ชุมชนได้มีการก่อตั้งชุมชนตั้งแต่สมัยพ่อแม่เมื่อปี พ.ศ.2508 โดยแต่ก่อนยังพื้นที่ยังเป็นป่ารกร้างว่างเปล่า ชาวบ้านจึงได้เข้ามาถางพื้นที่เพื่อทำการเกษตร อยู่อาศัยเฝ้าผลผลิตทางการเกษตร ต่อมาก็ได้สร้างบ้านเรือนที่อยู่อาศัยถาวรและมีจำนวนประชากรเพิ่มมากขึ้นจนกลายเป็นชุมชน เมื่อความเจริญเข้ามาถึงเทศบาลก็ได้ขยายขอบเขต ก็ได้ตั้งชื่อชุมชนดังนี้ ชุมชนขนมจีน 2000 ชุมชนไผ่เก่า ชุมชนมิตรภาพซอย 4 ชุมชนสุขอนามัย ผู้คนได้เดินทางเข้ามาอยู่อาศัยทำมาหากินในชุมชนเพิ่มมาขึ้น จนมาทราบทีหลังว่าเป็นพื้นที่ตนเองอยู่อาศัยเป็นที่ดินที่มีเจ้าของคือการรถไฟแห่งประเทศไทย แต่พี่น้องก็ยังได้เดินจากที่ต่าง ๆ อยู่เข้ามาอาศัยอย่างเนื่อง เพื่อประกอบอาชีพค้าขาย ทำพวงมาลัยขายตามแยกไฟแดงมิตรภาพ และเก็บของเก่า รับจ้างทั่วไป ก่อนหน้านี้ก็ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมตามฤดูน้ำหลากและผลกระทบเรื่องความมั่นคงในด้านที่อยู่อาศัยที่มีสภาพทรุดโทรมไม่มีความมั่นคงแข็ง และและเมื่อ 2547 เคยได้รับการช่วยเหลือเรื่องในพัฒนาทางด้านที่อยู่อาศัย และในวันที่ 31 สิงหาคม 2562 อิทธิฝนของพายุ “โพดุล” ทำให้ฝนฟ้ากระหน่ำตกหนักอย่างต่อเนื่อง ต้นไม้หักโค่น น้ำป่าไหลหลาก ถนนถูกตัดขาดหลายสาย ส่งผลให้เกิดน้ำท่วมฉับพลันเป็นวงกว้างหลายจังหวัดในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะในเขตอำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น ส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อบ้านเรือน ที่ประชาชนอยู่อาศัยเป็นจำนวนมาก ทรัพย์สิน บ้านเรือนของพี่น้องประชาชนถูกคลื่นยักษ์มวลน้ำมหาศาลพัดหายไปทั้งหลังจำนวน 10 ครัวเรือน ในพื้นที่เป็นบริเวณกว้าง จึงเกิดการรวมตัวของประชาชนในพื้นที่ได้รวมตัวกันในการแก้ไขปัญหาด้านที่อยู่อาศัย เมื่อ ปี พ.ศ.2562 แต่พื้นที่ในการอยู่อาศัยไม่ใช่ที่ดินของตัวเอง จึงมีการประสานหน่วยงานภาคีหลายภาคส่วนในการบูรณาการแก้ไขปัญหาโดยเริ่มหาแนวทางในการเสนอแผนในการขอเช่าที่ดินกับการรถไฟแห่งประเทศไทย การประชุมสมาชิกผู้ได้รับผลกระทบออกแบบหาแนวทางในการแก้ไขปัญหา จนได้ข้อสรุปในการเสนอแก้ไขปัญหาในการเสนอแผนพัฒนาเมืองบ้านอย่างเป็นระบบในการพัฒนาทั้งเมือง ดังนั้นในส่วนของพี่น้องที่ได้รับผลกระทบก็เกิดการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ ทั้งหมด 4 กลุ่มและจัดตั้งสหกรณ์ เพื่อเช่าที่ดินรถไฟ ทำให้เกิดความชัดเจนและมั่นคงในการอยู่อาศัยของผู้ที่เดือดร้อนได้รับการแก้ไขปัญหา โดยมีภาพรวมการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยเมือง ผู้เดือดร้อนทั้งหมด 12 ชุมชน 1,259 ครัวเรือน
