มหาสารคาม/ วันที่ 3-5 กันยายน 2563 ขบวนองค์กรชุมชนภาคอีสาน ร่วมกับ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน) และหน่วยภาคีต่างๆ จัดงาน “สมัชชาสภาพลเมืองอีสาน ตุ้มโฮม ฮักแพง แบ่งปัน ไทอีสานหนึ่งเดียว” โดยมีประเด็นนำเสนอที่สำคัญ คือ “ความมั่นคงทางอาหาร คือความมั่นคงของมนุษย์” ระดมความคิดเห็นแลกเปลี่ยนแนวทางในการสร้างความมั่นคงทางอาหาร รวมไปถึงแนวทางการแก้ไขปัญหาต่างๆ ให้กับพี่น้องใน 20 จังหวัดภาคอีสาน โดยมีผู้เข้าร่วมงานกว่า 500 คน ณ สถาบันวิจัยศิลปะวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
นายเดชอนันต์ พิลาแดง ผู้แทนขบวนองค์กรชุมชน กลุ่มจังหวัดร้อยแก่นสารสินธุ์
นายเดชอนันต์ พิลาแดง ผู้แทนขบวนองค์กรชุมชน กลุ่มจังหวัดร้อยแก่นสารสินธุ์ กล่าวถึงการจัดงานในครั้งนี้ ว่า การจัดงานสมัชชาพลเมืองได้จัดติดต่อมาอย่างต่อเนื่อง เมื่อต้นปี 2563 ได้เกิดการแพร่ระบาดของเชื้อโรคโควิด-19 ทางสภาองค์กรชุมชน ดูแลการแพร่ระบาดของเชื้อโรคโควิด-19 ตามมาตรการต่างๆ เช่น การทำเจลล้างมือ ผลิตหน้ากาก การคัดกรองบุคคลกลุ่มเสี่ยง ที่เข้ามาในพื้นที่ รวมถึงการสร้างความมั่นคงทางด้านอาหารให้แก่ชุมชน เพื่อดูแลช่วยเหลือคนที่ยากลำบากในสถานการ์ที่ผ่านมา วันนี้ขบวนองค์กรชุมชนภาคอีสาน ได้ร่วมกันจัดงาน ภายได้ ธีมงาน “ความมั่นคงของอาหาร คือความมมั่นคงของมนุษย์” วัตถุประสงค์ 1)เกิดแผนพัฒนายุทธศาสตร์การพัฒนาภาคอีสานโดยภาคประชาชน 2)การริเริ่มตั้งกองทุนเพื่อการพัฒนาภาคอีสาน 3)เพื่อให้เกิดกลไกการขับเคลื่อนความมั่นคงทางอาหารของขบวนองค์กรชุมชนในภาคอีสาน โดยมีผู้เข้าร่วมประมาณ 500 คน ประกอบด้วย เกษตรกรคนรุ่นใหม่ ภาคีเครือข่ายการพัฒนาต่างๆ รูปแบบการจัดงาน เวทีวิชาการ ห้องเรียนรู้ นำเสนอรูปธรรมความมั่นคงทางด้านอาหาร การจัดแสดงนิทรรศการเวทีวัฒนธรรม อาหารพื้นบ้าน รวมถึงการแลกเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์พืช
เวทีนโยบายสาธารณะ
นอกจากนี้ได้จัด เวทีนโยบายสาธารณะ ในหัวข้อ “ความมั่นคงทางอาหาร คือความมั่นคงของมนุษย์” ดำเนินรายการโดยนาตยา แวววีรคุปต์ และการจัดกิจกรรมดนตรี Hand to Hand Music for Social movement Thai PBS ศิลปิน อ้น แคนเขียว และวงหมาเก้าหาง ถ่ายทอดสดทางเพจ TheActive ของสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส และ เพจ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)
นายวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ มูลนิธิชีววิถี
นายวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ มูลนิธิชีววิถี กล่าวว่า เมื่อปี 2540 พิสูจน์แล้วว่าชุมชนชนบทสามารถช่วยแก้ไขปัญหาในยามวิกฤติได้ จึงต้องสร้างความมั่นคงทางอาหารและท้องถิ่น ปัจจัยที่ทำให้เกิดความไม่มั่นคงทางอาหาร เราต้องมีอาหารเพียงพอสำหรับทุกคน จึงควรสนับสนุนให้เกิดตลาดท้องถิ่นมากขึ้น จะทำให้สัดส่วนของผลิตรายใหญ่ลดลงและเพิ่มการผลิตจากท้องถิ่นสูงขึ้น
นายอุบล อยู่หว้า เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกภาคอีสาน
นายอุบล อยู่หว้า เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกภาคอีสาน กล่าวว่า เมื่อเกิดวิกฤติโควิด-19 พบว่า ชุมชนมีพื้นที่ปลอดภัยที่จะโอบอุ้มผู้คนที่บาดเจ็บมาจากเมือง ชุมชนยังมีฐานทรัพยากรให้อิงอาศัย มีแม่น้ำ มีป่า ชุมชนยังมีการผลิต มีการปลูกผักกันทั้งหมู่บ้าน 2)มีการผลิตที่หลากหลายและตอบสนองการกินอยู่พื้นฐานได้ 3)ชุมชนยังเป็นหน่วยการอยู่รวมของคนและมีความสัมพันธ์กันอยู่ การปฏิบัติการของ อสม. ทำด้วยความเอื้ออารี เกิดน้ำใจ ซึ่งยังมีความเป็นอยู่จริงชุมชน “ความมั่นคงทางอาหารสายพานการผลิตต้องอยู่ที่ชุมชน การผลิตที่หลากหลายของอาหารในชุมชน”
ดร.สมพันธ์ เตชะอธิก นายกสมาคมพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและสังคม
ดร.สมพันธ์ เตชะอธิก นายกสมาคมพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและสังคม กล่าวว่า เรื่องความมั่นคงทางอาหารเรามีมากเพียงพอ แต่กระจายไม่ ผลิตได้มากไม่ใช่ว่าเพียงพอ เกิดจากสถานะทางเศรษฐกิจมีความแตกต่างกัน จากสถานการณ์โควิด-19 มีคนจนเกิดขึ้นประมาณ 10 ล้านคน จะสร้างความมั่นคงทางอาหารได้อย่างไร เรื่องการส่งเสริมเกษตรเศรษฐกิจพอพียง มีเพียงจำนวนน้อยที่ดำเนินการ ด้วยไม่มีงบประมาณสนับสนุนการดำเนินการส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียงอย่างแท้จริง หากจะแก้ไขปัญหาเชิงนโยบาย ต้องไปแก้ไขปัญหาความยากจน ให้โอกาสเกษตรกร จัดทำข้อเสนอในการจัดทำ พรบ.
รศ.ดร. ธนพร ศรียากูล ที่ปรึกษาประจำสำนักงานบริหารนโยบายของนายกรัฐมนตรี (สบนร.)
รศ.ดร. ธนพร ศรียากูล ที่ปรึกษาประจำสำนักงานบริหารนโยบายของนายกรัฐมนตรี (สบนร.) กล่าวว่า ประเด็นเรื่องความยึดโยงกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด แผนบูรณาการภาค ยังไม่เห็นชื่อสภาองค์กรชุมชนอยู่ในขั้นตอนของกระทรวงมหาดไทย หากสภาองค์กรชุมชนมีการปรับข้อกฎหมายขอเสนอเรื่องนี้ อย่างน้อยที่สุด คู่มือ การจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดน่าจะมีชื่อของสภาองค์กรชุมชนบรรจุอยู่ด้วย
นายสุทธิพงษ์ วสุโสภาพล รองเลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ
