ตำบลสันกลาง เดิมตั้งอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอหางดง และได้โอนมาขึ้นอยู่กับอำเภอสันป่าตอง ประกอบไปด้วย 9 หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่ 1 บ้านทุ่งอ้อ หมู่ 2 บ้านแม่กุ้งบก หมู่ 3 บ้านกลางเหนือ หมู่ 4 บ้านป่าตัน หมู่ 5 บ้านห้วยส้ม หมู่ 6 บ้านจำปาลาว หมู่ 7 บ้านท่ารวมใจ หมู่ 8 บ้านป่าบง หมู่ 9 บ้านใหม่ห้วยส้ม ได้รับการยกฐานะเป็นองค์การบริหารส่วนตำบล เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2540 ปัจจุบันองค์การบริหารส่วนตำบลสันกลาง เป็น อบต.ชั้น 5 มีอาณาเขตครอบคลุมทั้งตำบล พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบ บางส่วนเป็นที่ราบสูงติดเขตป่าสงวน มีพื้นที่ประมาณ 5,756 ไร่ ดินเป็นดินปนทราย มีคลองชลประทานไหลผ่าน สภาพทั่วไปของตำบล พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบ บางส่วนเป็นที่ราบสูงติดเขตป่าสงวน มีพื้นที่ประมาณ 7,875 ไร่ ( 12.6 ตร.กม.)ดินเป็นดินปนทราย มีคลองชลประทานไหล่ผ่าน ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำนา มีการรับจ้างเป็นอาชีพเสริม
อาณาเขตติดต่อ
ทิศเหนือ ติดกับ ต.น้ำแพร่ อ.หางดง จ.เชียงใหม่
ทิศใต้ ติดกับ ต.บ้านแม และ ต.ยุหว่า อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่
ทิศตะวันออก ติดกับ ต.ทุ่งต้อม อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่
ทิศตะวันตก ติดกับ ต.น้ำบ่อหลวง อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่
พัฒนาการความเป็นมาขององค์ความรู้
ปี พ.ศ.2556 ได้มีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลบ้านกาดขึ้นโดยการดำเนินการขับเคลื่อนโครงการจัดสวัสดิการชุมชนหรือกองทุนสวัสดิการชุมชน (ออมวันละบาท) ร่วมกับกลุ่มต่าง ๆ ในแต่ละหมู่บ้านในตำบล โดยออกเวทีประชาคมจัดทำแผนสวัสดิการชุมชน และได้จัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน 2556 มีเงินกองทุนแรกตั้ง 446,275.00 บาท มีสมาชิกจำนวน 1,288 คน คณะกรรมการบริหารจัดการกองทุนจำนวน 25 คน ประกอบด้วย ผู้แทนสมาชิก และผู้ทรงคุณวุฒิในชุมชนที่มาจากผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, กำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน
ปัจจุบัน พ.ศ.2562 จำนวน 2,152,362.00 บาท ประกอบด้วย 1) เงินสมทบจาก อปท. (อบต./เทศบาล/อบจ./กทม.) จำนวน 400,000.00บาท 2) เงินสมทบสวัสดิการจากสมาชิก จำนวน 1,406,692.00 บาท 3) เงินที่ได้รับจากหน่วยงาน จำนวน 317,952.00 บาท ได้แก่ พอช. และรัฐบาล 4) เงินที่ได้รับจากรายได้อื่นๆ จำนวน 27,718.00 บาท มีการจัดสวัสดิการให้กับสมาชิก 8 ประเภท ในปี 2562 ได้แก่ สวัสดิการกรณีเสียชีวิต 116 คน งบประมาณ 221,220.00 บาท สวัสดิการเกี่ยวกับการเจ็บป่วย/รักษาพยาบาล 550 คน งบประมาณ228,500.00บาท สวัสดิการเกี่ยวกับเด็กแรกเกิด/คลอดบุตร 9 คน งบประมาณ 6,500.00 บาท สวัสดิการเพื่อการศึกษา 8 คน งบประมาณ 3,800.00 บาท สวัสดิการผู้สูงอายุ สวัสดิการประเพณีวัฒนธรรม สวัสดิการเพื่อที่อยู่อาศัย (ซ่อม/สร้าง) 45 คน งบประมาณ 20,300.00 บาท และสวัสดิการอื่นๆ 262 คน งบประมาณ 61,539.00 บาท มีการสนับสนุนกิจกรรมต่างๆ ของชุมชน ได้แก่ กิจกรรมด้านประเพณีวัฒนธรรม/ศาสนา , กิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ และจัดกิจกรรมสาธารณะประโยชน์อื่นๆ
มีการเชื่อมโยงกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล กับประเด็นงานพัฒนา ได้แก่ ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ,ด้านแผนชุมชน และด้านสภาองค์กรชุมชน มีการเชื่อมโยงกับภาคีที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ 1) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเรื่อง การสมทบงบประมาณ กองทุนสวัสดิการชุมชน , สนับสนุนงบประมาณช่วยเหลือการจัดกิจกรรมต่างๆ , ให้คำปรึกษา/ประสานงาน , ให้การสนับสนุนด้านบุคลากร, ให้การสนับสนุนสถานที่ดำเนินงาน 2) การสนับสนุนจากหน่วยงานอื่นๆ ได้แก่ ผู้ว่าราชการจังหวัด, พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.)