จังหวัดขอนแก่นโดย พอช.ได้มีการบูรณาการการทำงานร่วมกับท้องที่ท้องถิ่น รัฐเอกชนและเครือข่ายองค์กรชุมชน เพื่อช่วยเหลือเบื้องต้นจากภัยพิบัติน้ำท่วม และวางแผนการทำงาน โดยวิเคราะห์สภาพปัญหาของเมือง พบว่า เมืองบ้านไผ่ มีสัดส่วนการอยู่อาศัยในที่ดินของรัฐ ไม่มีความมั่นคงและกรรมสิทธิ์ที่ดิน ด้านบ้านที่อาศัย บ้านทรุดโทรม ไม่มั่นคงแข็งแรง ด้านระบบสาธารณูปโภค ถนน และรางระบายน้ำภายในชุมชน ด้านทรัพยากรธรรมชาติ/สิ่งแวดล้อม ภัยพิบัติทางธรรมชาติ ภัยแล้ง ไม่มีที่ทิ้งขยะแนวทางการดำเนินการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัย ที่ผ่านมาพบว่า มีปัญหาอุปสรรค ในการขอใช้ที่ดินของเทศบาล และที่ดินของการรถไฟฯ ที่ไม่สามารถขอใช้ประโยชน์ได้ เนื่องจากมีการพัฒนาเมืองและมีแนวทางในการพัฒนาพื้นที่จากการพัฒนาของเมือง โดยการอยู่อาศัยของประชาชนเป็นศูนย์กลางพื้นที่ที่จะได้รับการพัฒนาพื้นที่ระบบรางในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง เป็นพื้นที่จะขยายตัวทางระบบเศรษฐกิจการค้าการลงทุน ทั้งนี้พื้นที่ ที่ชุมชนอยู่อาศัยเป็นพื้นที่ 163 ไร่ ที่ควรจะได้รับการพัฒนา โดยมีหน่วยงานและภาคีภาคส่วนต่าง ๆ ได้ให้การสนับสนุนในการแก้ไขปัญหาร่วมกัน เกิดกระบวนการวิเคราะห์ และยกระดับการแก้ไขปัญหาโดยการวิเคราะห์เมือง
กลไกคณะทำงานระดับเมือง จากกระบวนการแก้ไขปัญหาร่วมกัน เกิดกระบวนการ ทำงานร่วมกัน เกิดการตั้งกรรมการเมืองบ้านไผ่ ตามคำสั่งอำเภอบ้านไผ่ ที่ 27/2563 อาศัยภารกิจคณะทำงานในการขับเคลื่อนนโยบายและแผนในการขับเคลื่อนนโยบายที่อยู่อาศัยระดับจังหวัด โดยมีสัดส่วนในการดำเนินการและกรรมการดังนี้
นายอำเภอบ้านไผ่ ประธานกรรมการ
นายยกเทศมนตรีเมืองบ้านไผ่ รองประธานกรรมการ
ปลัดเทศบาลเมืองบ้านไผ่ กรรมการ
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน กรรมการ
กรมเจ้าท่า กรรมการ
สหกรณ์จังหวัด กรรมการ
ผู้แทน กรอ.ภาคธุรกิจ กรรมการ
ผู้แทนชุมชนเมืองบ้านไผ่ กรรมการ
ผู้แทนสภาองค์กรชุมชน เมืองบ้านไผ่ กรรมการ
กองสวัสดิการสังคมเทศบาลเมืองบ้านไผ่ กรรมการและเลขานุการ
ผู้แทนอำเภอบ้านไผ่ กรรมการและเลขานุการ
เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการชุมชน พอช. กรรมการและเลขานุการ
ผู้แทนเครือข่ายเมืองบ้านไผ่ กรรมการและเลขานุการ
