สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน / วันนี้ 23 มีนาคม 2565 เวลา 09.30 น. สำนักพัฒนานวัตกรรมชุมชนจัดการความรู้และสื่อสาร ได้จัดเวทีระดมความคิดเห็นและข้อเสนอแนะเพื่อวางทิศทาง (ร่าง) แผนวิจัยฯ เป็นครั้งที่ ออกแบบแผนร่วมกับ ขบวนองค์กรชุมชน 5 ภูมิภาค โดยมีผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ พอช. และพี่น้องขบวนองค์กรชุมชนทั้ง 5 ภาค เข้าร่วมประชุม กว่า 20 คน ณ ห้องรับรอง ห้องประชุม ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม ชั้น 1 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน) และ Online ผ่านระบบ Zoom meeting
นางสาวสุธิดา บัวสุขเกษม หัวหน้าสำนักพัฒนานวัตกรรมชุมชนจัดการความรู้และสื่อสาร กล่าวชี้แจงวัตถุประสงค์การจัดประชุม ว่า วันนี้เป็นครั้งที่ 4 สำหรับเวทีจัดทำแผนพัฒนา วิจัย นวัตกรรมขุมชนจัดการความรู้และสื่อสาร ร่วมกันจัดทำแผนระยะ 5 ปี เป้าหมาย ปี 2566-2570 ในส่วนของพี่น้องขบวนองค์กรชุมชนน่าจะได้มีการออกแบบแผนไว้บ้างแล้ว ผ่านงานวิชาการและงานสื่อสารของพอช. ทั้งในส่วนของงานพอช.เอง และงานของขบวนองค์กรชุมชน แต่อาจจะยังไม่เพียงพอ ปัจจุบันหน่วยงานรัฐหรือเอกชน มีการสนับสนุนงานวิจัย นวัตกรรมมากขึ้น เช่น NIA งานวิจัยที่ สก.สว. สนับสนุนผ่านกระทรวง พม.ในการสนับสนุนงานวิจัย บพท.ก็เช่นกัน จะทำอย่างไรให้งานเป็นระบบ และสามารถนำมาเป็นวิสัยทัศน์ในการปฏิบัติงานในอนาคตได้ ที่ผ่านมามีเวทีไปแล้ว 3 ครั้ง 1)อดีตผู้บริหาร จนท.ที่เกี่ยวข้อง 2)นักวิชาการ 3)นักสื่อสารมวลชน เพื่อแลกเปลี่ยนและรับฟังข้อเสนอแนะเพื่อนำมาวิเคราะห์จัดทำแผนพัฒนาฯต่อไป
บริบทงานนวัตกรรมชุมชนจัดการความรู้-เป็นมา เป็นอยู่ เป็นไป ของ พอช.
นางสาวพัชรลดา จุลเพชร หัวหน้างานพัฒนาองค์ความรู้ และทีม KM กล่าวว่า สิ่งที่เราจะคุยกันในวันนี้คือ การทบทวนภารกิจพอช. การพัฒนาศักยภาพขบวนองค์กรชุมชน ยกระดับการพัฒนาด้านสารสนเทศและสื่อประชาสัมพันธ์
การเชื่อมโยงยุทธศาสตร์ชาติ SDGs และยุทธศาสตร์ของกระทรวง พม. นำมาสู่วิสัยทัศน์ของ พอช. การพัฒนาศักยภาพคนในขบวนองค์กรชุมชน สถาการณ์ที่ผู้สูงอายุมีเพิ่มมากขึ้น การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศคาดเดาได้ยาก เศรษฐกิจการเมืองระหว่างประเทศ ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ทำให้เราต้องดำเนินงานให้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลง เป้าหมายที่ตรงกับ พม.และ พอช. คือ การลดความเหลื่อมล้ำ