การจัดการองค์ความรู้โดยชุมชน
หลักคิด/แนวคิด
- เพื่อส่งเสริมให้คนในชุมชนมีการออมเงินและมีการแบ่งปันช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
- เพื่อจัดระบบสวัสดิการให้กับสมาชิกตั้งแต่ เกิด แก่ เจ็บ ตาย
- เพื่อสร้างความรักความสามัคคีการดูแลซึ่งกันและกัน
กระบวนการ/ขั้นตอนการดำเนินงาน
- ประชุมเพื่อวิเคราะห์ปัญหาชุมชนร่วมกัน และหาแนวทางในการแก้ไขปัญหา
- จัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชน / ประชาสัมพันธ์สร้างความเข้าใจให้กับคนในชุมชน
- รับสมัครสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลสันกลาง โดยจะต้องมีเงินสมทบในการเป็นสมาชิกคนละ 360 บาทต่อปี ผู้ที่เป็นสมาชิกสามัญจะต้องเป็นผู้ที่มีทะเบียนบ้านอยู่ในตำบลสันกลาง อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่ รวมถึงเจ้าหน้าที่ ข้าราชการ เจ้าพนักงานที่ทำงานอยู่ในหน่วยงานในตำบล ไม่มีการจำกัดเพศ วัย อายุในการสมัครเป็นสมาชิกกองทุนฯ
- สมาชิกที่ผ่านเกณฑ์การเป็นสมาชิกมีการออมเงินสมทบกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลเดือนละ 30 บา ทุกวันที่ 1-10 ของเดือน ณ ศูนย์ประสานงานทุกหมู่บ้าน โดยมีหลักฐานที่คณะกรรมการ ต้องออกใบเสร็จรับเงินทุกครั้งที่มีการออมเงิน และได้บันทึกในสมุดคู่ฝากไว้เป็นหลักฐานการออมเงินให้ตรงกัน
- กฎระเบียบข้อบังคับให้เครือข่ายองค์กรชุมชน กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลสันกลาง มีข้อบังคับขององค์กรและระเบียบต่าง ๆ ของกองทุน ไว้เป็นแนวทางในการปฏิบัติ
- มีการประชุมคณะกรรมการกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล 1 เดือน/ครั้ง เพื่อรายงานผลการดำเนินงาน ปัญหา อุปสรรค และร่วมกันพิจารณาหาทางแก้ไขปัญหา
- มีระบบการประชุมสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชน 1 ปี/ครั้ง รายงานผลการดำเนินงานในรอบ ปีและจัดทำงบดุล ให้สมาชิกและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้รับทราบ
เทคนิค/ทักษะ
- เทคนิคการขยายฐานสมาชิกกองทุนผ่านระบบเครือญาติ โดยคณะกรรมการกองทุน และ ผู้นำชุมชนทุกหมู่บ้านโดยใช้วิธีการชี้แจงสร้างความเข้าใจระเบียบข้อบังคับต่างๆที่เกี่ยวข้องกับกองทุนฯ ผ่านทางเครือญาติให้เข้าใจและชักชวนให้ญาติสมัครเป็นสมาชิกกับกองทุน เพื่อแสดงให้เห็นว่าทางกองทุนได้ระดมทางเครือญาติขึ้นมาเป็นสมาชิกเป็นลำดับแรกและช่วยสร้างความมั่นใจให้กับคนในชุมชน
- เทคนิคการประชาสัมพันธ์สร้างความเข้าใจให้กับคนในชุมชน ผู้นำชุมชนในแต่ละหมู่บ้านทำการประกาศเสียงตามสายเพื่อทำการเปิดรับสมัครสมาชิกกองทุน และชี้แจงรายละเอียดต่างๆของกองทุนให้ชาวบ้านรับทราบและเข้าใจแนวทางการดำเนินงานของกองทุนอย่างต่อเนื่อง
