บ้านในความหมายของคนตำบลแหลมโพธิ์ อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี คือรากฐานของชีวิต ที่ต้องเผชิญกับความท้าทายมากมาย ด้วยลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่เป็นแหลมยื่นออกไปในทะเล ทำให้พื้นที่จำกัดและเกิดปัญหาความแออัด ที่อยู่อาศัยทรุดโทรมจากการสร้างด้วยวัสดุไม่คงทน และการรวมตัวกันของครอบครัวขยาย รวมถึงรายได้ที่ไม่แน่นอนจากการประกอบอาชีพประมง นำไปสู่ปัญหาทางสังคมอื่นๆ ตามมา เช่น ขยะล้นชุมชน การขาดแคลนอาชีพ และสิ่งแวดล้อมที่เสื่อมโทรม
เมื่อ “บ้านมั่นคง” คือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง
ในปี 2557 เครือข่ายบ้านมั่นคงจังหวัดปัตตานีได้เข้ามาสำรวจและพบว่ามีครัวเรือนกว่า 800 ครัวเรือนที่ประสบปัญหาเรื่องที่อยู่อาศัย นำไปสู่การริเริ่ม “โครงการบ้านมั่นคง” โดยการรวมตัวของคนในชุมชน จัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์ และขอรับการสนับสนุนจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) เพื่อปรับปรุงซ่อมแซมบ้านเรือนที่มีอยู่เดิม 346 ครัวเรือนในบ้านกำปงบูดีและบ้านดาโต๊ะ ภายใต้โครงการนี้ บ้านเรือนถูกปรับปรุงให้แข็งแรงขึ้น โดยเฉพาะการออกแบบให้เหมาะสมกับผู้สูงอายุและผู้พิการ
พัฒนาคุณภาพชีวิตและสาธารณูปโภค
นอกจากการซ่อมแซมบ้านแล้ว ชุมชนยังได้ใช้เงินงบประมาณเพื่อพัฒนาสาธารณูปโภคพื้นฐานให้ดีขึ้น เช่น การซ่อมถนน สร้างอาคารสำนักงานและศาลาพักผ่อนริมทะเล สร้างลานออกกำลังกายและสนามเด็กเล่น นอกจากนี้ยังมีการสร้างโรงจอดเรือประมง เพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อยและช่วยยืดอายุการใช้งานของเครื่องมือทำมาหากิน
กลุ่มออมทรัพย์หัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนชุมชน
กลุ่มออมทรัพย์บ้านบูดีซึ่งก่อตั้งขึ้นเพื่อเป็นกลไกสำคัญในโครงการบ้านมั่นคง ได้ขยายบทบาทเป็นแหล่งทุนหมุนเวียนสำหรับสมาชิก โดยมีการให้เงินกู้ฉุกเฉินและช่วยเหลือสมาชิกที่ยังไม่เคยได้รับงบประมาณซ่อมแซมบ้าน นอกจากนี้ยังมีการนำเงินทุนไปจัดกิจกรรมพัฒนาอาชีพและจัดการปัญหาในชุมชนอย่างต่อเนื่อง
สวัสดิการขยายผลสู่ความยั่งยืน
จากความสำเร็จของโครงการบ้านมั่นคง กลไกการทำงานของชุมชนได้ยกระดับสู่การฟื้นฟู “สภาองค์กรชุมชน” และ “กองทุนสวัสดิการชุมชน” โดยมีคณะทำงานชุดเดียวกับโครงการบ้านมั่นคงเป็นแกนหลัก กองทุนนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อดูแลสวัสดิการขั้นพื้นฐานของสมาชิกในด้านต่างๆ ตั้งแต่เกิดจนเสียชีวิต รวมถึงการช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาสและผู้ประสบภัยพิบัติ
สร้างอาชีพควบคู่ไปกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
นอกจากเรื่องที่อยู่อาศัย ชุมชนแหลมโพธิ์ยังให้ความสำคัญกับการส่งเสริมอาชีพควบคู่ไปกับการดูแลสิ่งแวดล้อม โดยมีการจัดอบรมแปรรูปอาหารทะเล เช่น ทำสมันกุ้งและข้าวเกรียบปลา เพื่อเพิ่มรายได้ที่นอกเหนือจากการประมงเพียงอย่างเดียว ในส่วนของสิ่งแวดล้อม มีการจัดกิจกรรมรณรงค์และประกวดบ้านสะอาด รวมถึงร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐในการปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำและปลูกป่าชายเลน เพื่อฟื้นฟูความสมบูรณ์ของระบบนิเวศในท้องถิ่น
ความภาคภูมิใจและพลังแห่งการร่วมมือ
ความสำเร็จของตำบลแหลมโพธิ์เกิดจากการรวมพลังของคนในชุมชน จากจุดเริ่มต้นที่ต้องเผชิญกับปัญหามากมาย กลายเป็นชุมชนที่เข้มแข็ง มีองค์กรที่บริหารจัดการอย่างเป็นระบบ สมาชิกได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เกิดความสามัคคี และที่สำคัญคือการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายอย่างบูรณาการ เพื่อสร้างรากฐานที่มั่นคงสำหรับชีวิตที่ยั่งยืนของทุกคนในชุมชน
