โดย สุวัฒน์ คงแป้น
เทศบาลตำบลท่ามะเดื่อ อำเภอบางแก้ว จังหวัด ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของหมู่ที่ 1 หมู่ที่ 6 ตำบลท่ามะเดื่อและหมู่ที่ 1 ตำบลโคกสัก อำเภอบางแก้ว สภาพทางเศรษฐกิจ ของชุมชนเขตเทศบาลตำบลท่ามะเดื่อ ส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับการขายส่ง การขายปลีก ของใช้ส่วนบุคคลและของใช้ในครัวเรือนและรายได้หลักของประชากรเทศบาลตำบลท่ามะเดื่อจึงมาจากการค้าขาย และการเกษตร จากการเปลี่ยนแปลงบนสถานการณ์ในปัจจุบัน ที่มีการพัฒนาความเข้มแข็งจากฐานราก ตำบลท่ามะเดื่อได้มีการดำเนินงานพัฒนาบนพื้นที่ที่มีการรวมกลุ่มอาชีพที่สำคัญเช่น กลุ่มทำนา กลุ่มเลี้ยงไก่พื้นเมือง กลุ่มปลูกผัก และกลุ่มอาชีพต่างๆ เพื่อให้มีความสอดคล้องกับความเป็นอยู่ของคนในชุมชน จึงเล็งเห็นความสำคัญกับงานพัฒนาของภาคประชาชน ได้จัดตั้ง “สภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลท่าเดื่อ” ขึ้น เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2552 มีกลุ่มขอจดแจ้งด้วนกัน 8 กลุ่ม โดยมี“กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลท่ามะเดื่อ” เป็นหนึ่งในองค์กรที่ขอจดแจ้งกับสภาองค์กรชุมชน ซึ่งกองทุนฯ ก็ได้รับงบประมาณในการสมทบของสมาชิก ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 29 กุมภาพันธ์ 2551 มีมสมาชิกเริ่มแรก จำนวน 30 คน งบประมาณ 10,950.- บาท ปัจจุบันผ่านไป 10 ปี มีสมาชิกเพิ่มขึ้น จำนวน 705 คน มีงบประมาณ 1,212,239 บาท ข้อมูล 31 ธันวาคม 2560
ภาพประกอบกิจกรรมต่างๆ ของ กลุ่ม/องค์กรที่ขอจดแจ้งกับสภาองค์กรชุมชน
การดำเนินงานภายใต้สภาองค์กรชุมชนตำบลท่ามะเดื่อ ได้มีการวิเคราะห์ศักยภาพชุมชนเพื่อวางแผนการแก้ไขปัญญาหา ทั้ง 4 ด้าน คือ ด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคม ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านที่อยู่อาศัยฯ ซึ่งในปี 60 มีการดำเนินวิเคราะห์ปัญหา และแนวทางออกของตำบล
จากการวิเคราะห์พบว่าประชาชนบางส่วนมีที่อยู่อาศัยไม่เหมาะสมอันนำไปสู่การแก้ไขปัญหาเรื่องที่อยู่อาศัย โครงการบ้านพอเพียงชนบท ปี 2560 ช่วยเหลือสมาชิกผู้ยากไร้เรื่องที่อยู่อาศัย จำนวน 30 ครัวเรือน ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) งบประมาณ 550,000 บาท
ในการดำเนินงานสภาองค์กรชุมชนตำบล ได้มอบหมายผู้ใหญ่บ้านไปสำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนในแต่ละหมู่บ้านในเบื้องต้น แล้วจึงแต่งตั้งคณะกรรมการโครงการโดยผู้แทนสภาองค์กรชุมชน อสม. ผู้สูงอายุ ข้าราชการครูบำนาญ เป็นกรรมการฝ่ายต่างๆแบ่งกันรับผิดชอบ ทำการสำรวจกลุ่มเป้าหมายอีกครั้งโดยคณะกรรมฝ่ายสำรวจกลุ่มเป้าหมาย