นายสุทธิพงษ์ วสุโสภาพล รองเลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ กล่าวว่า เรื่องตลาดชุมชน การกระจายอำนาจ จัดทำเป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย จะมีการจัดงานสมัชชาระดับชาติ วันที่ 16-17 ธันวาคม 2563 ได้แก่ 1)ส่งเสริมการจัดการสิทธิชุมชนให้เข้าถึงบริหารจัดการชุมชนได้ 2)เห็นด้วยกับชุมชนซึ่งเป็นหน่วยในการจัดการเรื่องอาหาร 3)ต้องมีหลักประกันเรื่องเศรษฐกิจชุมชน ให้ความหมายเรื่องความมั่นคงทางอาหารเป็นเรื่องความมั่นคงทางการเมือง ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงทางสุขภาพ รวมถึงวัฒนธรรมการกินอาหารด้วย
ในการจัดงานยังได้จัดเวที ระดมความคิดเห็นรวบรวมข้อเสนอแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาภาคอีสาน ว่าด้วยการจัดการ ตนเองด้านความมั่นคงทางอาหารของชุมชน โดยมีข้อสรุปร่วมกันดังนี้ ข้อ 1) เราจะร่วมกันปกป้องพื้นที่อาหารของชุมชน และสร้างพื้นที่เกษตรกรรมยั่งยืน อันจะนำไปสู่ความมั่นคงทางด้านอาหารของชุมชนท้องถิ่นภาคอีสาน ข้อ 2) เราจะร่วมกันพัฒนาศักยภาพผู้นำ และคนรุ่นใหม่โดยเน้นการพัฒนากระบวนการคิดใหม่ เพื่อให้กลุ่ม องค์กร เกษตรกร คนรุ่นใหม่ได้มีทักษะไปสู่การสร้างความมั่นคงทางอาหารและความมั่นคงของมนุษย์ ข้อ 3) เราจะร่วมกันพัฒนาความรู้ สร้างระบบข้อมูล ร่วมกับภาคีเครือข่าย เพื่อสนับสนุนการขับเคลื่อนทั้งระบบ 4) เราจะร่วมกันพัฒนาระบบเศรษฐกิจ สร้างรายได้ จากเกษตรและอาหารด้วยนวัตกรรมใหม่ โดยร่วมกันพัฒนาตลาดชุมชนให้เป็นแหล่งอาหารที่ปลอดภัยในทุกระดับ
นางสาวสมสุข บุญญะบัญชา ที่ปรึกษาคณะกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน
นางสาวสมสุข บุญญะบัญชา ที่ปรึกษาคณะกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน ได้บรรยายพิเศษ “ความมั่นคงทางอาหาร คือความมั่นคงของมนุษย์” โดย มีเนื้อหาโดยสรุปดังนี้ ประเด็นที่พวกเราตั้งเป็นวาระแห่งชาติปีนี้ ความมั่นคงทางอาหารเป็นความมั่นคงของมนุษย์ พื้นฐานเรื่องอาหารเป็นเรื่องสำคัญที่สุด เรื่องความมั่นคงทางอาหารที่รัฐสนับสนุน แต่อาจยังไม่ได้เป็นองคาพยพ คิดว่าต้องสร้างวาระของขบวนการ เป็นเรื่องสำคัญ กระบวนการที่เป็นผู้นำของการเปลี่ยนแปลง การสร้างความมั่นคงทางอาหาร ไม่ใช่เป็นเพียงการสร้างวาระหรือสโลแกน หากจะทำให้เกิดความมั่นคงทางอาหาร ต้องสร้างไปพร้อมกับความมั่นคงในการพัฒนาพื้นที่ชุมชนเข้มแข็ง มีระบบ มีการจัดการ คนเข้มแข็ง ครอบครัวเข้มแข็ง พัฒนาท้องถิ่นเข้มแข็ง หน่วยงานอื่นมีการเอื้ออำนวย การพัฒนาอย่างเป็นองค์รวมด้วยคนในพื้นที่
