นายสมบัติ ชูมา ศูนย์ประสานงาน วัฒนธรรมชาวกะเหรี่ยงบ้านภูเหม็น อ.ห้วยคต จ.อุทัยธานี มีข้อเสนอ 1.ให้รัฐยุติการดำนเนินการคดี จับกุมดำเนินคดี หรือกระทำการใด ๆ ให้เกิดผลกระทบในการดำรงวิถีชีวิตตามวิถีของชาวกะเหรี่ยง เช่น การทำไร่หมุนเวียน ให้ดำเนินการตามวิถีวัฒนธรรม 2.วัฒนธรรม / ประเพณี ต่างๆ ให้ดำเนินการได้ตามปกติ
2.กระทรวง.พม. ควรมีการทำงานที่เกี่ยวข้องกับพี่น้องกลุ่มชาติพันธุ์ให้ชัดเจนมากขึ้น เช่น กองกิจการชาติพันธุ์กลับมาดำเนินงานตามเดิม เพราะถือว่าเป็นหน่วยงานในกระทรวงที่สำคัญมากต่อการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหากลุ่มชาติพันธุ์
3.ให้มีกลไก การทำงานของเครือข่าย เช่น ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร และภาคี เครือข่าย ช่วยกันรณรงค์ ให้ความรู้ส่งเสริม พ.ร.บ.ส่งเสริมและอนุรักษ์วิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ ตามมติ ครม.3 สิงหาคม 2553
4.ให้มีการสร้างเครือข่ายประสานงานทุกระดับ / กลุ่มจังหวัด / กลุ่มป่า เพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนอย่างมีประสิทธิภาพ
5.ผลักดันให้เกิดพื้นที่ “คุ้มครองทางวัฒนธรรม” ครบทุกพื้นที่
นอกจากนี้ในช่วงเดือนกันยายน-ตุลาคม 2563 นี้ จะมีกิจกรรมเร่งด่วนของชาวกะเหรี่ยงบ้านภูเหม็น
คือ 1.จัดทำแผนที่เดินดิน ทางวัฒนธรรม 2.จัดทำผังเครือญาติ เริ่มทำตั้งแต่เดือนตุลาคม 3.จัดทำแผนฟื้นฟู วัฒนธรรม – สิ่งแวดล้อม เด็ก – เยาวชน
วันที่ 19-20 กันยายน 2563 กิจกรรมทบทวนผลการศึกษา และเสวนาเพื่อหาแนวทางการฟื้นฟู วิถีชีวิตวัฒนธรรมกระเหลี่ยมตาม มติ ครม. 3 สิงหาคม 2553 ณ มรภ.นครสวรรค์ วันที่ 9 ธันวาคม 2563 “งานสถาปนาพื้นที่คุ้มครองทางวัฒนธรรมชาวกะเหรี่ยงบ้านภูเหม็น”
เครือข่ายกะเหรี่ยงเพื่อวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมตะวันตก
ข้อเสนอกลไก และศูนย์ประสานงาน 1.ยกระดับภาคกลางตะวันตกเป็นศูนย์ประสานงานภูมิภาค
2.จัดสรรงบประมาณและกำหนดบทบาทแนวทางการขับเคลื่อน 3.พัฒนากลไกให้เกิดกระบวนการมีส่วนร่วมในกลไกร่วมกับภาครัฐ
ข้อเสนอ 1.ต้องขับเคลื่อนมติ ครม. 3 สิงหาคม 2553 ให้เกิดเป็นรูปธรรมต่าง ๆ เช่น พื้นที่คัดกรองทางวัฒนธรรมพิเศษ พื้นที่พิเศษคุ้มครองจิตวิญญาณ พื้นที่อนุรักษ์ส่งเสริมกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง
2.ให้ยกเว้นการจับกุมคดีที่เกี่ยวข้องกับการใช้ทรัพยากรป่าไม้ ที่ดิน และให้มีแนวทางในการแก้ปัญหาที่เป็นธรรมกับชุมชนชาวกะเหรี่ยง
3.ให้เกิดกลไกร่วมในทุกกระทรวง และมีพื้นที่ให้เครือข่ายตามมติครม. 3 สิงหาคม 2553 ได้มีส่วนร่วมกำหนดแนวทางพัฒนาพื้นที่
4..ให้ยกเลิก พ.ร.บ.ป่าไม้ 3 ฉบับที่มีผลกระทบต่อประชาชน และออกแบบให้มีส่วนร่วมจริง
แผนปฏิบัติการ 1.พัฒนากระบวนการพื้นที่ต้นแบบกะเหรี่ยงภาคตะวันตก 2.จัดตั้งกระบวนการเจรจาต่อรองและติดตามการพัฒนาข้อเสนอทางกฎหมายและกฎหมายที่มีผลกระทบกับชุมชนชาติพันธ์ 3.เสริมศักยภาพบุคลากรด้วยศศูนย์ประสานงานภูมิภาคและจังหวัดเป็นกลไกเครือข่าย
4.พัฒนากระบวนการไปสู่ยกระดับการสื่อสารและข้อมูล ลักษณะให้เป็นงานวิจัย 5.พัฒนาศักยภาพด้านทุนฐานรากด้านเศรษฐกิจวัฒนธรรม 6.ยกระดับพื้นที่ด้านการพัฒนาคนรุ่นใหม่ เช่น ทุนการศึกษาอุดมศึกษา เวทีทำความเข้าใจเตรียมความพร้อม จัดตั้งเพื่อเฝ้าระวัง พ.ร.บ. 3 ฉบับ