เกิดจากการมีส่วนร่วมภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาสังคม ช่วยขับเคลื่อนความสำเร็จสู่การพัฒนาและผ่านช่วงภัยพิบัตินำไปสู่ความยั่งยืน ในการอยู่อาศัย เกิดการประชุมร่วมกันอย่างต่อเนื่องในการแก่ไขปัญหาและกำหนดทิศทางการขับเคลื่อนการพัฒนาเมือง โดยได้มีการตั้งกองทุนระดมทุนการช่วยเหลือเป็นกองทุน จำนวน 3,000,000 บาท เพื่อสมทบในการก่อสร้างบ้านและซื้อที่ดิน กลุ่มโดยการซื้อที่ดินเพื่อดำเนินโครงการบ้านมั่นคงผู้รับประโยชน์ 300 ครัวเรือน โดยกลุ่มเป้าหมาย ผู้เดือดร้อนในที่ดินของการรถไฟฯ และผู้เดือดร้อนที่ได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติ โดยมีกระบวนการ รวมกลุ่มอีกครั้ง เพื่อแก้ไขปัญหาและเริ่มกระบวนการออกแบบการอยู่อาศัยอย่างมีส่วนร่วมโดยชุมชนร่วมตัวเพื่อก่อตั้งสหกรณ์เพื่อซื่อที่ดินเพื่อก่อสร้างบ้าน จำนวน 300 ครัวเรือน บริเวณบ้านหนองน้ำใส ต.หนองน้ำใส อ.บ้านไผ่ จ.ขอนแก่น เพื่อดำเนินโครงการบ้านมั่นคง ขณะนี้อยู่ระหว่างการดำเนินการถมดินและเตรียมก่อสร้างที่อยู่อาศัย
กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัย
พอช.เป็นหน่วยงานที่ส่งเสริมความเข้มแข็งของขบวนองค์กรชุมชน ตั้งแต่การสำรวจความต้องการด้านการแก้ไขปปัญหาที่อยู่อาศัย โดยการมีส่วนร่วมกับเครือข่ายบ้านมั่นคง ท้องที่ท้องถิ่นในการดำเนินการ ทั้งในระยะเร่งด่วน ในการช่วยเหลือปัญหาภัยพิบัติน้ำท่วม ร่วมถึงการลงพื้นที่ทำความเข้าใจร่วมกับสมาชิก
การให้สินเชื่อกับกลุ่มเพื่อให้สมาชิกของกลุ่มที่มีความเดือดร้อนสามารถเข้าถึงที่อยู่อาศัย ที่ดินซื้อ
ขนาดเนื้อที่ 30 ไร่ 2 งาน 16 ตารางวา (12,216 ตารางวา) ราคาประเมินบริษัท 21,890,000.- บาท (เฉพาะเนื้อที่ 27 ไร่ 2 งาน 16 ตารางวา หักพื้นที่บ่อน้ำ 3 ไร่) ราคาที่ตกลงจะซื้อขาย 20,000,000.- บาท ชุมชนสมทบ 2,000,000.- บาท ใช้สินเชื่อ 18,000,000.- บาท (ราคาซื้อขายตารางวาละ 1,637.- บาท) โดยสมาชิก รับภาระค่าที่ดินต่อแปลง 66,667 บาท สมาชิกสมทบโดยการออมทรัพย์ 6,667 บาท หรือสมทบในการซื้อที่ดิน โดยชำระรายเดือน 506 บาท โดยกระบวนการมีส่วนร่วมการจัดตั้งระบบกลุ่มออมทรัพย์ของชุมชน เกิดระบบการดูแลสมาชิก โดยการจัดตั้งสหกรณ์เพื่อเป็นนิติบุคคลในการขอสินเชื่อของกลุ่มองค์กร
การมีส่วนร่วมของคณะกรรมการพัฒนาเมืองบ้านภาคเอกชน กรอ.ภาคธุรกิจ เป็นกลุ่มนักธุรกิจที่รวมตัวเพื่อมีเป้าหมายในการพัฒนาเมืองบ้านไผ่ โดยมีการดำเนินการกิจกรรมเพื่อระดมทุน ในการสมทบในการซื้อที่ดิน และสมทบในการก่อสร้างที่อยู่อาศัยสำหรับกลุ่มคนจนในเมือง และเกิดการเอื้ออำนวยในการดำเนินเพื่อเร่งรัดการแก้ไขปัญหาร่วมกัน ของคนในเมือง ไม่ใช่หน้าที่ขอหน่วยงานใด โดยเฉพาะเป็นการบูรณาการการทำงานทุกภาคส่วนอย่างแท้จริง ประชารัฐเกิดขึ้นได้โดยการทำงานร่วมกัน