ความมั่นคงทางอาหาร เป็นเรื่องที่ต้องเปลี่ยนเชิงโครงสร้าง ท้องถิ่นต้องเข้มแข็ง เรามีทิศทางการพัฒนา มีโอกาส มีอำนาจ มีความรู้ ความเชื่อมโยง จึงจะสร้างความมั่นคงทางอาหารได้ มิฉะนั้นจะเป็นเพียงวาระทางเทคนิค กองทุนเพียงอย่างเดียวแก้ปัญหาไม่ได้ ความมั่นคงทางอาหารต้อง เกิดฝ่ายผลิต การจัดการที่อยู่อาศัย และการพัฒนาตนเอง ทำหลาย ๆ เรื่องไปพร้อมกัน อย่าคิดแยกส่วน คิดแบบองค์รวม สร้างวาระการพัฒนาเมือง ทำให้เกิดการสร้างความมั่นทางทางอาหารอย่างยั่งยืนในทุกมิติ
ชุมชนท้องถิ่นในสภาวะโควิด-19 จะจัดการอย่างไร นี่เป็นโอกาสของท่าน ในประวัติศาสตร์ไม่เคยเกิดโอกาสแบบนี้ ระบบทุนสอนให้เราคิดเรื่องที่ดินเป็นเรื่องเชิงปัจเจก การที่จะมีความมั่นคงหรือการได้มาเรื่องที่ดิน การผลิตของชุมชนท้องถิ่นของเรา บางครั้งเรื่องโฉนดอาจจะไม่ใช่ทั้งหมด เพราะมีเรื่องระบบร่วม ทุกคนอยู่ได้ อาจไม่รวยเลิศ แต่เกิดความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ทำชุมชนท้องถิ่นให้เกื้อกูล คนจะมีจิตใจดี เป็นคนที่สมบูรณ์ สร้างไปพร้อมกับความมั่นคง ช่วงโควิด-19 ทำให้เห็นพัฒนการที่น่าสนใจมาก เมืองไทยแปลกตรงที่ต้องมีวิกฤตเกิดขึ้น เช่น กรณีสวนผักคนเมือง จ.เชียงใหม่ เปลี่ยนที่ทิ้งขยะเป็นสวนผัก เริ่มต้นระดมเงิน ชาวบ้าน ใช้เวลาเพียงไม่กี่เดือนเริ่มปลูก เริ่มใช้ประโยชน์ เกษตรอินทรีย์ เชื่อมโยงคน ชนชั้นกลาง บ้าน วัด โรงเรียน กลายเป็นการสร้างความมั่นคงทางอาหารในที่สุด ต้องขอบคุณโควิด-19 เพราะทำให้เกิดการสร้างอาหารที่สร้างพลังใหม่ของชุมชนและผู้คน ให้เอื้อเฟื้อไม่ใช่เรื่องสินค้า เป็นเรื่องความจำเป็นพื้นฐานเป็นการทำให้เกิดความรัก การสร้างสุขภาวะร่วมกัน สร้างระบบร่วมที่เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ฝากพิจารณาเรื่องการสร้างความมั่นคงทางอาหาร การเห็นภาพรวมทุกเรื่องมีความสำคัญ เรื่องที่ดิน เรื่องเด็กที่เติบโตอย่างมีคุณภาพ การวางผังเมือง ต้องเปลี่ยนวิธีคิด เชิงโครงสร้าง การจัดการ ซึ่งชุมชนท้องถิ่นสามารถคิดสร้างความมั่นคงทางอาหารและเดินหน้าทำได้อย่างเต็มที่ ในส่วนของโครงการบ้านมั่นคงชนบท ยินดีให้การสนับสนุนการดำเนินการดังกล่าว หากความมั่นคงทางอาหารเป็นวาระที่สำคัญ และจะเกิดการพัฒนาพื้นที่ในทุกมิติ
ศิลปินอีสาน อ้น แคนเขียว
ศิลปินอีสาน วงหมาเก้าหาง
รำวงระดมกองทุนพัฒมนาอีสาน
มอบธงการจัดงานสมัชชาฯ ครั้งต่อไปให้กับจังหวัดเลย
มอบเมล็ดพันธ์ให้กับทุกจังหวัดในภาคอีสาน
นอกจากนี้ยังมีการจัดนิทรรศการ การแสดงทางวัฒนธรรม ดนตรี อาหาร รำวงเพื่อระดมทุนในการจัดงานครั้งต่อไป มีการทอดผ้าป่ากองทุนเมล็ดพันธุ์ แลกเปลี่ยนแบ่งปัน เพื่อความมั่นคงทางอาหารของคนอีสาน มอบกองทุนเพื่อการริเริ่มก่อตั้งกองทุนเพื่อการพัฒนาภาคอีสาน มอบธงสมัชชาพลเมืองอีสานให้กับจังหวัดเลยสำหรับเป็นเจ้าภาพการจัดงานในปีถัดไป และการประกาศเจตนารมณ์ความมั่นคงทางอาหารของคนอีสาน
