ตำบลนาทันเป็นชุมชนติดเทือกเขาภูพานมีธรรมชาติที่สวยงาม แต่ลักษณะการใช้ชีวิตชุมชนหมู่บ้านเริ่มเป็นแบบชุมชนที่แออัดแต่ยังคงวิถีชีวิตแบบชาวบ้านชนบทอยู่ด้วย ทั้งนี้เนื่องจากตำบลนาทันนั้นเป็นตำบลที่พื้นที่ขนาดใหญ่ ทำให้ประชากรมีจำนวนมาก จึงทำให้มีปัญหาขยะซึ่งเกิดจากการเพิ่มประชากร
จากข้อมูลสถิติปริมาณขยะจากปี 2553 – 2559 ทำให้ทราบว่าปริมาณขยะที่มากที่สุดซึ่งวัดจากน้ำหนักจากเครื่องชั่งหลุมฝังกลบในแต่ละวันพบว่า เดือนกรกฎาคม – สิงหาคม นั้นมีน้ำมากที่สุดในรอบปี จากข้อมูลข้างต้นคาดการว่าสาเหตุที่ปริมาณขยะดังกล่าวมีปริมาณมากเนื่องจากเดือนกรกฎาคม – สิงหาคม เป็นช่วงเข้าสู่ ฤดูฝน ทำให้เพิ่มน้ำหนักของขยะ อีกทั้งช่วงเดือนดังกล่าว เป็นช่วงเดือนที่ผลไม้ของป่า เช่น หน่อไม้ ผัก เห็ด ฯลฯ เป็นช่วงที่อาหารอุดมสมบูรณ์ทำให้มีขยะจากเศษอาหารมากกว่าฤดูกาลปกติ โดยดูจากสัดส่วนขยะที่พบในถังขยะของเทศบาลซึ่งมีขยะประเภทดังกล่าวมากกว่าขยะพลาสติกอัตราการเกิดขยะเทศบาลตำบลนาทันอยู่ที่ 4 ตัน ต่อวัน
สภาองค์กรชุมชนตำบลนาทันได้ ตระหนักถึงสภาพปัญหาดังกล่าว เนื่องอนาคตอันใกล้นี้ ปัญหาขยะจะเป็นผลกระทบโดยตรงกับประชาชนตำบลนาทัน ไม่ว่าจะเป็นปัญหาน้ำใต้ดิน น้ำผิวดิน การปนเปื้อนสารโลหะหนัก เชื้อโรค รวมทั้งขยะยังเป็นแหล่งเพราะพันธุ์พาหะนำโรคด้วย
ด้วยตำบลนาทันเองนั้นได้ดำเนินการจัดการขยะอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด รณรงค์ให้ประชาชนจัดการขยะจัดการขยะให้เป็นรูปธรรมซึ่งกิจกรรมประกอบด้วย การจัดทำชุมชนถนนปลอดถังขยะ ธนาคารขยะ การเลี้ยงไส้เดือนดินเพื่อลดลดขยะอินทรีย์ในครัวเรือน เป็นต้น ซึ่งผลทำให้ปริมาณขยะที่เข้าสู่ระบบลดลงจนเป็นเป็นรูปธรรม ประชาชนรู้และตระหนักถึงปัญหาขยะ
การตระหนักใส่ใจในปัญหาทุกภาคส่วนทำให้ปัจจุบันขยะที่เข้าสู่หลุมฝังกรบเทศบาลตำบลนาทันลดลง เนื่องจากผู้นำชุมชน ประชาชน ภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนร่วมมือกันในการที่จะแก้ไขปัญหาขยะให้เกิดผลที่ยังยืน ซึ่งกระบวนการทำให้ประสบความสำเร็จนั้นมิใช่เพียงหน่วยงานราชการดำเนินการแต่เพียงฝ่ายเดียวหากแต่ ประชาชนทุกภาคส่วนต้องร่วมมือร่วมใจกันดำเนินการอย่างต่อเนื่องโดยมีขั้นตอนดังนี้
ขั้นตอนแรก ประชาสัมพันธ์สร้างการรับรู้เข้าใจถึงสภาพปัญหาขยะในชุมชนให้ประชาชนเห็นภาพปัญหาที่เกิดขึ้นจริง ร่วมไปถึงเสนอแนวทางหาทางออกร่วมกันกับผู้นำหมู่บ้าน ประชาชนในพื้นที่โดยอาศัยความสมัครใจ เพื่อให้การดำเนินการนั้นสามารถทำได้โดยไม่เกิดความบาดหมางในชุมชน
ขั้นตอนที่สอง อบรมให้ความรู้ การลดปริมาณขยะโดยใช้กระบวนการ 3R การลดการใช้ การใช้ซ้ำ และการนำกลับมาใช้ใหม่ การแปรรูปรูปขยะในรูปแบบต่างเช่น การทำดอกไม้จันจากวัสดุเหลือใช้โดยชมรมผู้สูงอายุ การเลี้ยงไส้เดือนดินลดขยะอินทรีย์ โดยครัวเรือนต้นแบบ การทำธนาคารขยะเพื่อให้ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญ
ขั้นตอนที่สาม เมื่อได้ประชาคมทุกหมู่บ้านในตำบลนาทันภาคีเครือข่ายจะเล็งเห็นชุมชนที่พร้อมตำเนินการเป็นชุมชนต้นแบบ และคณะทำงานดำเนินการเรื่องขยะจะลงพื้นที่ไปทำกิจกรรมชุมชนนั้นก่อนและขยายไปยังชุมชนอื่นๆในอนาคต
เทศบาลตำบลนาทันดำเนินการเก็บขยะโดยแบ่งเป็น 2 เขตเนื่องจากพื้นที่รับผิดชอบที่กว้างและถูกจำกัดโดยจำนวนรถเก็บขนขยะมีจำกัดจึงทำให้ไม่สามารถเข้าเก็บได้ในทุกพื้นที่ในเขตเทศบาล แต่ความถี่ในการเข้าเก็บขนนั้นจะถูกกำหนดโดยปริมาณขยะ ซึ่งจุดที่เกิดขยะปริมาณมากรถเก็บขนขยะจะเข้าเก็บถี่ทั้งนี้เพื่อลดปริมาณการสะสมของขยะและลดโอกาสการเป็นแหล่งกำเนิดพาหะนำโรค ไม่ว่าจะเป็น แมลงวัน แมลงสาป หนู และพาหะนำโรคอื่นๆ
เทศบาลตำบลนาทันได้มีการรณรงค์เพื่อที่จะลดปริมาณขยะอย่างต่อเนื่องไม่ว่าจะเป็นการประชาสัมพันธ์ การจัดกิจกรรมเพื่อสร้างจิตสำนึกในการลดปริมาณขยะในชุมชน ในการจัดการกับขยะที่ถูกทิ้งข้างถนนสาธารณะนั้น เป็นปัญหาที่จัดการยากลำบากเนื่องจากผู้ทิ้งเป็นกลุ่มที่ไม่ทราบที่อยู่แน่ชัด อาจเป็นประชาชนจากถิ่นอื่น จึงเป็นการยากที่จะควบคุมปริมาณขยะริมถนนแต่ จึงทำได้เพียงแก้ไขปัญหาโดยการเก็บขยะอย่างต่อเนื่อง
