เรื่อวดีดีที่ชุมชน ตอนที่ 999 : สภาองค์กรชุมชนตำบลโมถ่ายจัดกิจกรรมดำนาข้าวสานต่อประเพณีอนุรักษ์วิถีดั้งเดิมคนใชยา

สุราษฎร์ธานี / สภาองค์กรชุมชนตำบลโมถ่ายจัดกิจกรรมดำนาข้าวสานต่อประเพณีอนุรักษ์วิถีดั้งเดิมคนใชยา ข้าวหอมไชยา เป็นชื่อพันธุ์ข้าวที่มีแหล่งปลูกในท้องทุ่งไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นข้าวพื้นเมืองที่มีชื่อมาดั้งเดิม ปัจจุบันไม่ค่อยเป็นที่รู้จักกันทั่วไป แต่มีหลักฐานเป็นเอกสาร อ้างอิงได้ว่าพันธุ์ข้าวชื่อ หอมไชยา มีมานานแล้ว จากรายงานทดลองของสถานีทดลองควนกุฎ (ศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง ปัจจุบัน) บันทึกว่า เมื่อปี พ.ศ. 2496 ได้ปลูกข้าวขยายพันธุ์โดยแบ่งการทดลองเป็น j แปลงขยายพันธุ์ และk แปลงทดลองผลผลิตต่อไร่ ซึ่งทั้ง 2 งาน มีชื่อพันธุ์ข้าวหอมไชยา ปรากฏอยู่เป็น 1 ใน 12 พันธุ์ ที่ปลูกในแปลงทดลองสมัยนั้น และทราบว่า ข้าวหอมไชยา เป็นข้าวที่มีชื่อเสียงมาก่อนในท้องทุ่งไชยา ซึ่งเป็นที่ราบลุ่มอุดมสมบูรณ์ ปลูกข้าวได้งอกงาม เนื่องจากมีน้ำท่าจากคลองไชยาไหลผ่าน สมบูรณ์ตลอดปี ทำให้มีการปลูกข้าวพันธุ์ที่นิยมกันมากที่ทุ่งไชยา คือ ข้าวหอม จนเรียกติดปากทั่วไปว่า ข้าวหอมไชยา  ซึ่งเล่าขานกันว่า เวลาข้าวออกรวงจะหอมไปทั้งทุ่ง เวลาหุงจะหอมไปทั่วบ้าน แต่ปัจจุบันพันธุ์ข้าวหอมไชยา ที่มีปลูกอยู่ในทุ่งไชยามีพื้นที่ปลูกน้อยลง และพันธุ์ข้าวเดิมก็อาจปรับเปลี่ยนไปตามสภาพแวดล้อม จากเดิมทราบว่า เป็นข้าวอายุหนัก แต่ปัจจุบันที่ปลูกอยู่เป็นพันธุ์ข้าวที่อายุค่อนข้างเบา โดยมีกลุ่มชาวนาที่อำเภอไชยา ยังคงปลูกอยู่บ้างเล็กน้อย เพื่อมิให้พันธุ์สูญหายไป เมื่อปี พ.ศ. 2549 ศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง ได้รับเมล็ดพันธุ์จากแปลงปลูกของเกษตรกร นำมาปลูกเพื่อคัดเลือกให้ได้สายพันธุ์บริสุทธิ์ที่จะรักษาพันธุ์ ให้ชาวนารุ่นปัจจุบันได้ปลูกสืบทอดต่อไป