บทความโดย พอช.สำนักงานภาคกรุงเทพฯปริมณฑลและตะวันออก
สภาองค์กรชุนตำบลหนองม่วง อำเภอโคกสูง จังหวัดสระแก้ว ก่อตั้งเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2551 ตลอดระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมา มีผลการดำเนินงานที่เป็นรูปธรรมเกิดขึ้นหลายโครงการ โดยเชื่อมโยงการทำงานกับหลายภาคส่วน ซึ่งโครงการบ้านพอเพียงชนบท เป็นอีกหนึ่งความสำเร็จของการดำเนินงานภายใต้สภาองค์กรชุมชนตำบลแห่งนี้
ตำบลหนองม่วง เป็นตำบลหนึ่งที่มีความหลากหลายของผู้คนที่มาอยู่อาศัย ส่วนใหญ่ย้ายมาจากทางภาคอีสาน ประชาชนส่วนใหญ่มีฐานะยากจน มีความเป็นอยู่ลำบาก โดยเฉพาะสภาพบ้านเรือนที่ทรุดโทรมผุผังเพราะก่อสร้างมานาน แต่ไม่มีทุนรอนที่จะมาซ่อมแซม
ในปี 2559 คณะทำงานสภาองค์กรชุมชนฯ ได้หารือร่วมกันเพื่อจะแก้ไขปัญหาเรื่องที่อยู่อาศัยของประชาชนที่มีฐานะยากจน ขณะเดียวกันสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช.มีโครงการบ้านพอเพียงชนบท เพื่อสนับสนุนครัวเรือนที่ยากจนและด้อยโอกาสในชนบทได้ซ่อมแซมบ้านเรือนที่ทรุดโทรม คณะทำงานสภาองค์กรชุมชนฯ และตัวแทนชาวบ้านจึงได้สำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนในตำบลเพิ่มเติม จากเดิมที่ได้สำรวจข้อมูลบางส่วนแล้ว พบว่ามีผู้เดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัยในตำบลทั้งหมด 153 ครัวเรือน
เมื่อได้ข้อมูลผู้เดือดร้อนแล้ว คณะทำงานสภาองค์กรชุมชนฯ จึงได้ร่วมกันวางระเบียบและแนวทางในการทำงานร่วมกัน โดยมีเกณฑ์พิจารณาผู้เข้าร่วมโครงการบ้านพอเพียงชนบท ดังนี้ 1.ต้องเป็นคนในตำบลหนองม่วง
2.ต้องเป็นสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลหนองม่วง 3.ต้องเป็นสมาชิกกองทุนที่ดินตำบลหนองม่วง 4.ต้องมีการออมเงินอย่างสม่ำเสมอกับกองทุนที่ดินตำบลหนองม่วง เดือนละ 100 บาทขึ้นไป ไม่จำกัดจำนวนเงินในการออม
5.จะต้องเข้าร่วมกิจกรรมกับทางกองทุนทุกครั้งที่มีกิจกรรม โดยไม่มีข้อแม้ใดๆ 6.จะต้องทำตามกฎระเบียบข้อบังคับของกองทุนอย่างเคร่งครัด 7.หากสมาชิกไม่ทำตามกฎระเบียบของกองทุนให้อยู่ในดุลพินิจของทางคณะกรรมการ เห็นสมควรจะดำเนินการอย่างไรต่อไป
หลังจากนั้นเมื่อมีการพิจารณาคัดเลือกผู้เดือดร้อนตามหลักเกณฑ์จากแต่ละหมู่บ้านแล้ว สภาองค์กรชุมชนฯ จึงได้จัดเวทีรับรองสิทธิ์ผู้เดือดร้อนระดับตำบลขึ้น โดยมีหน่วยงานท้องที่ ท้องถิ่น และผู้เดือดร้อนเข้ามา
รับรองร่วมกัน โดยที่ประชุมได้กำหนดแนวทางการบริหารจัดการโครงการร่วมกัน โดยกำหนดให้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงาน จำนวน 28 คน ซึ่งมาจากคณะกรรมการกองทุนที่ดิน 5 คน ทีมช่าง 6 คน ผู้เดือดร้อนที่เข้าร่วมโครงการ 12 คน ฝ่ายตรวจสอบจากผู้เดือดร้อน 2 คน สภาองค์กรชุมชนฯ 1 คน และที่ปรึกษา จำนวน 2 คน งบประมาณที่ได้รับสนับสนุนในครั้งนี้จำนวน 1 ล้านบาท เป้าหมายซ่อมสร้างในปี 2559-2563 จำนวน 153 หลัง
นอกจากนี้เพื่อให้เกิดความยั่งยืนในอนาคต คณะกรรมการฯ จะนำเงินที่ได้รับการอุดหนุนมาทำกองทุนหมุนเวียน เพื่อเป็นกองทุนในการช่วยเหลือครัวเรือนอื่นๆ ในรอบต่อไป โดยมีรายละเอียดดังนี้
