ระหว่างวันที่ 26-28 เมษายน 2567 ณ ตำบลคลองใหญ่ อำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด สำนักงานภาคกรุงเทพฯ ปริมณฑลและตะวันออก สำนักพัฒนาที่อยู่อาศัยเมืองและชนบท ร่วมกับเครือข่ายภาค เครือข่ายที่อยู่อาศัยจังหวัดตราด สภาองค์กรชุมชนตำบลคลองใหญ่ ผู้เดือดร้อนตำบลคลองใหญ่ร่วมปฏิบัติการจัดทำฐานข้อมูลชุมชนเพื่อวางแผนการพัฒนาระดับตำบลทุกมิติ ภายใต้ความร่วมมือของท้องที่ท้องถิ่น และเครือข่ายภาคีสถาบันการศึกษาฯ
ตำบลคลองใหญ่ เป็นที่ราบ ที่ราบเชิงเขา พื้นที่ทะเล และเทือกเขา ทิศตะวันออก: เทือกเขาสูง (เทือกเขาบรรทัด) ป่าดิบชื้น ทิศใต้: หมู่เกาะต่างๆ บริบทพื้นที่โดยส่วนใหญ่เป็นป่าบนเขาและทะเล มีสิ่งปลูกสร้างค่อนข้างแออัด เนื่องจากเป็นพื้นที่แคบ แบ่งชุมชนออกเป็น 9 หมู่บ้าน ประชากร ประมาณจำนวน 9,252 คน 3,445 ครัวเรือน อาชีพส่วนใหญ่ทำการประมง รับจ้าง
โดยมีเป้าหมายที่สำคัญในการจัดกระบวนการในครั้งนี้คือ เพื่อให้ชุมชนสามารถใช้ฐานข้อมูลตำบลในการวางแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยและคุณภาพชีวิตระดับตำบลได้ รวมถึงเกิดทีมเครือข่ายชุมชนที่สามารถปฏิบัติการ ขับเคลื่อนงานในพื้นที่ และเกิดการพัฒนาศักยภาพเครือข่ายในจัหวัด เครือข่ายภาคในการถ่ายทอด แลกเปลี่ยนการทำงานโครงการ โดยใช้เครื่องมือและกระบวนการที่สำคัญคือ การพัฒนาฐานข้อมูลชุมชน-ตำบล ผ่านเครื่องมือโคครีเอท (co-create thailand) การวิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่ SWOT ตำบลคลองใหญ่ และการลงพื้นที่สำรวจชุมชน (mapping & survey) โดยใช้แผนที่ทำมือ การจับพิกัดตำแหน่งที่ตั้งประกอบการลงพื้นที่สำรวจ รวมถึงการสร้างทีมทำงานรายหมู่บ้าน เพื่อให้ชุมชนเป็นเป็นหลักในการพัฒนาทั้งตำบลคลองใหญ่
ซึ่งการจัดกระบวนการแบ่งเป็น 3 ช่วง
ช่วงแรก ได้ทำความเข้าใจและตอกย้ำแนวทางสำคัญการใช้ฐานข้อมูลเพื่อการวางแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยและคุณภาพชีวิต ภายใต้โครงการบ้านมั่นคง และนำเสนอผลการวิเคราะห์ชุมชนและการออกแบบภูมิสถาปัตย์ โดย ทีมอาจารย์และนักศึกษาคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ซึ่งเป็นภาคีสถาบันการศึกษาที่เชื่อมโยงการทำงานร่วมกับพอช. รวมถึงการวิเคราะห์นโยบายภาครัฐ ผลกระทบจากแผนพัฒนา แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่เพื่อให้ตำบลได้ตระหนักถึงและเตรียมรับมือกับสิ่งที่จะเกิดขึ้นในพื้นที่ จากนั้นแบ่งกลุ่มทำกระบวนการวิเคราะห์พื้นที่โดยใช้แผนที่และการระดมความคิดเห็น SWOT ตำบลคลองใหญ่ ซึ่งพบว่า ปัญหาสำคัญในพื้นที่ คือ 1.ที่อยู่อาศัย/บ้าน ทรุดโทรม 2.ที่ดินทำกิน 3.เศรษฐกิจ อาชีพ รายได้ 4.ระบบสาธารณูปโภค น้ำ/ไฟ/ถนน และสิ่งที่ 5.ทรัพยาการธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม/ขยะ และสิ่งที่ชุมชนอยากพัฒนา คือ 1.ซ่อม/สร้างบ้าน ใหม่ให้ดีกว่าเดิม 2. อยากมีที่ดินทำกิน 3. มีอาชีพ มีรายได้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดี 4.พัฒนาสิ่งแวดล้อม/ฟื้นฟูทรัพยากรให้ดีขึ้น
ช่วงที่ 2 การลงพื้นที่สำรวจชุมชนรายหมู่ 9 หมู่บ้าน โดยแบ่งบทบาทจัดทีมลงทำงาน และลงพื้นที่ใช้เครื่องมือแบบสำรวจตามแบบฟอร์มรายครัวเรือนโคครีเอท แผนที่ทำมือในการจัดทำบ้านรายหลังเพื่อแสดงการอยู่อาศัยใชหมู่บ้าน รวมถึงการจับพิกัด ตำแหน่งบ้านรายหลัง โดยใช้แอป Ling ขณะเดียวกันได้แบ่งทีมข้อมูลเพื่อเรียนรู้การจัดทำข้อมูลโดยใช้เครื่องมือในระบบ co-create thailand ในการบันทึกข้อมูลรายหมู่บ้าน ภายหลังจากการเก็บข้อมูลแบบสำรวจได้ครบถ้วน
ช่วงที่ 3 สรุปผลการลงพื้นที่ โดยให้แต่ละชุมชนนำเสนอรายหมู่บ้าน และมีการวางแผนการทำงานร่วมกันต่อ ซึ่งหลังจากนี้ชุมชนจะดำเนินการสำรวจข้อมูลให้ครบถ้วนทั้งตำบล เนื่องจากเป็นพื้นที่ใหญ่ต้องใช้ระยะเวลาในการดำเนินงาน ก่อนจะนัดหมายสรุปข้อมูลเพื่อวางแผนการพัฒนาต่อไป