การประกาศเจตนารมณ์ความมั่นคงทางอาหารของคนอีสาน
คำประกาศเพื่อความมั่นคงทางด้านอาหารเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนภาคอีสาน “ความมั่นคงทางด้านอาหาร คือความมั่นคงของมนุษย์” สมัชชาสภาพลเมืองภาคอีสาน วันที่ 3-5 กันยายน 2563 ณ จังหวัดมหาสารคาม
“พวกเราในนามสภาองค์กรชุมชนภาคอีสาน 2,900 ตำบล ได้มารวมตัวกัน ร่วมกับเพื่อนมิตรเครือข่ายชาวนาชุมชนท้องถิ่นและนักวิชาการ ด้วยเรามีเจตนารมณ์ที่แน่วแน่ เพื่อผนึกกำลังรักษาไว้ซึ่งสิทธิเกษตรกร สิทธิชุมชนทีมีต่อป่าไม้ ภูเขา ผืนแผ่นดิน สายน้ำ เมล็ดพันธุ์และระบบเกษตรกรรม อันเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ไม่สามารถล่วงละเมิดได้ พันธุกรรมพืชและสัตว์เป็นรากฐานสำคัญของระบบเกษตรกรรมยั่งยืนและต้องเป็นอิสระ เพราะนั่นคืออธิปไตยทางด้านอาหารของคนอีสานและประชากรทุกคนบนโลกใบนี้ สภาองค์กรชุมชนภาคอีสาน ได้ตระหนักและเข้าใจเป็นอย่างดีว่าวิถีเกษตรกรรมของชาวนารายย่อยคือคุณค่าอันสำคัญยิ่ง การแลกเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์โดยเสรีระหว่างเกษตรกรและการเก็บรักษาเชื้อพันธุ์แห่งแผ่นดิน เพื่อการเพาะปลูกและเกษตรกรรมนั้น คือพื้นฐานแห่งความงอกงาม และเป็นการรักษาความหลากหลายของทรัพยากรชีวภาพ อันเป็นหลักประกันสำหรับต่อความมั่นคงทางด้านอาหารของประชาชน และความอยู่รอดของชุมชนท้องถิ่นทั่วประเทศ ด้วยเจตจำนงที่จะสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชนชาวอีสาน จึงขอประกาศร่วมกันว่า ข้อ 1) เราจะร่วมกันปกป้องพื้นที่อาหารของชุมชน และสร้างพื้นที่เกษตรกรรมยั่งยืน อันจะนำไปสู่ความมั่นคงทางด้านอาหารของชุมชนท้องถิ่นภาคอีสาน ข้อ 2) เราจะร่วมกันพัฒนาศักยภาพผู้นำ และคนรุ่นใหม่โดยเน้นการพัฒนากระบวนการคิดใหม่ เพื่อให้กลุ่ม องค์กร เกษตรกร คนรุ่นใหม่ได้มีทักษะไปสู่การสร้างความมั่นคงทางอาหารและความมั่นคงของมนุษย์ ข้อ 3) เราจะร่วมกันพัฒนาความรู้ สร้างระบบข้อมูล ร่วมกับภาคีเครือข่าย เพื่อสนับสนุนการขับเคลื่อนทั้งระบบ 4) เราจะร่วมกันพัฒนาระบบเศรษฐกิจ สร้างรายได้ จากเกษตรและอาหารด้วยนวัตกรรมใหม่ โดยร่วมกันพัฒนาตลาดชุมชนให้เป็นแหล่งอาหารที่ปลอดภัยในทุกระดับ”
คำประกาศเพื่ออธิปไตทางด้านอาหาร สมัชชาสภาพลเมืองอีสาน“ความมั่นคงทางด้านอาหาร คือความมั่นคงของมนุษย์” ประกาศเมื่อ วันที่ 5 กันยายน 2563 จังหวัดมหาสารคาม
อาจารย์ทม เกตุวงศา ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ดาวน์โหลดภาพงานสมัชชาพลเมืองอีสาน “ตุ้มโฮมฮักแพงแบ่งปันไทยอีสานหนึ่งเดียว ” ได้ที่ https://www.facebook.com/media/set/?vanity=codinews&set=a.608373080068323