1.ไม่มีบ้านอยู่ อาศัยญาติหรือผู้อื่นอยู่ ต้องสร้างบ้านใหม่ในที่ดินเดิมของครอบครัว หรือสร้างใหม่ในที่ดินที่กองทุนจัดหาให้ สนับสนุนงบประมาณไม่เกินครัวเรือนละ 45,000 บาท
2.บ้านชำรุดทรุดโทรม/ไม่มีความมั่นคง ซ่อมแซมเฉพาะส่วนที่ชำรุด สนับสนุนงบประมาณไม่เกินครัวเรือนละ 25,000 บาท
- 3. สภาพบ้านแออัด ครอบครัวขยาย ต่อเติมเพื่อให้เหมาะสมกับสภาพการอยู่อาศัย สนับสนุนงบประมาณไม่เกินครัวเรือนละ 25,000 บาท
ส่วนการบริหารจัดการ เพื่อให้กองทุนเกิดความยั่งยืนและนำไปช่วยเหลือผู้ที่เดือดร้อนต่อไปได้ ครัวเรือนที่ได้รับการช่วยเหลือเรื่องการซ่อม สร้าง ต่อเติม ต้องส่งคืนเงินกองทุนที่ดินเดือนละ 500 – 1,000 บาท ดอกเบี้ยร้อยละ 1 บาท/ปี และต้องฝากเงินออมกับกองทุนที่ดินเดือนละ 100 บาทขึ้นไป
นางสาวสุภาพ มีระหันนอก หนึ่งในครัวเรือนที่ได้รับการช่วยเหลือ เล่าว่า เมื่อก่อนตนและครอบครัวอาศัยอยู่บ้านที่ต้องต่อเพิงจากยุ้งข้าวของญาติ โดยมีหลังคาและฝาบ้านเป็นสังกะสีเก่าที่ได้จากการบริจาคของเพื่อนบ้าน ส่วนประตู หน้าต่างก็ใช้ผ้ากั้น เวลาฝนตกมาน้ำก็รั่วลงหลังคา อีกทั้งใต้ถุนบ้านยังใช้เป็นที่เลี้ยงไก่ ทำให้มีกลิ่นเหม็น และมีตัวไรมารบกวนตลอด จึงอยากจะสร้างบ้านใหม่ แต่ไม่มีที่ดินที่จะปลูกบ้าน
“เมื่อมีโครงการบ้านพอเพียงชนบทขึ้นมา ฉันจึงได้รับการช่วยเหลือจากคณะกรรมการสภาฯ โดยการให้กู้เงินจากกองทุนที่ดิน เพื่อซื้อที่ดิน 50 ตารางวา ราคา 10,000 บาท และงบประมาณในการสร้างบ้านใหม่อีก 45,000 บาท นอกจากนี้สถาบันการเงินชุมชนยังให้การช่วยเหลือ ให้ยืมเงินไปค้าขาย โดยซื้อขนมจีนไปขายในตลาดชุมชน ทำให้ครอบครัวมีรายได้ สามารถผ่อนชำระและออมเงินกับโครงการได้” นางสาวสุภาพบอก และเล่าถึงความประทับใจในการดำเนินโครงการของสภาองค์กรชุมชนตำบลหนองม่วงว่าเป็นเรื่องที่ดีมาก ช่วยให้ครอบครัวของตนได้มีที่อยู่อาศัยเป็นของตัวเอง มีสุขภาพกาย สุขภาพใจที่ดีขึ้น ตอนนี้ชำระหนี้ทั้งหมดเรียบร้อยแล้ว
ปัจจุบันโครงการบ้านพอเพียงชนบท โดยสภาองค์กรชุมชนตำบลหนองม่วงดำเนินการซ่อมสร้างเสร็จแล้ว จำนวน 40 ครัวเรือน และถึงแม้ว่ากองทุนที่ดินตำบลหนองม่วงยังมีเงินกองทุนที่ดินไม่มาก และไม่ทันต่อความต้องการของผู้เดือดร้อนในตำบล แต่ทางคณะทำงานสภาองค์กรชุมชนชนตำบลได้เล็งเห็นความสำคัญในการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัยของประชาชน รวมทั้งขยายไปสู่การแก้ไขปัญหาอื่นๆ จึงวางเป้าหมายพัฒนากลุ่มและกองทุนต่างๆ ในตำบลให้เกิดความเข้มแข็ง เช่น ส่งเสริมการออมเงินผ่านกองทุนที่ดินชุมชน เพื่อเป็นทุนสำรองในการประกอบอาชีพและการซ่อมสร้างบ้าน
นอกจากนี้ยังมีการเชื่อมโยงงานพัฒนาด้านการจัดสวัสดิการชุมชน สถาบันการเงินชุมชน การส่งเสริมอาชีพต่างๆ เช่น การทำข้าวเกรียบว่าว การทำขนมจีน และมีตลาดชุมชนรองรับ ซึ่งสมาชิกสามารถนำสินค้าหรืออาหารไปวางขาย ก่อให้เกิดอาชีพและสร้างรายได้ ทำให้สมาชิกในชุมชนได้พึ่งพาอาศัยกันผ่านกองทุนสวัสดิการและการเงินต่างๆ ที่มีอยู่ และสามารถตอบโจทย์ของตำบลที่ว่า “กินอิ่ม นอนอุ่น ทุนมี หนี้ลด” ได้อย่างลงตัว..!!
