ได้แก่ การส่งเสริมสุขภาพคนในชุมชน การบำบัดผู้ติดยาเสพติดในชุมชน การส่งเสริมและอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีลาวครั่ง การพัฒนาและจัดตั้งโรงเรียนผู้สูงอายุ การปรับปรุงระบบประปาหมู่บ้าน และการติดตั้งหาเตือนภัยของชุมชน
– ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ การทำฝาชลอน้ำเพื่ออนุรักษ์ความอุดมสมบูรณ์ การทำธนาคารน้ำใต้ดิน และการอนุรักษ์พื้นที่ป่าชุมชน
– ด้านนโยบายของรัฐที่ส่งผลกระทบต่อชุมชน ได้แก่ การผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบายในการผ่อนปรนกฎหมายที่ดิน ส.ป.ก. เพื่อการประกอบอาชีพ
ทั้งนี้ จากกระบวนการเรียนรู้ข้างต้น จะนำสู่การจัดกระบวนการระดับหมู่บ้านในพื้นที่ตำบลห้วยขมิ้นทั้ง 16 หมู่บ้าน และอีก 4 ตำบลในพื้นที่อำเภอด่านช้างต่อไป
ศรสวรรค์ เฉลียว รายงาน
