พอช. จัดกิจกรรมลงพื้นที่ศึกษาดูงานในโครงการเวทีสัมมนานานาชาติและการมอบรางวัลต้นแบบโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน (Collective Housing Best Practices Forum & Collective Housing Award 2026) โดยนำคณะผู้แทน ภาคีเครือข่าย และผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ลงพื้นที่ศึกษาดูงาน “เมืองวังทองหลาง “ชุมชนหน้าท่าอากาศยานใต้” เพื่อเรียนรู้กระบวนการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชนเป็นแกนหลัก การรวมกลุ่มออมทรัพย์ การบริหารจัดการที่ดิน ตลอดจนการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระดับเมือง เพื่อต่อยอดองค์ความรู้และขยายผลสู่ระดับสากล
กรุงเทพฯ/25 ตุลาคม 2569—สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. นำคณะผู้เข้าร่วม เวทีสัมมนานานาชาติและการมอบรางวัลต้นแบบโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน (Collective Housing Best Practices Forum & Collective Housing Award 2026) ซึ่งประกอบด้วยตัวแทนชาวชุมชน ผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาสังคม นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยจากหลากหลายประเทศทั่วภูมิภาคเอเชียและสากล ลงพื้นที่ศึกษาดูงาน พื้นที่ต้นแบบการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชนในเขตกรุงเทพมหานคร มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมงานระดับนานาชาติได้ศึกษาเรียนรู้แนวทางการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชนจากประสบการณ์ตรง ถอดบทเรียนกระบวนการทำงานจริงในพื้นที่ แลกเปลี่ยนทัศนคติ และสร้างเครือข่ายความร่วมมือข้ามประเทศ ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของการเฉลิมฉลองเนื่องในโอกาส วันอยู่อาศัยโลก (World Habitat Day) ณ “เมืองวังทองหลาง” สำนักงานเขตวังทองหลาง และ “ชุมชนหน้าท่าอากาศยานใต้” เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร
จุดที่1“เมืองวังทองหลาง” คณะผู้เข้าร่วมเวทีสัมมนานานาชาติได้เดินทางไปยัง สำนักงานเขตวังทองหลาง กรุงเทพมหานคร เพื่อเข้าร่วมรับฟังการบรรยายสรุปและการต้อนรับอย่างอบอุ่นจากคณะผู้บริหารสำนักงานเขต ผู้แทนเครือข่ายองค์กรชุมชนเขตวังทองหลาง และเจ้าหน้าที่ พอช. ในการบรรยายสรุป คณะผู้แทนจากต่างประเทศได้เรียนรู้ถึง กระบวนการพัฒนาที่อยู่อาศัยและการแก้ปัญหาชุมชนแออัดในระดับเมือง ซึ่งใช้กลไกการบูรณาการความร่วมมือระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (สำนักงานเขต) พอช. และขบวนองค์กรชุมชนในพื้นที่ โดยเน้นย้ำกระบวนการสำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัย การคัดกรองสิทธิอย่างเป็นธรรม การจัดทำผังเมืองและผังชุมชนร่วมกัน ตลอดจนการสร้างกลไกการทำงานร่วมระหว่างภาครัฐและภาคประชาชนที่ช่วยลดความขัดแย้งเรื่องการไล่รื้อที่ดิน ทำให้เห็นถึงบทบาทของเมืองในการสนับสนุนให้ผู้มีรายได้น้อยมีที่อยู่อาศัยที่มั่นคง ปลอดภัย และสามารถเข้าถึงบริการสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานของรัฐได้อย่างเท่าเทียม
จุดที่2 “ชุมชนหน้าท่าอากาศยานใต้” คณะศึกษาดูงานนานาชาติได้เดินทางต่อไปยัง ชุมชนหน้าท่าอากาศยานใต้ ซึ่งตั้งอยู่ในเขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นหนึ่งในชุมชนต้นแบบที่ประสบความสำเร็จอย่างโดดเด่นในการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยภายใต้โครงการ “บ้านมั่นคงชุมชนริมคลองเปรมประชากร” ของ พอช.
ชุมชนหน้าท่าอากาศยานใต้ในอดีต เคยเป็นชุมชนแออัดที่ตั้งอยู่บนที่ดินของรัฐและเผชิญความไม่มั่นคงในสิทธิที่อยู่อาศัยอย่างรุนแรง แต่ด้วยกระบวนการ “ชุมชนเป็นแกนหลักในการพัฒนา” ประชาชนในชุมชนได้ร่วมกันรวมกลุ่มจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการพัฒนาที่อยู่อาศัย จดทะเบียนเป็นสหกรณ์เคหสถาน และร่วมกันเจรจาจัดทำเช่าที่ดินอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ตัวแทนชุมชนหน้าท่าอากาศยานใต้ได้นำเสนอและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้กับคณะผู้เข้าร่วมสัมมนาต่างชาติ ผ่าน 4 มิติการพัฒนาสำคัญ ได้แก่ การรวมกลุ่มและการบริหารจัดการการเงิน การสร้างวินัยทางการเงินผ่านการออมทรัพย์รายวันและรายเดือน เพื่อเป็นฐานทุนในการพัฒนาบ้านและสาธารณูปโภค การวางผังและการออกแบบบ้านมีส่วนร่วม การเปิดโอกาสให้สมาชิกในชุมชน ร่วมคิด ร่วมออกแบบบ้าน และจัดสรรพื้นที่ส่วนกลางให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตจริงของคนทุกกลุ่มวัย ทั้งเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้พิการ การบริหารจัดการงานก่อสร้างและคุมงบประมาณ ชุมชนจัดตั้งคณะทำงานดูแลการก่อสร้าง คุมบัญชี และตรวจสอบความโปร่งใส ทำให้สามารถสร้างบ้านที่มีคุณภาพในราคาที่ผู้มีรายได้น้อยรับภาระได้การพัฒนาคุณภาพชีวิตและสวัสดิการชุมชน การเชื่อมโยงเรื่องบ้านไปสู่การจัดสวัสดิการชุมชน การดูแลสิ่งแวดล้อม การคัดแยกขยะ และการสร้างรายได้เสริมให้แก่สมาชิก
การลงพื้นที่ เมืองวังทองหลาง และชุมชนหน้าท่าอากาศยานใต้ ทำให้เห็นว่า แนวคิด Collective Housing หรือ “การพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน” ของประเทศไทยนั้น นำไปสู่การปฏิบัติจริงที่เปลี่ยนชีวิตผู้ยากไร้ให้มีความมั่นคง มีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และก้าวขึ้นมาเป็น “เจ้าของการพัฒนา” ที่ร่วมกำหนดอนาคตของชุมชนและเมืองตนเองได้