- เทคนิคการสร้างแรงจูงใจโดยการจัดสวัสดิการให้กับสมาชิก เช่น กรณีเสียชีวิตกองทุนจัดสวัสดิการครบวงจรชีวิตให้ตามเงื่อนไขการเข้าเป็นสมาชิกของกองทุน ทางกองทุนจะนำเงินค่าทำศพไปมอบให้แก่ญาติผู้เสียชีวิตหรือทายาทในวันที่ทำการฌาปนกิจศพ ตลอดจนเงินจ่ายสวัสดิการอื่นๆสมาชิกสามารถนำใบรับรองแพทย์มาทำการเบิกเงินสวัสดิการได้ในวันทำการของกองทุนทุกวันประชุมคณะกรรมการกองทุน ณ ที่ทำการกองทุน
- เทคนิคการแบ่งปันผลกำไรคืนสู่สังคม กองทุนออมบุญวันละหนึ่งบาทเพื่อสวัสดิการชุมชนท้องถิ่นตำบลเวียงมอกดำเนินได้แบ่งปันผลกำไรคืนสู่สังคมโดยการนำเงินไปช่วยเหลือและซ่อมแซมบ้านเรือนให้แก่ผู้ที่เดือดร้อนในที่อยู่อาศัย และเป็นผู้ด้อยโอกาสยากไร้ในชุมชน โดยมีเงื่อนไขอยู่ว่าผู้ที่ได้รับการช่วยเหลือจากกองทุนจะต้องเป็นสมาชิกของกองทุน และการช่วยเหลือแต่ละครั้งจะขึ้นอยู่ที่งบประมาณคงเหลือในแต่ละปี
กลไกการจัดการ(กลุ่ม/องค์กร/เครือข่าย/บทบาท)
- คณะกรรมการกองทุนฯ มีจำนวนทั้งสิ้น 25 คน ประกอบด้วย ผู้แทนสมาชิก และผู้ทรงคุณวุฒิในชุมชนที่มาจากผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, กำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน โดยมีรายชื่อคณะกรรมการฯ ณ ปัจจุบัน คือ
นายประดิษฐ์ แสนยอด ประธาน
นางสมลักษณ์ ณ เชียงใหม่ รองเลขานุการ
นางบุศรา สมศรี เหรัญญิก
อบต.สันกลาง สนับสนุนงบประมาณ สถานที่ และบุคคลากรในการทำงานขับเคลื่อนกองทุนสวัสดิการชุมชน
- เครือข่ายกองทุนสวัสดิการจังหวัดเชียงใหม่ เป็นพี่เลี้ยงให้คำปรึกษาและข้อชี้แนะในการดำเนินงานกองทุนสวัสดิการ
ผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลง
- คนมีแนวคิดและความสามารถเพิ่มขึ้น (ความรู้/ทัศนคติ/ทักษะ)
- คณะกรรมการมีความรู้ ความเข้าใจ ทักษะ และทัศนคติที่ดีเรื่องการจัดระบบสวัสดิการชุมชนมากขึ้น
- คนในชุมชนเข้าใจระบบสวัสดิการชุมชนกว่าเดิมมากขึ้น เมื่อก่อนการดำเนินชีวิตด้านสังคมของประชาชน ผู้สูงอายุและผู้ด้อยโอกาส ยังไม่มีการช่วยเหลือกันในเรื่องของวงจรชีวิต เช่น การเกิด แก่ เจ็บ ตาย เมื่อมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชน และมีการจัดสวัสดิการให้แก่สมาชิก ทำให้สมาชิกมีคุณภาพที่ดีขึ้น
- ในการมีส่วนร่วมในการช่วยเหลือเกื้อกูลกัน
- องค์กรชุมชนเข้มแข็ง/มีความสามารถในการบริหารจัดการ
- มีการทำงานอย่างเป็นระบบ และเชื่อมโยงหน่วยงานองค์กรได้
- มีสมาชิกมากขึ้นทุกปี สามารถของบประมาณ หรือได้รับการสนับสนุนงบประมาณสมทบทุกปี อย่างต่อเนื่อง
- มีการบริหารจัดการกองทุนอย่างเป็นระบบ มีคณะกรรมการ มีกฎระเบียบ มีทะเบียนสมาชิก มีสถานที่ตั้งสำนักงานกองทุนที่ชัดเจน
