เรียบเรียงโดย ขบวนชุมชนตำบลบ้านกลาง อำเภอคง จังหวัดนครราชสีมา
บ้านปรางค์นคร เป็นบ้านที่เก่าแก่ จากผู้อาวุโสหลายท่านมีความรู้ความคิด และประสบการณ์ เป็นหลักของหมู่บ้าน ได้เล่าว่า เดิมบ้านปรางค์เป็นป่ารกทึบ หมีหมูป่า และสัตว์ป่าอื่นๆ เริ่มมีคนเข้ามาอยู่หลายชั่วอายุคน สันนิฐานจากการตั้งรกรากของคนสมัยขอมโบราณ กำหนดสถานที่ในการสร้างบ้านสร้างเมืองสมัยโบราณ เป็นสถานที่ ๆ เหมาะสมได้แก่มีบึงเป็นแหล่งน้ำที่สำคัญ มีแหล่งแกลือที่ใช้ผลิตเกลืออยู่ทางทิศตะวันออกหมู่บ้าน ด้านทิศตะวันตกมีป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ เรียกโบราณสถาน ปรางค์บ้านปรางค์ การพบพระพุทธรูปเก่าเมื่อ 50 ปี ก่อนบริเวณภายในชุมชนบ้านปรางค์ พบโครงกระดูกมนุษย์โบราณ พบเทวรูป เป็นทองสำฤทธิ์ มีเม็ดพลอยขนาดใหญ่ที่ หน้าผาก และบริเวณพระอุระ ที่ประเมินค่าไม่ได้ มีพบภาชนะดินเผ่าแตกอยู่โดยทั่วไป ใบเสมาธรรมจักรเก่า ปัจจุบันไม่เหลือไว้ให้ดูเพราะขาดการอนุรักษ์ ความเชื่อ และความรู้ของของคนในชุมชนเกี่ยวกับการเก็บรักษาของเก่า
ราษฎรที่อาศัยอยู่ในปัจจุบันพูดภาษาโคราช เป็นภาษาที่ใช้สื่อสารกันโดยทั่วไป พอสืบประวัติหมู่บ้านได้จากสิ่งของที่ยังคงเหลืออยู่
ปรางค์บ้านปรางค์ มีพระพุทธรูป ซึ่งสันนิฐานว่าขุดค้นพบจากบริเวณสนามโรงเรียนบ้านปรางค์ แล้วนำไปไว้ในปรางค์บ้านปรางค์ พระพุทธรูป ไม่มีเศียร ไม่มีพระชง (แขน) จำนวน 2 องค์ ชาวบ้านเชื่อว่าพระพุทธรูปที่ไม่สมบูรณ์ น่าจะมีการซ่อมบำรุงให้มีความสมบูรณ์ เพื่อเป็นศิริมงคลแก่ชาวตำบลบ้านปรางค์ จึงมีการบริจาคเงิน จากชาวบ้าน จำนวนหนึ่ง ซ่อมพระพุทธรูปให้มีความสมบูรณ์ ในวันเสาร์ที่ 26 กันยายน 2552 ปรางค์บ้านปรางค์ มีการขุดค้น และซ่อมบำรุง เมื่อปี 2555 โดยกรมศิลปากรที่ 12
สภาพสังคม บ้านปรางค์นคร เป็นหมู่บ้านแออัด บ้านเก่าแก มีบรรพบุรุษ ในปัจจุบันมีความเป็นอยู่ สภาพความเป็นอยู่ สภาพความเป็นอยู่ สภาพเศรษฐกิจไม่ดี ลูกหลานละทิ้งบ้านเกิดไปทำงานต่างถิ่น ทำให้ปู่ ย่า ตา ยาย ต้องเลี้ยงดูหลาน ผู้สูงอายุทำทำงานภาคการเกษตรด้วย ไม่ได้พักผ่อน
สำหรับตำบลบ้านปรางค์มีทุนชุมชนที่ชาวบ้านได้ร่วมมือสร้างกันมาจนชาวบ้านปรางค์นคร มีครัวเรือนที่เป็นสมาชิกและการใช้บริการแหล่งสินเชื่อภายในชุมชนดังนี้
- กองทุนหมู่บ้าน (กทบ.) มีสมาชิก 112 คน มีที่ทำการ โดยใช้ดอกเบี้ยกองทุนหมู่บ้านผ่อนชำระกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ซื้อที่ดิน จำนวน 2 งานใช้เป็นพื้นที่ส่วนรวมของหมู่บ้าน ได้แก่ ที่ทำการกองทุน ศาลาประชาคมหมู่บ้าน
- กองทุนเงินโครงการแก้ไขปัญหาความยากจน กข.คจ. ครัวเรือนเป้าหมายจำนวน 57 คนเงินโครงการจำนวน 282,300 บาท
- กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จำนวน 1 กลุ่ม มีสมาชิกจำนวน 107 คน มีเงินออมทรัพย์จำนวน 625,557 บาท
- การท่องเที่ยวหมู่บ้านชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวีถิ
มีงานบุญเดือน 3 (งานวัด) เมื่อก่อนเป็นงานที่จัดขึ้นหลังจากที่ขาวนาได้เก็บเกี่ยวข้าว ผลิตผลทางการเกษตรเสร็จ มีการจัดงานวัดเพื่อเป็นการบันเทิงรื่นเริง เฉลิมฉลอง งานบุญเดือน 3 วัดบ้านปรางค์(งานวัด) พร้อมทั้งมีข้อมูลการท่องเที่ยวของหมู่บ้าน เนื่องจากเป็นหมู่บ้านที่ยังไม่มีการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวในหมู่บ้านจึงยังไม่มีสถานที่ท่องเที่ยวที่โดดเด่นมากนัก ต้องการจัดท่องเที่ยวรายเดือน ตามประเพณีวัฒนธรรม
ด้านงานประเพณีเรียกขวัญข้าว สารเดือน ตักบาตรข้าวกระยาสารท ที่เป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชนสินค้า OTOP ในหมู่บ้านพึ่งเริ่มส่งเสริมให้ผลิตสินค้าในครัวเรือนจึงยังไม่มีสินค้า OTOP ที่สามารถจัดหน่ายและสร้างรายได้ให้กับชุมชนและครัวเรือนได้ กลุ่มทอเสื่อ กลุ่มทอดมันบ้านปรางค์ กลุ่มแปรรูปกล้วย กลุ่มกะหรี่พัฟ กลุ่มผลิตแยมผลไม้ ผลิตภัณฑ์แปรรูปเห็ดนางฟ้าภูฐาน กลุ่มพริกแกงปลาร้าบอ ขนมข้าวแตน กลุ่มข้าวสารบ้านโปรดปรางค์ น้ำอ้อยสดคั้นน้ำ กล้วยตาก หมี่สำเร็จรูป ไม้กวาดจากก้านมะพร้าว
ดังที่กล่าวมาข้องต้น กิจกรรมการท่องเที่ยว ในหมู่บ้านมีสถานที่ท่องเที่ยวอยู่บ้างแต่ยังไม่สามารถพัฒนาให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวหลักได้ โครงการชุมชนท่องเที่ยว โอทอป นวัตวิถีบ้านปรางค์นคร มีสิ่งที่โดเด่น เป็นที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจได้ และสิ่งที่จะต้องทำเพิ่มเติมคือ เส้นทาง กิจกรรมท่องเที่ยวบ้านปรางค์นครที่กำหนดไว้ ดังนี้
- แลนมาร์ค สะพานไม้ไผ่ ยอนรอยวัฒนธรรม ข้ามบารายสวรรค์ ชมตลาดโจงหาง ดูปรางค์เก่า สวนหย่อม บริเวณริมบึงสาธารณะบ้านปรางค์
- จุดเรียนรู้ตามจุดเรียนรู้จากกลุ่มต่างๆ
- นั่งเรืออีโปง เก็บดอกบัวหลวง ใบบึงสาธารณะบ้านปรางค์ 9 ดอก เพื่อบูชาพระพุธรูป 3 องค์ สักการบูชา ย้อนรอยพระพุทธรูปโบราณ บริเวณมณฑปสำนักสงฆ์ศรีวิชัย(หัวฝาย) แล้วแวะกราบขอพรสักการะ เจ้าพ่อหินทับ บริเวณปรางค์บ้านปรางค์ ถ่ายภาพ เช็คอินบริเวณปรางค์บ้านปรางค์ ต่อด้วยกราบสักการะปิดทองรอยพระพุทธบาทจำลอง บริเวณวัดบ้านปรางค์
สำหรับการต้อนรับ`ต้อนรับบริเวณลานกิจกรรม ตีโทนต้อนรับ การแสดงรำของเด็ก เพลงโคราชเสร็จแล้วก็แวะชุมเมนูอาหารพื้นบ้าน ที่เป็นวิถีชีวิตของชาวบ้านในหมู่บ้านปรางค์นคร ใช้ชีวิตแบบเรียบง่ายโดยมีอาหารพื้นบ้านที่เป็นเอกลักษณ์ของชาวบ้านที่นี่ เช่น ต้มยำไก่บ้านต้มใบมะขาม ทอดมันบ้านปรางค์ ปลาร้าสะเออะ ผัดหมี่โคราช ผัดผักน้ำใจใคร่
การจัดการเส้นทางการท่องเที่ยว (โปรแกรมการท่องเที่ยว)ที่เชื่อมโยงกับชุมชนอื่นๆ ที่เชื่อมโยงวิถีร่วมกันคือ เส้นทางการท่องเที่ยว บ้านโกรกตะไก้ อำเภอคง ดูการท่องเที่ยว แวะบ้านห้วยทรายดูแหล่งผลิตผ้าไหม การทำสบู่กาวไหม มาถึงบ้านปรางค์นคร เพื่อดูอารยะธรรมดั่งเดิม วัฒนธรรม บารายบ้านปรางค์ ชมตลาดโจงหาง ดูปรางค์เก่า สามารถต่อไปเที่ยวชมดอกบัวแดงที่ บ้านดอนเปล้า อำเภอบ้านเหลื่อม
