พอช. / วันนี้ (7 มิถุนายน) มีการประชุมคณะทำงานพัฒนาที่อยู่อาศัยผู้มีรายได้น้อยที่ได้รับผลกระทบจากรางและที่ดินรถไฟ ครั้งที่ 3/2566 โดยมีนายสยาม นนท์คำจันทร์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ/ประธานคณะทำงานฯ เป็นประธานการประชุม โดยมีคณะทำงานประกอบด้วย ผู้ทรงคุณวุฒิ คณาจารย์ มูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย ผู้แทนเครือข่ายชุมชนที่เป็นคณะทำงาน เข้าร่วมการประชุมทั้งในห้องประชุมและผ่านระบบออนไลน์ โดยในวันนี้มีผู้แทนการรถไฟแห่งประเทศไทย นายเจตนา วุฒิญาณ ผู้อำนวยการศูนย์จัดการกรรมสิทธิ์ที่ดิน1 (การรถไฟแห่งประเทศไทย) และคณะเข้าร่วมการประชุมด้วย โดยในที่ประชุมมีรายละเอียดดังนี้
นายสยาม ประธานในที่ประชุมได้แจ้งที่ประชุมเพื่อทราบ ดังนี้ 1.เรื่องการปรับปรุุงคำสั่ง พอช.ที่เกี่ยวกับคณะทำงานฯ และประกาศ พอช. เรื่องแนวทางและหลักเกณฑ์การสนับสนุนผู้มีรายได้น้อยที่ได้รับผลกระทบจากการพัฒนาระบบรางฯ 2.สถานการณ์ในที่ดิน รฟท. กรณีชุมชนวัดใหม่ยายมอญ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพฯ ถูก รฟท. และผู้เช่าช่วงฟ้องร้อง โดย พอช. แถลงคำร้องต่อศาลเพื่อพิจารณาช่วยเหลือการฟ้องร้องและให้มีการไกล่เกลี่ยการรื้อถอนเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนให้สมาชิกเบื้องต้น
3.สถานการณ์ในที่ดิน รฟท. กรณีไฟไหม้ชุมชนหลังโรงปูน เขตห้วยขวาง กรุงเทพฯ พอช. ดำเนินการช่วยเหลือในเบื้องต้นด้านที่พักชั่วคราว และการส่งเสริมให้เกิดการจัดทำผังชุมชนเพื่อเสนอ รฟท.
ส่วนวาระสำคัญในการประชุมวันนี้ ประกอบด้วย 1.การบริหารสัญญาเช่าที่ดินการรถไฟแห่งประเทศไทย โดย นายเจตนา วุฒิญาณ ผู้แทน รฟท ได้แจ้งข้อมูลแนวทางหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการ รฟท.เห็นชอบเมื่อ 19 พฤษภาคม 2566 ในการใช้ที่ดินรถไฟ เพื่อให้ชุมชนได้พัฒนาที่อยู่อาศัยตามแนวทางโครงการบ้านมั่นคง ภายใต้ครัวเรือนที่ พอช.เสนอต่อ ครม.อยู่ที่ 27,084 ครัวเรือน และหารือชุมชนเดิมที่ค้างค่าเช่า จำนวน 61 ชุมชน เพื่อให้สมารถพัฒนาโครงการใหม่ไปพร้อมๆ
โดยเงื่อนไขของการรถไฟ คือ ภายในระยะ 20 เมตรแรก ไม่สามารถอยู่อาศัยได้ เนื่องจากเป็นระยะปลอดภัยในการเดินรถไฟ ระยะ 21 เมตรหลัง แต่ไม่เกิน 40 เมตร สามารถเช่าที่ดินได้ 3 ปี โดยพิจารณารายกรณีไป ส่วน 40 เมตรหลังจากสันราง สามารถเช่าได้ 30 ปี โดย พอช.จะต้องควบคุมการใช้ที่ดินให้ตรงกับวัตถุประสงค์เพื่อการอยู่อาศัยของผู้มีรายได้น้อย การป้องกันยาเสพติด และทำให้ชุมชนไม่เป็นชุมชนแออัด
พอช.จะต้องจัดรูปแปลงให้เป็นระเบียบเรียบร้อย มีความสะอาด รืัอสร้างใหม่ ไม่กระจัดกระจาย มีเนื้อที่ไม่เกิน 50 ตารางเมตรต่อครอบครัว พื้นที่ส่วนกลางประมาณร้อยละ 30 มีผังใหม่ประกอบการเช่า มีถนน มีรั้วล้อมรอบแปลงเช่า การเช่าถือประโยชน์ของรถไฟเป็นหลัก การป้องกันปัญหาชุมชนที่ย้ายไปใหม่ที่จะเป็นปรปักษ์กับชุมชนรอบข้าง
นอกจากนี้ พอช.จะต้องดำเนินการจัดทำข้อมูลหัวหน้าครอบครัวที่ดินรถไฟให้เสร็จสิ้นภายใน 1 ปี ( 19 พฤษภาคม 2567) และการดำเนินการยื่นเรื่องขอเช่ากับการรถไฟ จะต้องมีผังใหม่ประกอบด้วย และต้องดำเนินการยื่นเรื่องขอเช่าให้เสร็จสิ้นภายในปี 2571 การรถไฟแห่งประเทศไทยจะมีกลไกใน 5 ภูมิภาคเพื่อกำกับการดำเนินการตามแนวทางข้างต้น
การประชุมครั้งนี้ ที่ประชุมมีความเห็นว่า ควรมองเรื่องนี้เป็นการแก้ไขปัญหาร่วมระหว่างหน่วยงาน พอช. และรฟท. และหารือระดับนโยบายร่วมกัน ใช้เรื่องการขับเคลื่อนเป็นเครื่องมือสร้างพื้นที่และการมีส่วนร่วมของคนทุกคนในชุมชน การผลักดันการใช้ที่ดินรถไฟแก้ปัญหาคนจนในเมืองร่วมกัน และการเร่งการแก้ไขปัญหาค่าเช่าที่ดินค้างในสัญญาเช่าที่ดินเดิม ใน 62 สัญญา
2.ขั้นตอนประกอบการพิจารณาสิทธิ์กลุ่มเป้าหมายผู้ที่ได้รับผลกระทบจากระบบรางทั้วประเทศ เพื่อให้การทำงานไปในทิศทางเดียวกัน เป็นต้น
ทั้งนี้ที่ประชุม ได้พิจารณาหลักเกณฑ์การพิจารณาสิทธิ์กลุ่มเป้าหมาย ขั้นตอนการพิจารณาสิทธิ์ แนวทางการสำรวจข้อมูล ตารางสรุปการสำรวจข้อมูลและแบบยืนยันการเข้าร่วมโครงการ ได้มีการปรับปรุงเพิ่มเติมและมอบฝ่ายเลขาไปดำเนินการตามความเห็นของที่ประชุมต่อไป
