“เราเป็นคนจนจัด ไม่ใช่จรจัด” “ชุมชนฟ้าใหม่ร่วมใจพัฒนา” เปลี่ยน “คนจน” เป็นเจ้าของบ้านมั่นคง

พอช. นำคณะผู้เข้าร่วมโครงการเวทีสัมมนานานาชาติและการมอบรางวัลต้นแบบโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน (Collective Housing Best Practices Forum & Collective Housing Award 2026) ทั้งชาวไทยและต่างชาติกว่า 80 คน ลงพื้นที่ศึกษาดูงาน  “ชุมชนฟ้าใหม่ร่วมใจพัฒนา” ถอดบทเรียนเส้นทางพัฒนา 29 ปี จากอดีตชุมชนแออัดริมทางรถไฟ สู่การรวมพลัง 180 ครัวเรือน จาก 7 ชุมชน เช่าที่ดิน รฟท. 4 แปลง จัดตั้งสหกรณ์ ออมทรัพย์ และออกแบบสร้างบ้านด้วยตนเอง เสวนา “เส้นทางการพัฒนา เราเป็นคนจนจัด ไม่ใช่จรจัด” ร่วมกับสมาคมคนไร้บ้าน เพื่อสร้างแรงบันดาลใจและถ่ายทอดภูมิปัญญาการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยระดับฐานรากสู่สากล

กรุงเทพฯ/ 25 ตุลาคม 2569 — สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ได้นำคณะผู้แทน ภาคีเครือข่าย นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ซึ่งเป็นผู้เข้าร่วมงาน Collective Housing Best Practices Forum & Collective Housing Award 2026 ลงพื้นที่ศึกษาดูงาน ชุมชนฟ้าใหม่ร่วมใจพัฒนา เรียนรู้กระบวนการพัฒนาที่อยู่อาศัย การสร้างกลไกบริหารจัดการและความช่วยเหลือเกื้อกูลของชุมชน กว่า 80 คน ณ ชุมชนฟ้าใหม่ร่วมใจพัฒนา แขวงคลองชักพระ เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร

ชุมชนฟ้าใหม่ร่วมใจพัฒนาเป็นตัวอย่างของการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน จากจุดเริ่มต้นของการเป็นชุมชนริมทางรถไฟที่ต้องเผชิญกับความไม่มั่นคงด้านที่อยู่อาศัย สภาพบ้านเรือนที่แออัด และข้อจำกัดในการพัฒนาคุณภาพชีวิต สู่การรวมพลังของคนในชุมชนเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงและวางรากฐานความมั่นคงให้กับครอบครัวในระยะยาว

เส้นทางการพัฒนาชุมชนเริ่มต้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 จากการได้รับการสนับสนุนงบประมาณเพื่อพัฒนาที่อยู่อาศัย ก่อนที่ชุมชนจะรวมกลุ่มกันจัดตั้งองค์กรและขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาอย่างต่อเนื่อง ต่อมาในปี พ.ศ. 2553 ปัจจุบัน ชุมชนมีครัวเรือนเข้าร่วมรวม 180 ครัวเรือน จาก 7 ชุมชน โดยให้ความสำคัญกับการออมทรัพย์เพื่อสร้างวินัยทางการเงินและเป็นทุนสำหรับการพัฒนาที่อยู่อาศัย มีการเช่าที่ดินจากการรถไฟแห่งประเทศไทยในพื้นที่ 4 แปลง รวม 1 สัญญา ตลอดจนส่งเสริมให้สมาชิกมีส่วนร่วมในการออกแบบและก่อสร้างบ้าน โดยชุมชนร่วมกันวางผังและกำหนดรูปแบบบ้าน พร้อมบริหารจัดการและควบคุมงานก่อสร้างร่วมกัน และ ยังมีการพัฒนากลุ่มให้เป็นสหกรณ์ เพื่อเป็นกลไกในการบริหารจัดการและดูแลผลประโยชน์ของสมาชิกในระยะยาว

คณะผู้แทนจากนานาชาติได้ร่วมเรียนรู้และแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับผู้นำและสมาชิกชุมชนฟ้าใหม่ร่วมใจพัฒนา รวมถึงผู้แทนจากสมาคมคนไร้บ้าน ซึ่งร่วมถ่ายทอดประสบการณ์ภายใต้หัวข้อ “เส้นทางการพัฒนา เราเป็นคนจนจัด ไม่ใช่จรจัด” เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงกระบวนการต่อสู้และพัฒนาที่อยู่อาศัยของผู้มีรายได้น้อย ตลอดจนพลังของการรวมกลุ่มและการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนในการสร้างความมั่นคงในชีวิต นอกจากนี้ ยังเปิดเวทีให้ผู้เข้าร่วมได้ซักถาม แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และเรียนรู้แนวทางการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน เพื่อนำประสบการณ์ไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่  ความสำเร็จของชุมชนฟ้าใหม่ร่วมใจพัฒนาจึงเกิดจากกระบวนการที่ค่อย ๆ สั่งสม ทั้งการรวมกลุ่ม การสร้างระบบการเงินของชุมชน การจัดการสิทธิและที่ดิน การพัฒนาที่อยู่อาศัย และการวางกลไกบริหารจัดการร่วมกัน โดยมี พอช. สนับสนุนกระบวนการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน และส่งเสริมให้ประชาชนเป็นแกนหลักในการแก้ไขปัญหาของตนเอง

การลงพื้นที่ศึกษาดูงานชุมชนฟ้าใหม่ร่วมใจพัฒนา ภายใต้เวทีสัมมนานานาชาติและการมอบรางวัลต้นแบบโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน (Collective Housing Best Practices Forum & Collective Housing Award 2026) เป็นโอกาสสำคัญในการถ่ายทอดประสบการณ์และความรู้จากการพัฒนาชุมชนริมทางรถไฟ โดยนำเสนอให้เห็นถึงกระบวนการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยผ่านการรวมกลุ่ม การออมทรัพย์ การมีส่วนร่วมของสมาชิก และการบริหารจัดการชุมชนร่วมกัน ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงพลังขององค์กรชุมชนในการสร้างความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัยและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ถือเป็นบทเรียนที่สามารถนำไปแลกเปลี่ยนและประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของชุมชนในประเทศต่าง ๆ ได้