ช่วงระดมความคิดเห็น ทิศทาง ข้อเสนอแนะ (ร่าง) แผนพัฒนา วิจัย นวัตกรรมชุมชน จัดการความรู้และการสื่อสาร 5 ปี (พ.ศ. 2566 – 2570)
ผุ้นำชุมชนภาคใต้
นางวารุณี ธารารัตนากุล ผู้นำขบวนองค์กรชุมชน จ.ภูเก็ต กล่าวว่า จากประสบการณ์การทำงาน ในระยะแรก ๆ การใช้ข้อมูลในการสื่อสาร ทำให้เห็นว่าหากเรามีข้อมูลและรูปแบบการสื่อสารที่ชัดเจน จะสามารถสื่อสารยังชาวบ้านและคณะกรรมการต่าง ๆ ได้ดี เรามีสื่อหลายรูปแบบ เช่น แผ่นพับ VDO ใช้ภาษาง่าย ๆ ชัดเจน และสามารถสื่อสารไปยังระดับนโยบายได้ด้วย ระบบข้อมูลการสื่อสารมีความสำคัญในการของบประมาณจากหน่วยงานต่าง ๆ
ประเด็นงานต่างๆ เช่นงานที่อยู่อาศัย งานสวัสดิการชุมชน ในแต่ละประเด็นควรจะยกระดับให้เป็น
นวัตกรรม การจะหนุนเสริม ค้นหาคนในพื้นที่ เพื่อยกระดับเป็นนวัตกรรมชุมชนเป็นเรื่องสำคัญ ชุมชนทำงานเยอะมาก แต่ยังขาดเรื่องการสื่อสารของพื้นที่ของตนเอง ตอนนี้ชุมชนพยายามถ่ายภาพ และส่งข้อมูลไปยังสนง.ภาคเพื่อสื่อสาร หากงานสื่อสาร มีแผนงาน 3-5 ปี น่าจะสามารถยกระดับการสื่อสารและงานวิจัยได้ในอนาคต
ปัญหาเรื่องคนรุ่นใหม่ในพื้นที่ภาคใต้ ส่วนใหญ่ที่ทำงานในชุมชนเมื่อทำงานได้แล้ว ข้อเสียสำหรับชุมชน คือ อาจถูกหน่วยงานอื่นดึงตัวไป แล้วไม่ได้ทำงานกับชุมชนต่อ
งานวิจัย ที่สร้างการความร่วมมือระหว่างชุมชนกับนักวิจัยไปพร้อมกัน จะทำให้พี่น้องเข้าใจในบริบทพื้นที่ตัวเองมากขึ้นอีกด้วย
นายเอกณัฐ บุญยัง ผู้แทนสภาองค์กรชุมชนตำบล จ.กระบี่ กล่าวว่า งานสภาองค์กรชุมชนปีนี้ มีเรื่องการจัดการความรู้กับการสื่อสารธารณะ ทำเรื่องการสร้างบรรทัดฐานของขบวนองค์กรชุมชน
สิ่งที่เราต้องทบทวนคือ เรื่องกระบวนการ 1. ไปศึกษาพื้นที่เดิม 2.ลงไปแต่ละพื้นที่ไปศึกษากรอบประเพณีวัฒนธรรม หากมีพื้นที่ในการศึกษร่วมกันจะดีมาก
งานข้อมูล การจัดเก็บ รวบรวม สังเคราะห์ วิเคราะห์ งานจัดการความรู้ การนำฐานข้อมูลมาจัดการความรู้ การบริหารจัดการข้อมูลที่เรามีอย่างมีประสิทธิภาพ
ด้านงานสื่อสาร สิ่งที่ผมมองเห็นตอนนืคือ พอช.ยังไม่เห็นเป้าหมายที่ชัดเจน ต้องเพิ่มเรื่องการพัฒนาเนื้อหาเพื่อการสื่อสารมีความสำคัญ กลุ่มเป้าหมายที่อยากจะสื่อสาร ทำให้เห็นว่าองค์กรชุมชนต้องการเนื้อหาแบบไหนในการสื่อสาร ควรมีกิจกรรมควบคู่กันไปด้วย