- ผู้นำ คณะกรรมการมีความสามารถในการประสานการทำงานร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่น ท้องที่ และภาคีที่เกี่ยวข้องในการทำงานสนับสนุนการดำเนินงานกองทุน
- คณะกรรมการที่เข้มแข็ง เป็นที่เชื่อถือ ศรัทธาของชุมชน
- คุณภาพชีวิตคนในชุมชนดีขึ้น
- คนในชุมชนแต่ละชุมชนมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นกว่าเดิม เช่น เมื่อก่อนในแต่ละชุมชนจะมีสวัสดิการเฉพาะเรื่องการเสียชีวิตเพียงอย่างเดียว คือเงินฌาปนกิจศพในแต่ละหมู่บ้าน แต่ปัจจุบันคนที่เป็นสมาชิกกองทุนจะได้รับสวัสดิการที่ครบวงจรชีวิต เกิด แก่ เจ็บ ตาย และมีเงินใช้จ่ายหลังจากได้รับสวัสดิการจากกองทุน
- ผู้นำและสมาชิกมีแนวทางในการต่อยอดและพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านการส่งเสริมอาชีพให้กับสมาชิกที่เป็นผู้สูงอายุให้มีรายได้โดยจัดตั้งกลุ่มจักสานไม้ไผ่และนำมาขายในราคาสู่ท้องถิ่นหรือตลาดและนำมาเป็นสินค้าของกองทุน
- ปรับเปลี่ยนความสัมพันธ์โครงสร้าง/นโยบาย
- มีการแก้ไขปรับเปลี่ยนระเบียบข้อบังคับให้เหมาะสมสอดคล้องกับสถานการณ์ในตำบล
ปัจจัยที่ส่งผลให้ประสบผลสำเร็จ
ปัจจัยภายใน
- คณะกรรมการ ต้องซื่อสัตย์ มั่นคง และมีอุดมการณ์
- หลักคิดและแนวทางในการจัดสวัสดิการ
- มีระบบการจัดเก็บข้อมูลที่ดี
ปัจจัยภายนอก
- ปัจจัยทางการเมืองและผลประโยชน์ในพื้นที่
- ระเบียบและเงื่อนไขการสมทบ ของหน่วยงานองค์กร ไม่มีความชัดเจน ไม่มีระเบียบรองรับ
- การตรวจสอบกองทุนฯ ของ ส.ต.ง.
ปัญหา อุปสรรค ข้อจำกัด
- ที่ผ่านมากองทุนฯ ประสบกับปัญหา ในเรื่องการประสานงานในแต่ละครั้งนั้น มีความล่าช้า เนื่องจากพื้นที่ห่างไกล ดังนั้น จึงได้มีข้อเสนอแนะ คือการพยายามติดต่อประสานงานกับคณะกรรมการจังหวัดอยู่เสมอ
- ความรู้ความเข้าใจ ที่สมาชิกยังไม่ค่อยเห็นความสำคัญ และยังไม่มีความรู้ความเข้าใจ ดังนั้น จึงมีข้อเสนอแนะ ให้มีการประสานความร่วมมือระหว่างหมู่บ้าน คณะกรรมการหมุนเวียนไปประชาสัมพันธ์ให้กับหมู่บ้านที่ยังไม่เข้าใจ และทำความเข้าใจกับตัวคณะกรรมการประจำหมู่บ้าน
แนวทาง/แผนที่จะทำต่อในระยะข้างหน้า
– แผนงานกิจกรรมขยายจำนวนสมาชิก โดย ประชาสัมพันธ์เชิญชวน ประชาชนในพื้นที่ตำบลสันกลาง เข้าร่วมเป็นสมาชิกกองทุนให้มากขึ้น
– แผนงานกิจกรรมการจัดสวัสดิการ โดย การพิจารณาเพิ่มประเภทสวัสดิการที่สมาชิกกองทุนฯ จะได้รับให้มากขึ้น เช่น การรักษาพยาบาล และการศึกษา เป็นต้น
– แผนงานกิจกรรมพัฒนาคณะกรรมการกองทุนฯ โดย สนับสนุนและส่งเสริมให้คณะกรรมการได้เข้าร่วมประชุม สัมมนา และเปลี่ยนเรียนรู้กับหน่วยงานภายนอก และจัดการศึกษาดูงานกองทุนฯ ที่ประสบความสำเร็จ
– แผนงานกิจกรรมพัฒนาสมาชิกกองทุนฯ โดย จัดเวทีให้สมาชิกกองทุนฯ ได้พบปะ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น อย่างน้อย ปีละ ๒ ครั้ง
