เชิดศักดิ์ พฤกษประมูล / ทองใบ สิงสีทา
เทศบาลเมืองแม่กลอง อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม ตั้งอยู่ใกล้กับชายทะเลปากอ่าวแม่กลอง มีพื้นที่ประมาณ 8 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 5,000 ไร่ มีสภาพเป็นที่ราบลุ่ม มีแม่น้ำแม่กลองไหลผ่านกลางเมือง โดยแม่น้ำแม่กลองเริ่มต้นจากจังหวัดกาญจนบุรี ผ่านจังหวัดราชบุรีและไหลลงสู่อ่าวไทยบริเวณปากอ่าวแม่กลอง ซึ่งบริเวณนี้มีสภาพเป็นพื้นที่ป่าชายเลน ที่มีความอุดมสมบูรณ์เป็นแหล่งอาหารที่สำคัญ เนื่องจากมีการทำการประมงน้ำกร่อย ประมงชายฝั่งทะเล รวมทั้งการทำนาเกลือ และนากุ้ง บริเวณพื้นที่ชายฝั่งเป็นจำนวนมาก
เทศบาลเมืองแม่กลอง ประกอบด้วย ชุมชนต่าง ๆ จำนวน 14 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนซอยวัดหลังบ้าน ชุมชนวัดใหญ่ ชุมชนเอกชัย ชุมชนซอยชุมสายโทรศัพท์ ชุมชนตลาด ชุมชนวัดเพชรสมุทรวรวิหาร ชุมชนวัดป้อมแก้ว ชุมชนวัดธรรมนิมิต ชุมชนบางจะเกร็ง 1 ชุมชนบางจะเกร็ง 2 ชุมชนบางจะเกร็ง 3, 4 ชุมชนแหลมใหญ่ ชุมชนวัดประทุมคณาวาส ชุมชนสะพาน 4 – วัดพวงมาลัย รวมประชากร 10,678 หลังคาเรือน จำนวน 28,445 คน แยกเป็นชาย 13,458 คน หญิง 14,987 คน
ประชาชนเทศบาลเมืองม่กลอง ส่วนใหญ่จะประกอบอาชีพค้าขายโดยเฉพาะอาหารทะเลและอาหารทะเลแปรรูป เป็นรายได้หลัก นอกจากนั้นก็จะทำอาชีพประมงรายย่อย ซึ่งสามารถสร้างรายได้ให้กับจังหวัดสมุทรสงครามได้เป็นอย่างมาก รวมทั้งการค้าขายสินค้าประเภทอื่น ๆ เช่น สินค้าอุปโภค บริโภค และสินค้าเกษตร
รายได้หลักของเทศบาลเมืองแม่กลอง เกิดจากการท่องเที่ยว ซึ่งในพื้นที่มีแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญๆ เช่น มีวัดที่เก่าแก่ วิถีการดำเนินชีวิตอันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น ตลาดร่มหุบ เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวได้เป็นอย่างดี นอกจากนั้นเทศบาลเมืองแม่กลองยังเป็นศูนย์กลางทางด้านเศรษฐกิจ มีทั้งทางด้านการประมงและการเกษตรและสินค้าอุปโภค บริโภค รวมทั้งบริการต่าง ๆ ซึ่งประชาชนทั่วไปมักนิยมเข้ามาท่องเที่ยวและจับจ่ายใช้สอยโดยเฉพาะการเลือกซื้ออาหารทะเลสด และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ มีที่พัก รีสอร์ท โฮมเสตย์ ให้เลือกพักผ่อน รองรับผู้เข้ามาท่องเที่ยวได้อย่างเพียงพอ
อาหารทะเลที่สร้างชื่อเสียงให้กับจังหวัดสมุทรสงครามได้แก่ ปลาทูแม่กลอง และหอยหลอด รวมทั้งอาหารทะเลอื่น ๆ ซึ่งมีทั้งอาหารทะเลสด และอาหารทะเลแปรรูป จนมีการรวมกลุ่มของประชาชนในการผลิตอาหารทะเลแปรรูปที่สร้างรายได้ให้กับประชาชน คือ กลุ่มแปรรูปอาหารทะเลชุมชนวัดธรรมนิมิต เป็นต้น
นอกจากนั้นเทศบาลเมืองแม่กลอง มีกลุ่มองค์กรต่าง ๆ มากมาย ได้แก่ กลุ่มพัฒนาบทบาทสตรี ชมรมอาสาสมัครสาธารณสุขเทศบาลเมืองสมุทรสงคราม ชมรมผู้สูงอายุในเขตเทศบาลทั้ง 14 ชุมชน กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลแม่กลอง สภาองค์กรชุมชนตำบลแม่กลอง เป็นต้น