เรื่องนักสื่อสารชุมชน ควรดำเนินการต่อ ควรเพิ่มช่องทางการสื่อสารกลาง ที่พี่น้องสามารถผลิตชุดความรู้ เพื่อให้ขบวนองค์กรกชุมชนสามารถเผยแพร่ชุดความรู้ได้ด้วย
ผู้นำชุมชนภาคอีสาน
นางณัฐนิชา อรรคฮาดจันทร์ ผู้แทนขบวนองค์กรชุมชน จ.ขอนแก่น กล่าวว่า การสื่อสารประชาสัมพันธ์ ของ พอช. ทำกันมาเยอะมาก ทั้งจาก สน.สื่อสาร และงานที่อยู่อาศัยของบ้านมั่นคง ที่ผ่านมาเวลาสื่อสารประชาสัมพันธ์ เราอยากให้บุคคลภายนอกรับรู้ และในส่วนที่อยากสื่อสารผลงานของพี่น้ององค์กรชุมชนสู่สาธารณะ ทำเห็นรูปธรรมค่อนข้างเยอะ ที่ไปเชื่อมกับหน่วยงานอื่น เช่น Thai PBS
ข้อเสียคือ ในส่วนของข้อมูลที่พี่น้องจะนำไปใช้ประโยชน์ ยังไม่ค่อยเห็น ทำอย่างไรให้องค์ความรู้ที่พวกเรามีอยู่ ชุมชนสามารถหยิบใช้ยกระดับการทำงานในพื้นที่ของเขาได้ การพัฒนาคนรุ่นใหม่
ควรมีการจัดการความรู้ที่เป็นความรู้จากอดีต พัฒนาการ ปัจจุบัน และในอนาคตจะยกระดับไปอย่างไร เช่น เรื่ององค์กรการเงิน กลุ่มออมทรัพย์ จะยกระดับไปสู่สถาบันการเงิน จะมีวิธีการขั้นตอนอย่างไร เรื่องราวเหล่านี้จะมีเครื่องมือไปใช้กับพี่น้อง
ผู้นำชุมชนภาคกลางตะวันตก
ดร.จรรยา กลัดล้อม คณะประสานงานขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดชัยนาท กล่าวว่า ช่วงนึง พอช. Boom มากเรื่องการสื่อสาร ทำให้ชุมชนเชื่อว่าชุมชนสามารถสื่อสารงานของตนเองได้ จากที่ผ่านมาปัญหาที่พบเจอคือ พอช.ทำงานมากมาย แต่ผลงานไปเกิดกับหน่วยงานอื่น พอช.ทำเรื่องแก้จนมาอย่างต่อเนื่อง ทั้ง ๆ ที่พอช.ทำมานาน คนในพื้นที่ไม่ได้ออกไปสื่อสารให้คนอื่นรับทราบ
นักสื่อสารจัดการความรู้ อยากให้พัฒนาศักยภาพคนรุ่นใหม่ขึ้นมา จ.ชัยนาท พยายามส่งเสริมให้เด็กรุ่นใหม่นำความรู้มาใช้ อยากให้จัดทำชุดความรู้ในลักษณะที่ไม่ใช่ลักษณะเขียนรายงาน
โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิต อยากให้สื่อสารว่า ชาวบ้านคิด ชาวบ้านทำ และชาวบ้านได้รับประโยชน์ สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างไร
นายทวีศักดิ์ จุลเนียม ผู้แทนขบวนองค์กรชุมชน จ.ประจวบคีรีขันธ์ กล่าวว่า ผมใช้เทคนิคการสื่อสารแบบบ้าน ๆ โดยใช้รูปธรรมความสำเร็จ ในระดับนโยบายต้องร่วมมือกับเราด้วย ผมใช้โอกาสในจังหวะการส่งมอบบ้านพอเพียง เชิญนายอำเภอมาร่วม ก็จะประสบความสำเร็จ เมื่อนายอำเภอเห็นด้วยกับนโยบาย ส่งต่อความช่วยเหลือไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ผู้นำชุมชนภาคเหนือ