นำข้อมูลผู้เดือดร้อนที่อยู่อาศัยทุกหมู่บ้านมาทำการคัดกรองตัดสินใจร่วมกันของคณะกรรมการ จนได้กลุ่มเป้าหมายรอบแรก 30 หลังคาครัวเรือน แล้วมอบหมายฝ่ายช่าง ลงประเมินราคา ร่วมกับทางช่างของเทศบาลตำบลท่ามะเดื่อ ได้ข้อมูลประเมินการสร้างซ่อม ส่งต่อข้อมูลให้ ฝ่ายจัดซื้อ จัดจ้าง ไปสืบราคาติดต่อร้านค้า จัดซื้อแบบเหมารวมแต่ละรายการ เช่น 30 หลังใช้ปูนรวมกัน 30 กระสอบ ก็สั่งล็อตเดียวแต่ให้ร้านค้าทยอยส่ง ให้ฝ่ายตรวจรับ ตรวจความถูกต้อง ส่งต่อฝ่ายช่าง ทำการซ่อมสร้างปรับปรุงต่อเติม ตามที่ฝ่ายประเมินราคาได้แจ้งข้อมูลมา
บางรายก็มีปัญหาที่ฝ่ายประเมินราคาประเมินไว้ เนื่องจากพอรื้อแล้วเกิดเสียหายมากกว่าที่ประเมินไว้ ก็ใช้เวทีประชุมกรรมการแก้ปัญหาให้โดยการร่วมมือของคนในชุมชนช่วยกันและบางบ้านซ่อมต่ำกว่าราคาที่ประเมิน ก็นำส่วนต่างของเงินที่เหลือมาช่วยกัน เป็นการเอื้ออาทรที่เกิดการเปลี่ยนแปลงในชุมชน โครงการนี้คนที่ไปช่วยกันสร้างซ่อม เป็นลูกมือช่าง เสร็จโครงการได้งานต่อเป็นแรงงานลูกมือช่าง และผู้ที่ได้รับการสร้างซ่อมบ้าน รวมทั้งได้จัดตั้ง “กองทุนบ้านพอเพียง”เพื่อเป็นกองทุนช่วยเหลือผู้เดือดร้อนที่อยู่อาศัยตำบลท่ามะเดื่อ ดำเนินการต่อหลังที่ 31 โดยการการซ่อมปรับปรุงต่อได้เป็นหลังที่ 35 จากการช่วยเหลือของชุมชนและจากงบประมาณกองทุนบ้านพอเพียง
ในการดำเนินงานมีปัยหาที่เกิดขึ้นอยู่บ้าง เช่น การดำเนินงานงานโครงการบ้านพอเพียง ปัญหาที่เกิดขึ้น การประมาณการค่าวัสดุ กับ การซ่อมแซมจริง งบประมาณมากกว่าที่ประมาณการไว้ การมีส่วนร่วมของท้องถิ่นน้อยมากตลอดจนการบูรณาการและการเชื่อมโยงกับกลุ่มองค์กรมีน้อย จึงได้หาทางแก้ปัญหาโดยการส่งเสริมให้สมาชิก ออมทรัพย์ เพื่อซ่อมแซม ต่อเติมบ้าน มีการประชาสัมพันธ์โครงการผ่านสื่อ หอกระจายข่าว ติดบอร์ดประชาสัมพันธ์ให้ทุกคนได้รับทราบ และบูรณาการเชื่อมโยงเครือข่ายองค์กรชุมชนอื่นภายในตำบล เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายที่คลอบคลุม ซึ่งการทำงานครั้งนี้ก่อให้เกิดความรัก ความสามัคคีกันมากขึ้นเป็นโครงการเข้าถึงผู้ด้อยโอกาสอย่างแท้จริง มีกองทุนที่สามารถขับเคลื่อนเรื่องการแก้ไขปัญหาต่อยอดหลังที่ 31 32 ทั้งนี้เพราะมีสภาองค์กรชุมชนที่เป็นกลไกการขับเคลื่อนที่ชัดเจน
เพื่อให้เกิดความยั่งยืนจึงได้มีการตั้งกองทุนบ้านพอเพียงเพื่อเชื่อมโยงงานกับกองทุนสวัสดิการชุมชน ให้สมาชิก และผู้เดือดร้อนจากรายชื่อที่ได้สำรวจไว้แล้ว เข้าโครงการออมล่วงหน้า จะได้มีเงินมาแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยอย่างยั่งยืน และจะได้จัดทำแผนส่งเสริมอาชีพเข้าข้อบัญญัติท้องถิ่น รวมทั้งมีการขยายฐานสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล เพื่อการพัฒนางานตามแผนงานของตำบล ภายใต้ สภาองค์กรชุมชนตำบล ต่อไป