สถานการณ์ปัญหาต่าง ๆ เช่น การก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย ความเหลื่อมล้ำขยายห่างกันมากขึ้น ที่อยู่อาศัยแออัด ปัญหาขยะ ฯลฯ ทำให้ผู้นำชุมชนเทศบาลเมืองแม่กลองต้องการพัฒนาระบบสวัสดิการชุมชนให้เกิดขึ้นเพื่อดูแลกันเองในชุมชน ผู้นำชุมชนของชุมชนแม่กลองจึงได้ประสานงานกับคณะทำงานขับเคลื่อนงานสวัสดิการชุมชนจังหวัดสมุทรสงครามให้เข้ามาสร้างการเรียนรู้เรื่องกองทุนสวัสดิการชุมชนกับประชาชนในพื้นที่
ได้มีมติร่วมกันให้จัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลเมืองแม่กลองขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2552 มีสมาชิกแรกตั้ง 621 คน ต่อมามีสมาชิกเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ อย่างน้อยปีละ 300 – 400 คน ปัจจุบันมีสมาชิกทั้งสิ้น 3,822 คน มีทุกเพศ ทุกวัย ครอบคลุม 13 ชุมชนจากทั้งหมด 14 ชุมชน แยกเป็นบุคคลทั่วไปจำนวน 1,714 คน เด็ก – เยาวชนจำนวน 463 คน ผู้สูงอายุจำนวน 1,578 คน และผู้ด้อยโอกาส 67 คน เงินกองทุนฯ แรกตั้งจำนวน 31,066 บาท ปัจจุบัน 3,930,381 บาท (ข้อมูล ณ วันที่ 30 กันยายน 2561) โดยได้รับงบประมาณสมทบจากท้องถิ่นในปี 2559 จำนวน 100,000 บาท และได้รับงบประมาณสมทบจากภาครัฐผ่าน พอช. มาแล้ว 4 ครั้ง และครั้งที่ 5 ในปี 2562 กองทุนสวัสดิการเทศบาลเมืองแม่กลอง ได้จัดทำแผนพัฒนาศักยภาพกองทุนฯ ทั้งคณะกรรมการและสมาชิกบรรจุเป็นแผนพัฒนา 3 ปีของท้องถิ่น
คณะกรรมการบริหารจัดการกองทุนฯ เป็นผู้นำชุมชนที่ได้รับคัดเลือกมาจาก 13 ชุมชนในเขตเทศบาลเมืองแม่กลองมาร่วมกันบริหารงาน มี 1 ชุมชนยังไม่ได้เข้าร่วมกิจกรรม โดยมีระเบียบการบริหารกองทุนสวัสดิการเป็นกติกาที่สมาชิกและกรรมการได้ร่วมกันกำหนดขึ้นเพื่อใช้เป็นข้อตกลงในการดำเนินงาน เช่น การสมัครเป็นสมาชิกกองทุนฯต้องจ่ายค่าธรรมเนียมแรกเข้าคนละ 20 บาท สมาชิกต้องจ่ายเงินสมทบรายเดือน ภายในวันที่ 1 ของทุกเดือนคนละ 30 บาท/เดือน ผู้ที่สมัครเป็นสมาชิกใหม่ต้องมีอายุไม่เกิน 85 ปี ส่วนผู้ที่เป็นสมาชิกอยู่แล้วเมื่อมีอายุครบ 60 ปี ต้องชักชวนสมาชิกในครอบครัวตนมาสมัครเป็นสมาชิกกองทุนฯให้ครบทุกคน
สมาชิกกองทุนฯทุกคน จะมีสิทธิได้รับสวัสดิการตามระเบียบกองทุนเมื่อเป็นสมาชิกครบ 6 เดือน และจะหมดสมาชิกภาพทันทีเมื่อเสียชีวิต ลาออก ขาดส่งเงินสมทบติดต่อกัน 3 เดือน มีการจัดสวัสดิการให้แก่สมาชิกทั้งหมด 9 ประเภท ได้แก่ สวัสดิการการเกิด การเจ็บป่วย การเสียชีวิต ความพิการ ภัยพิบัติ อัคคีภัย ผู้สูงอายุถูกทอดทิ้ง และผู้ด้อยโอกาสยากจน
นอกจากนี้ ยังได้จัดสวัสดิการส่งเสริมให้เด็กที่มีวินัยในการออมเงินเพื่อเป็นทุนการศึกษาด้วย ที่ผ่านมามีเด็กและเยาวชนได้รับทุนการศึกษา จำนวน 341 ราย รวมเป็นเงิน 177,200 บาท โดยจ่ายทุนละ 300 บาทต่อปี มีการซ่อมสร้างที่อยู่อาศัยแก่ผู้พิการจำนวน 1 ราย โดยการประสานกับเทศบาลเมืองแม่กลอง และประชาชนผู้มีจิตศรัทธาร่วมกันสมทบเงินในการดำเนินงาน