นายอธิวัฒน์ ปิยะนันท์วงศ์ สมาชิกสภาเทศบาลตำบลท่าวังทอง กล่าวว่า การดำเนินงานเรื่องจัดการตนเอง เรื่องข้อมูล การพัฒนาคนรุ่นใหม่ที่ไม่เกี่ยวกับเรื่องอายุ คือคนทุกคนที่มีใจคิดทำงานในพื้นที่ ทำอย่างไรจะตอบโจทย์การพัฒนาการในพื้นที่ ต้องมีการถอดองค์ความรู้ การสรุปบทเรียน ทำงานมาหลายปี อาจเป็นเพียงการตอบโจทย์ตัวชี้วัด พอช. แต่ยังไม่สามารถตอบโจทย์การพัฒนาตัวเอง
การสื่อสาร โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิต ที่ชุมชนลุกขึ้นมาจัดการตนเอง ทำอย่างไรให้หน่วยงานภาคีรับรู้ ในอนาคตควรมีสื่อกลางของขบวนพี่น้ององค์กรชุมชน ใครทำอะไรให้สื่อสาร ส่วนกลางนำไปสื่อสารต่อ อาจเป็นฐานข้อมูลที่ทุกคนสามารถสือสารแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ให้รับทราบว่า ภาคเหนือ อีสาน ใต้ ดำเนินการอะไรอยู่ อาจจะต้องเป็นแพลตฟอร์มบางอย่าง และหยิบประเด็นไปส่งต่อให้กับหน่วยงานอื่น
นางสาวอัญชลี อินต๊ะวงศ์ CBMC จ.เชียงราย กล่าวว่า ส่วนตัวได้ร่วมพัฒนาศักยภาพนักสื่อสาร หลายครั้ง ตั้งแต่ปี 2560 และเห็นว่า พอช.มีการพัฒนานักสื่อสาร และงานวิจัย แต่ว่ายังไม่ต่อเนื่อง เชียงรายมีหลายเรื่องที่เป็นสิ่งดี ๆ ที่ชุมชนอยากสื่อสาร อนาคตอีก 5 ปี ข้างหน้า อยากให้พอช.สนับสนุนการสร้างคนรุ่นใหม่ในพื้นที่ บทเรียนการพัฒนาเศรษฐกิจและทุนชุมชนโดยเฉพาะ CBMC ชุมชนรู้ว่าตนเองมีของดีอย่างไร หากจะเชื่อมโยงกับเรื่องการสื่อสาร จะทำอย่างไรให้ชุมชนหยิบข้อมูลเหล่านี้มาสื่อสาร
นางสาวพัชรินทร์ เกษสุวรรณ ผู้นำขบวนองค์กรชุมชน จ.นครสวรรค์ เมื่อได้ทำงานประเด็นเศรษฐกิจชุมชน ส่งผลให้ชุมชนเกิดความภูมิใจ หากมีการนำเสนอของดีของชุมชน นำสู่ความคิดสร้างสรรค์ของชุมชน เกิดการออกแบบงานต่อไป เช่น การท่องเที่ยวประวัติศาสตร์เชิงวัฒนธรรม ต้องสร้างนักสื่อสารชุมชนแบบจริงจัง ที่ผ่านมาสร้างนักสื่อสารเป็นภาพรวมระดับภาค จังหวัด ควรสร้างนักสื่อสารระดับชุมชนด้วย คนที่สนใจเรื่องการสื่อสารชุมชน
การใช้เครื่องมือจากงานวิจัยท้องถิ่น ที่ผ่านมาใช้เครื่องมือในการวิจัยท้องถิ่น ร่วมกันทำงาน เมื่อเปลี่ยนระบบบริหารงานวิจัย เป็นสกสว. ทำให้ชุมชนเข้าถึงได้ยาก หากพอช.จะช่วยทำให้เกิดการส่งเสริมสนับสนุนงานวิจัยท้องถิ่นในอนาคตจะทำให้เกิดประโยชน์แก่ชุมชนได้