แผนงานขับเคลื่อน : ข้อเสนอจากชาวกะเหรี่ยง จ.แม่ฮ่องสอน
ผลักดันมติ ครม. 3 ส.ค. 2553 ให้เป็นการออก พ.ร.บ.ส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิและครอบคลุมถึงกลุ่มชาติพันธ์ต่างๆ ในจังหวัด
1.ทำความเข้าใจร่าง พรบ.ส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิ ให้ชุมชนเครือข่ายต่างๆ ในพื้นที่ จ.แม่ฮ่องสอน 2.ประกาศพื้นที่รูปธรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอนในเดือนพฤศจิกายน 3.ประกาศพื้นที่รูปธรรมในพื้นที่บ้านแม่หาด บ้านแม่แพใหญ่ ต.แม่สอด อ.สบเมย บ้านแม่กิ๊ อ.ขุนยวม ช่วงเดือนธันวาคม 2563 – กุมภาพันธ์ 2564
โดยจะรวบรวมข้อมูลประวัติศาสตร์ชุมชนเพื่อประกาศพื้นที่จิตวิญญาณ แผนทำมือ GIS พื้นที่รูปธรรมเขตประกาศพื้นที่จิตวิญญาณ เชื่อมโยง อบจ. และผู้ว่าราชการจังหวัดในการประสานสร้างความร่วมมือ จัดทำข้อมูลการสำรวจข้อมูลครัวเรือนประชาชนที่อยู่ในเขตทับซ้อนอุทยานแห่งชาติ (สำรวจภายใน 240 วันหลังประกาศ พ.ร.บ.อุทยานฯ พ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าฯ 2563 หรือภายใน 21 กรกฎาคม 2563) เพื่อไม่ให้ชุมชนถูกลิดรอนสิทธิ์และอนุบัญญัติสอดคล้องกับวิถีชีวิต
ข้อเสนอจากเครือข่ายชุมชนกะเหรี่ยงภาคเหนือ
1.เสนอให้ พอช. พม. ช่วยผลักดัน หน่วยงาน กรม กอง ที่รับผิดชอบเรื่องชาติพันธุ์ให้ชัดเจน 2.รณรงค์ให้มีแผนและสนับสนุนและงบประมาณ 3.เสนอให้ พอช. จัดตั้งกลุ่มองค์กรภายใต้กฎหมายนี้ให้เป็นที่ยอมรับ cและ 4.เสนอให้ พอช. การจัดทำฐานข้อมูล ให้มีกลไกร่วมในการจัดทำให้เป็นที่ยอมรับทุกภาคส่วน
แผนกิจกรรม 1.จัดตั้งกลไก พร้อมกับการพัฒนาศักยภาพผู้นำ 2.การจัดทำสื่อและการสื่อสาร เป็นเรื่องจำเป็นและสำคัญ เพื่อให้เกิดการสร้างความเข้าใจ 3.การคิด การทำแผนเชิงการพัฒนาคุณภาพชีวิต
กิจกรรมเฉพาะหน้าเร่งด่วน 1.รณรงค์ผลักดันให้เกิดกฎหมาย 2.การพัฒนาคนคนรุ่นใหม่ 3.การประกาศพื้นที่วัฒนธรรมพิเศษ
ข้อเสนอจากเครือข่ายชาติพันธุ์มานิ ในขบวนสภาชนเผ่าพื้นเมืองภาคใต้
1.เร่งกระทรวงมหาดไทยให้บัตรประชาชนกลุ่มทุ่งหว้า จ.สตูล 2.รัฐต้องสนับสนุนให้กลุ่มมานิที่ต้องการรับการศึกษาได้รับการศึกษา 3.ชาวมานิต้องมีส่วนตัดสินใจโครงการของรัฐที่มีผลกระทบกับวิถีชีวิต 4.รัฐต้องส่งเสริมให้มานิมีพื้นที่เพาะปลูกผลัก-และผลไม้ได้
กิจกรรม 1.เวทีทำความเข้าใจภาคี/กลุ่มพี่เลี้ยงมานิ/เจ้าหน้าที่ป่าไม้ (เดือนกันยายน) 2.เวทีทำความเข้าใจ พ.ร.บ.ส่งเสริมและคุ้มครองชาติพันธุ์ (เดือนตุลาคม)
ข้อเสนอจากกลุ่มชาวเล
1.ห้ามจับและดำเนินคดีชาวเล ที่ทำกินในพื้นที่อุทยานฯ 2.ให้ พอช.ช่วยสนับสนุนและผลักดันให้เกิดเวทีทำความเข้าใจกับภาคประชาชนต่อ พ.ร.บ.ส่งเสริมและอนุรักษ์วิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ 3.กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ และกระทรวงวัฒนธรรมต้องฟื้นฟู และส่งเสริมวัฒนธรรมชาวเลตามติ ครม.อย่างจริงจัง 4.กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ วัฒธรรม และ พอช. ต้องสนับสนุนงบประมาณให้เกิดงานรวมญาติทุกปี