คณะกรรมการได้จัดทำบันทึกสถานการณ์การเงินกองทุน จัดทำฐานข้อมูลสมาชิก บัญชีการเงินของกองทุนให้เป็นปัจจุบัน สามารถตรวจสอบได้ จัดเก็บเอกสารข้อมูลต่าง ๆ อย่างมีระบบ และมีที่ทำการกองทุนฯ ย่อยกระจายอยู่ในพื้นที่ทุกชุมชน เพื่อเป็นแหล่งประชาสัมพันธ์กระจายข้อมูลข่าวสารและสะดวกต่อการติดต่อประสานงานของสมาชิกและประชาชนที่สนใจ
การสนับสนุนให้ประชาชนได้เข้าถึงระบบสวัสดิการอย่างเท่าเทียม คณะทำงานสภาองค์กรชุมชนและกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลแม่กลองได้สำรวจข้อมูลผู้ป่วยติดเตียง ผู้สูงอายุ และผู้ด้อยโอกาสในชุมชนที่ช่วยตัวเองไม่ได้ จากการสำรวจ พบว่า มีผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียงที่ยังไม่ได้รับบัตรผู้ด้อยโอกาส ผู้พิการ คณะทำงานได้ประสานงานสนับสนุนจนได้รับบัตรผู้พิการ 2 ราย และได้ประสานงานกับศูนย์ส่งเสริมสุขภาพตำบล และพมจ. และศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่งจังหวัดสมุทรสงคราม ให้การช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส โดยมีผู้ด้อยโอกาสได้รับการช่วยเหลือแล้ว จำนวน 12 ราย
การเชื่อมโยงงานกับหลายภาคส่วน ได้แก่ เทศบาลเมืองแม่กลอง หนุนเสริมบุคลากรด้านการจัดทำเอกสาร ตรวจสอบด้านการเงินและสนับสนุนการดำเนินงานของกองทุนฯ อำนวยความสะดวกสถานที่ในการจัดประชุมคณะกรรมการกองทุนฯ เชื่อมโยงกับศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น จังหวัดสมุทรสงคราม (สกว.) เพื่อสนับสนุนโครงการพัฒนาแนวทางเสริมสร้างการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลแม่กลอง เชื่อมโยงกับสภาองค์กรชุมชนตำบลและคณะประสานงานขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสมุทรสงครามในการหนุนเสริมพัฒนาศักยภาพการดำเนินงานของกองทุนฯ เชื่อมโยงงานกับ พมจ. สมุทรสงคราม เพื่อหนุนเสริมด้านความเข้มแข็งและแก้ไขปัญหาอุปสรรคของกองทุนฯ
ข้อกังวลของกองทุนฯ คือ จ่ายสวัสดิการแก่สมาชิกที่เสียชีวิตในอัตราที่สูง ซึ่งกองทุนได้วางระเบียบการจ่ายสวัสดิการตามอายุการเป็นสมาชิกกองทุน ทำให้กองทุนมีรายจ่ายสวัสดิการแต่ละเดือนในอัตราที่สูงกว่าเงินสมทบจากสมาชิกที่รวบรวมได้ในแต่ละเดือน และสมาชิกกองทุนสวัสดิการส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ สถานการณ์ที่เกิดขึ้นดังกล่าวอาจจะทำให้กองทุนประสบปัญหาเรื่องเงินทุนสวัสดิการในอนาคต
ในอนาคตมีแผนการประชาสัมพันธ์ให้สมาชิกและประชาชนในเขตเทศบาลเมืองแม่กลองเกิดความรู้ความเข้าใจกองทุนสวัสดิการชุมชนให้มากขึ้น ในพื้นที่ชุมชนต่าง ๆ ชักชวนเข้ามาเป็นสมาชิกกองทุนฯเพื่อเพิ่มจำนวนสมาชิกกองทุนให้มากขึ้นโดยเฉพาะสมาชิกที่เป็นเด็กและเยาวชน รวมทั้งเปิดประชุมใหญ่สมาชิกกองทุนฯเพื่อปรึกษาหารือจัดปรับลดอัตราการจ่ายเงินสวัสดิการสมาชิกที่เสียชีวิตลง พัฒนาระบบการจัดสวัสดิการแก่สมาชิกที่ไม่ใช่ตัวเงิน และพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการกองทุนในการใช้เทคโนโลยีสำหรับบริหารจัดการเงินกองทุน