ผู้นำชุมชน ภาค กทม. ปริมณฑล และตะวันออก
นายสุนทร คมคาย เครือข่ายเกษตรอินทรีย์จังหวัดปราจีนบุรี กล่าวว่า เห็นความพยายามในการสื่อสารค่อนข้างเยอะ แต่ที่ยังไม่ประสบความสำเร็จหรือสำเร็จน้อย คือการสื่อสารองค์กรสู่สังคม งานที่ พอช.ทำกับคนไทยทั้งประเทศเป็นเรื่องดีและสวยงามมาก การสร้าง Brand Ambassador ของ พอช. การสื่อสารคนที่รักษาป่า รักษาวัฒนธรรม ชาวบ้านในชุมชน
นายรพีระพงศ์ ยงค์ประดิษฐ์ ผู้นำขบวนองค์กรชุมชน (ขบวนเมือง กทม.-ปริมณฑล) กล่าวว่า ที่ผ่านมา การพัฒนาศักยภาพของกทม.ปริมณฑล การใช้ google forms ทักษะการตั้งคำถาม หลักจากได้พัฒนาศักยภาพ พบว่า เราพบแต่พื้นที่เดิม กลุ่มเป้าหมายกลับไปคนเดิม หลังจากติดตามพบว่า กลุ่มเป้าหมายยังไม่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ มากกว่า50%
งานสื่อสาร พอช.ต้องการสื่อสารเพื่อสร้างการรับรู้ หรือเพื่อสร้างการพัฒนา สื่อสารเพื่อการสร้างการรับรู้ ใครเป็นพระเอก ใครเป็นเจ้าของเรื่อง คนเข้ามาดูน้อยเพราะเขาไม่ใช่เจ้าของเรื่อง
นายละอองดาว ลีลาน้ำเที่ยง ที่ปรึกษาโครงการบ้านมั่นคงในที่ดิน ส.ป.ก. จ.สระแก้ว กล่าว ผมทำงานเรื่องที่ดินสปก. มีความจำเป็นอย่างยิ่งในเรื่องการสื่อสาร จ.สระแก้ว พยายามขับเคลื่อนเรื่องนี้ เป็นที่ดินสปก.ทั้งหมดเลย หากเรามีกองทุนสามารถขับเคลื่อนที่ดินเรื่องนี้ได้ เช่น ต.ทุ่งนาเจริญ หากใช้กฎหมายที่ดินจริงจังจะต้องไล่พี่น้องส่วนใหญ่ออกจากชุมชน การสื่อสารเรื่องเหล่านี้ รวมทั้งกรณีการจัดสรรที่ดิน สปก. การตั้งงบประมาณมาช่วยพี่น้องไม่ทันต่อเหตุการณ์ อยากให้สื่อสารว่าคนไทย 90% ยังไม่มีที่ดินอยู่อาศัย อีกมุมนึงอาจเป็นดาบ 2 คม นายทุนทราบอาจมีการดำเนินการบางอย่างที่ส่งผลกระทบกับชุมชนก็ได้
การใช้ข้อมูล TP-MAP อาจจะเป็นการเปิดโอกาสให้หนวยงานรัฐรับทราบข้อมูลที่ชุมชนยังไม่มีที่อยู่อาศัย
การร่วมประชุมในวันนี้ถือว่าเป็นโอกาสและความโชคดีของ พอช. ที่ได้รับฟังข้อเสนอแนะที่ดีและทิศทางที่น่าสนใจในหลายๆ ประเด็น ทาง พอช. จะนำข้อเสนอแนะพี่น้องขบวนองค์กรชุมชนทั้ง 5 ภาคไปใช้ในการจัดทำแผนพัฒนาวิจัย นวัตกรรมชุมชน จัดการความรู้และการสื่อสารของสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) (พ.ศ. 2566- 2570) แผน 5 ปี เพื่อประโยชน์สูงสุดแก่พี่น้องในชุมชนต่อไป
